ଏହି ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ଗଳାରୁ ସୋମ, ଭୃକୁଟି ମଧ୍ୟରୁ ଆତ୍ମା, ମସ୍ତକ ଶିରୋଭାଗରୁ ସ୍ୱର୍ଗ—ଏପରି ଭାବେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି। ଏହି ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଚଳ ଏବଂ ଅଚଳ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଛି। ଯେଉଁମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ଓ କ୍ରିୟା ପଦ୍ଧତି ଅନୁଯାୟୀ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶିବଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ୱ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ଯଜ୍ଞେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ତିନିଟି ପାଦ, ସାତଟି ହାତ, ଚାରିଟି ଶିଙ୍ଗା, ଦୁଇଟି ମୁଣ୍ଡ ସହିତ ଉପସ୍ଥାପନା କରାଯାଏ, ସେଠି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ। ସେଠି, ଶତ ହଜାର କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଅପାର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ପୁନର୍ବାର ଏହି ଜଗତକୁ ଫେରି ଆସି, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ସାର୍ଥକତା ହେବାକୁ ପାଉଥାଏ। ଯେଉଁଠି ନନ୍ଦି ଉପରେ ବସିଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଶୋଭିତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନା କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଦଶ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ। ସୁନାର ଶୁଭ୍ର ବିମାନରେ, ଘଣ୍ଟିମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ସେ ଶିବଙ୍କ ଦିବ୍ୟନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠିଏ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ମୁଁ ଯେପରି ଶୁଣିଛି, ତାହା ସଠିକ୍ ଭାବରେ କହିବି—ଯେଉଁଠି ନନ୍ଦି, ଅମ୍ବା ଓ ସମସ୍ତ ଗଣମାନେ ସହିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନା କରାଯାଏ, ସେଠି ଅପ୍ସରାମାନେ ଯୋଜିତ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ବିମାନରେ, ବୃଷଭ ଯୁକ୍ତ ରଥରେ, ଦେବ-ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ନୃତ୍ୟମନ୍ଦଳୀ ଅପ୍ସରାମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚମକୁଛନ୍ତି, ସେ ଶିବଙ୍କ ଦିବ୍ୟନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି ଗଣେଶ ଦଶାକୁ ଅପ୍ୟାୟନ କରନ୍ତି। ସେଠି, ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ, ହଜାର ହାତ ଥିବା, ସର୍ବଜ୍ଞ, କିମ୍ବା ଚାରି ହାତି ଥିବା ଭାବରେ, ପାହାଡ଼ର ଝିଅ ସହିତ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଦେଖନ୍ତି। ଏହିପରି, ତାଙ୍କୁ ବୃଗୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଣମାନେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି, ଶିବଙ୍କୁ ପାହାଡ଼ର କନ୍ୟା ସହିତ, ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଭାବରେ ପ୍ରକଟ ଦେଖନ୍ତି। ସେଠି, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ସୋମ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜା କରନ୍ତି, ମାତୃମଣ୍ଡଳ ଓ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ସ୍ଥାପନା କଲେ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ, ତପସ୍ୟା, ଦାନ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା, ଦେବପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ସେଉଁ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ଫଳ ଏକ ଶତ କୋଟି ଗୁଣ ହୋଇ ଶିବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ସେଠି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ବିଲୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପାର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ପୁନଃ ନୂତନ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ, ସେ ମଣିଷ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି—ନଗ୍ନ, ଚାରି ହାତ, ଧଳା, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ସାପ ମାଳା ପିନ୍ଧି। ଏପରି ଭାବେ ଭକ୍ତି ସହିତ କପାଳଧାରୀ, କଳା ଏବଂ ଗୁଞ୍ଜିଆ କେଶ ଥିବା ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନା କଲେ, ଶିବ ସହ ଏକତ୍ୱ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ହସ୍ତୀଶ୍ୱରଙ୍କ ପୁଅ, ଅମ୍ବା ସହିତ, ସିଦ୍ଧିଦାତ୍ରୀ, ଶ୍ୟାମଳ, ରକ୍ତନୟନ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଶୋଭିତ; କାକପତ୍ର ଚୂଡ଼ା, ସାପକୁ କଣ ଦୁଲା, ସିଂହଚର୍ମ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା; ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ, ଗଦାଧାରୀ, ହାତରେ କପାଳ ଉଠାଇ, 'ହୁଁ' ଓ 'ଫଟ୍' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଗଞ୍ଜନ କରୁଥିବା; ପଦ୍ମଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ଶଂଖଧାରୀ, ହସୁଥିବା, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, କଳା ସାଗର ପାନ କରୁଥିବା; ଭୂତଗଣ ଓ ସେବକମାନେ ଘେରି ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଏହି ଦେବଙ୍କୁ ଯେଉଁଠି ଯଥାଶକ୍ତି ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ଥାପନା କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ବିଲୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଜିଜ୍ଞାସା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ରୁଦ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଚାରି ହାତି ଥିବା ପରମେଶ୍ୱର ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ଭାବରେ ପ୍ରକଟ। ତାଙ୍କର ହାତ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଭୟ ଭଞ୍ଜନ, ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଆଳଙ୍କାର ଶୋଭିତ, ନାରୀ-ପୁରୁଷ ରୂପରେ। ଏହିପରି ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ଥାପନା କଲେ, ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ; ଏଠିଏ ଅଣିମା ଆଦି ସିଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଅନ୍ତି। ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ସର୍ବଜ୍ଞ ଲକୁଳୀଶ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି। ଶିଷ୍ୟ ଓ ପରାମ୍ପରିକ ଶିଷ୍ୟମାନେ ଘେରି, ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପାଇଁ ହାତ ଉଠାଇଥିବା ଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ଥାପନା କଲେ, ଶିବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ସେଠି, ଶତ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗର ଏକତ୍ୱ ଲାଭ କରି, ସେଠିଏ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥାନ, ପୂର୍ବତନ ଦେବତା ଓ ଅମରମାନେ ଯେଉଁଠି ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ମଶାନର ଭସ୍ମ ଲେପିଥିବା ମୁଦ୍ରାଧାରୀ ଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଭିଲାଷ୍ୟ। ଯେଉଁମାନେ ମାଥାରେ ତିନି ରେଖା ଓ ମାଳା ପିନ୍ଧନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମା ଏକ ତାନ୍ତୁ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ପିନ୍ଧିଥିବା, ତାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନା କରନ୍ତି। ବାମ ହାତରେ କପାଳଧାରୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦେହକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପରମେଶ୍ୱର। ଏହିପରି ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ଥାପନା କଲେ, ସଂସାର ସାଗରରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। "ଓଁ ନମଃ ନୀଳକଣ୍ଠାୟ"—ଏହି ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଯେଉଁଠି କେବଳ ଏକଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ, ସେଠି ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ଯଥାଶକ୍ତି ଭକ୍ତି କରି, ଦେବଦେବଙ୍କୁ ପୂଜନ କଲେ, ଶିବଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ। ଏଠିଏ ଜଳନ୍ଧରାନ୍ତକ, ସୁଦର୍ଶନଧାରୀ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ଜଳନ୍ଧରଙ୍କୁ ଦୁଇଭାଗ କରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ଥାପନା କଲେ, ଶିବ ସହ ଏକତ୍ୱ ଲାଭ କରନ୍ତି; ଏଠି କୌଣସି ଚିନ୍ତା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଦେବ ସୁଦର୍ଶନ ଦେଇଥିଲେ, ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଲକ୍ଷଣ ଯୁକ୍ତ, ଭକ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଦୃଷ୍ଟିପୂଜାରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି ଭକ୍ତି ସହିତ ତିଆରି କରି ସ୍ଥାପନା କଲେ, ଶିବଲୋକରେ, ନିକୁମ୍ଭଙ୍କ ପଦ୍ମପାଦ ପଛରେ ଦଢ଼ ଭାବରେ ସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି।