ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କର ଶକ୍ତି ଏତେ ଅଦ୍ଭୁତ ଯେ, ସେ ଏକ ମାତ୍ର ଚିନ୍ତାରେ, ଏକ ମୂହୂର୍ତ୍ତରେ, ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଏବଂ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀକୁ ଦହି ପାରନ୍ତି। ଏପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପିନାକୀଙ୍କ ପାଇଁ ତ୍ରିପୁରାକୁ ଦହିବାରେ କଣ ଅନ୍ୟ କିଛି ଆବଶ୍ୟକ? ତାଙ୍କର ଏତେ ଶକ୍ତି ରହିଛି, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରଥ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ, ସେନା, କିମ୍ବା ଦେବତାମାନଙ୍କ ସେନା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବତାମାନେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ସହ କହିଲେ, “ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କି? ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କି ହରାଇଗଲା?” ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଭଗବାନ ପିନାକୀ କେବଳ ଖେଳ ଭାବରେ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଦେବତାମାନେ ଭାବିଲେ। ଏହି ତିନି ନଗର ନିକଟରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିବ ନନ୍ଦୀ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସେନା, ଗଣେଶ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଗଣ, ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ସହ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆଗରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ମେରୁ ପର୍ବତ ର ଅଷ୍ଟ ଶିଖର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ତାପରେ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ସେନା ଏବଂ ପାର୍ବତୀ ସହ ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖି ତ୍ରିପୁରା ମାଇଦାନରେ ଆସି ଉଭୟ ଦେବତା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ତିନିଟି ନଗର ଏକ ଅନ୍ୟ ବିଶ୍ୱର ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲା, ଯାହାରେ ରାଜା, ସେନା, ଦେବତା ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଥିଲେ, ତିନି ଧାରାର ମହା ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏପରି ସମୟରେ, ଶର୍ବ ନିଜ ଧନୁକୁ ତାଣି ବାଣ ଲଗାଇ, ପାଶୁପତାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ଦେଇ, ତ୍ରିପୁରା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ମହାଦେବ ରୁଦ୍ର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁ ତାଣିଥିବା ସମୟରେ, ତିନିଟି ନଗର ଏକ ନଗରରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲା। ଏହା ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ଉଲ୍ଲାସରେ ଉତ୍ସବ କଲେ। ଏହାପରେ, ଦେବତାମାନେ, ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ମହା ଋଷିମାନେ ଅଷ୍ଟ ରୂପୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ବିଜୟ ନାଦ ଦେଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଜଣାଇଲେ। ତାପରେ, ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ଭାଗାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ନାଶ ଦିନ୍ତିବା ଘଟଣାକୁ କଥା କହିଲେ, ଏବଂ କହିଲେ ଯେ, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଯୁଗ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଉମାପତି ନିଜ ଖେଳ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତୁମର, ମହାଦେବ, ଯଥାଯଥ; ପ୍ରାଚୀନ ଦେବତା ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତେ ତୁମର କୃପାରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିଛନ୍ତି। ତଥାପି, ବର୍ତ୍ତମାନ ଦେବତାମାନେ ଧର୍ମିକ, ପୂର୍ବ ଦେବତାମାନେ ପାପୀ; ତେଣୁ ଏଠାରେ ଏହି ଖେଳ ତୁମେ ବନ୍ଦ କରିବା ଉଚିତ।" "ଭଗବାନ, ଏଠାରେ ରଥ, ପତାକା, ବାଣ, ସେନା, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା—ଏମାନଙ୍କର ଆବଶ୍ୟକ କଣ? ତୁମେ ଚେତନା ଦ୍ୱାରା ତ୍ରିପୁରାକୁ ଦହିପାରିବେ।" "ପୁଷ୍ୟ ଯୁଗ ଆସିଲେ, ଦେବତାମାନେ ଯାଇନଥିବାବେଳେ, ତୁମେ ଏହି ନଗରକୁ ଦହିବା ଉଚିତ।" ଏପରି କହି, ବ୍ରହ୍ମା ଅନୁରୋଧ କଲେ ଯେ, ଶିବ ତିନି ନଗରକୁ ଶୀଘ୍ର ଦହିଦେ। ତାପରେ, ଅଲ୍ଲ ଜ୍ଞାନୀ ମହାଦେବ ତିନି ନଗରକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ। ଏହି ମୂହୂର୍ତ୍ତରେ, ଭଗବାନ ବିରୂପାକ୍ଷ ତିନି ନଗରକୁ ଖସ୍ତରେ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ। ସୋମ, ବିଷ୍ଣୁ, କାଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଏହା ଦେଖି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବାଣ ଉପରେ ଅପସ୍ଥିତ ହେଇ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, “ଭଗବାନ, ଏକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତ୍ରିପୁରାକୁ ଦହିଦେଲେ।” “ଆମ ପାଇଁ, ଭଗବାନ, ଆପଣ ବାଣ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।” ତ୍ରିପୁରାର୍ଦନ ହସି ଧନୁର ତାରକୁ ପଛିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭଗବାନ ଧନୁର ବାଣକୁ କାନ ଦେଖି ତାଣି, ଏକ ମୂହୂର୍ତ୍ତରେ ତ୍ରିପୁରାକୁ ଦହି ଶେଷ କରିଦେଲେ। ତ୍ରିପୁରା ଦହିଦେଲା ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଶିବଙ୍କ ପାଖରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ଶିବ ଏକ ଶତ କୋଟି ଦେମନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇ ଦେଖାଗଲେ। ଏହି ବାଣ ଏବଂ ଏହି କାଳରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେଠି ଦେମନମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପରିବାର ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି। ଏହି ବେଳେ, କ୍ରିୟାର ଶକ୍ତିରେ, ସେମାନେ ଗଣପତିଙ୍କ ପୂଜା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଲେ; ଦେବତାମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେବସେନାପତି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ଭୟରେ, ଦେବୀ ହିମବତ୍ ତନୟାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ଭୟଭିତ ହେଇ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ, ଶିବ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ କହିଲେ, “ଏହି କି?” ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ଶୋଭିତ ନନ୍ଦିନ୍କୁ, ପର୍ବତରାଜ ତନୟାକୁ, ପର୍ବତ ତନୟା ପୁତ୍ର ଭଗବାନକୁ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭାବରେ, ଭବା, ତ୍ରିପୁରା ଶତ୍ରୁ ଭଗବାନ, ବିଷ୍ଣୁ ସହ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। “ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ; ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ; ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଜଗତ ନାଥ; ଦୟା କରନ୍ତୁ, ଅମର ଆନନ୍ଦ ଦାତା।” “ପଞ୍ଚମୁଖୀ ରୁଦ୍ର, ପଞ୍ଚ କୋଟି ରୂପ ଧାରୀ, ତିନି ଆତ୍ମାରେ ବସିଥିବା, ଜ୍ଞାନ ତତ୍ତ୍ୱ ଭଗବାନ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।” “ଶିବ ତତ୍ତ୍ୱ, ଅଘୋର ରୂପ, ଅଷ୍ଟ ଅଘୋର ତତ୍ତ୍ୱ, ଦ୍ୱାଦଶ ଭାବ ଧାରୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ନମସ୍କାର।” “ଏକ କୋଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଅଷ୍ଟ ରୂପର ଚମକ, ଶିବ ଆତ୍ମାରେ ବସିଥିବା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।” “ଅଗ୍ନି ଭଳି ରଙ୍ଗ, ଭୟଙ୍କର, ଅମ୍ବିକା ଅର୍ଧ ଶରୀର ଧାରୀ, ଧଳା, କଳା, ଲାଲ ଅମରମାନେ ଲିବରେସନ ଦେଇଥିବା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।” “ପ୍ରଥମ, ରୁଦ୍ର ରୂପ, ସୋମ, ବର ଦାତା, ତିନି ଜଗତ ନାଥ, ତିନି ଦେବ, ବଷଟ୍ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।” “ମଧ୍ୟ ଆକାଶ ରୂପ, ଆକାଶରେ ବସିଥିବା, ଅଷ୍ଟ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ରୂପ ଧାରୀ, ଅଷ୍ଟ ତତ୍ତ୍ୱର ଆପଣ, ନମସ୍କାର।” “ଚାରି ଭାବରେ, ପୁନଃ ଚାରି ଭାବରେ, ପୁନଃ ଚାରି ଭାବରେ, ପାଞ୍ଚ ଭାବରେ, ପୁନଃ ପାଞ୍ଚ ଭାବରେ, ପଞ୍ଚ ମନ୍ତ୍ର ଶରୀର ଧାରୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।” “ଚଉଷଠି ରୂପର ଆପଣ, 'ଅ' ଅକ୍ଷର ତତ୍ତ୍ୱ, ତିରିଶି ଦୁଇ ତତ୍ତ୍ୱର ଆପଣ, 'ଉ' ଅକ୍ଷରର ଆପଣ, ନମସ୍କାର।” “ଷୋଳ ଭାବରେ ଆପଣ, 'ମ' ଅକ୍ଷର ତତ୍ତ୍ୱ, ଅଷ୍ଟ ଭାବରେ ଆପଣ, ଅର୍ଧ ଅକ୍ଷର ଆତ୍ମାର ଆପଣ, ନମସ୍କାର।” “ଓଂକାର ଚାରି ଭାବରେ ବସିଥିବା, ଆକାଶ ନାଥ, ଦେବ, ସ୍ୱର୍ଗ ନାଥ, ପୁନଃ ପୁନଃ ନମସ୍କାର।” “ସାତ ଲୋକର ଆପଣ, ତଳ ଲୋକ ଏବଂ ନରକ ନାଥ, ଅଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ, ଅଷ୍ଟ ରୂପ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉପରେ ଉପରେ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।