ଏହି ଉତ୍କଳିତ ଦିବ୍ୟ କଥାରେ, ଯୋଗୀ ମହାଦେବ, ଭୃଙ୍ଗୀ ଓ ଦେବସେନାପତିମାନେ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପଟେ ଘିରି ଥିଲେ। ସେ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଦିବ୍ୟ ରଥ ଉପରେ ଆରୋହଣ କରି ତ୍ରିପୁରା ନାଶ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଯାତ୍ରାରେ କେଶା, ନଗ୍ନ ମହାକେଶା, ମହାଜ୍ୱରା, ସୋମବଲ୍ଳୀ, ସବର୍ଣ୍ଣା, ସୋମପା, ସେନକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସାଥି ହେଲେ। ସୋମଧୃକ୍, ସୂର୍ୟବାଚା, ସୂର୍ୟପେଷଣକା, ସୂର୍ୟାକ୍ଷା, ସୂରିନାମା ଓ ସୁନ୍ଦର ଦେବତା ସୁନ୍ଦର ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦଳରେ ଥିଲେ। ପ୍ରକୁଡା, କକୁଦନ୍ତା, କମ୍ପନା, ପ୍ରକମ୍ପନା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ରଜୟା, ମହାଭୀର, ଭୀମକା ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଳରେ ଯୋଗ ଦେଲେ। କେହି ଶତ ଚକ୍ଷୁ, ପଞ୍ଚ ଚକ୍ଷୁ, ସହସ୍ର ଚକ୍ଷୁ, ବୃହତ ଉଦର, ଯମଙ୍କ ଜିହ୍ବା, ଶତ ଅଶ୍ୱ, ଗଳାଧାରୀ ଓ ଗଳାରେ ପୂଜିତ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଦୁଇ ଚୂଡା, ତିନି ଚୂଡା, ପାଞ୍ଚ ଚୂଡା, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡା, ଅର୍ଦ୍ଧମୁଣ୍ଡା, ଉଚ୍ଚକାୟ, ପିଶାଚ ମୁଖ, ପିନାକ ଧାରୀ ଏବଂ ପିପ୍ପଳ ଗଛରେ ବାସ କରୁଥିବା, ଅଙ୍ଗାର ଖାଇଥିବା, ଶିଥିଳ, ଶିଥିଳ ମୁଖ, ପାଦରେ ଚକ୍ଷୁ, ଅଜନ୍ମା, ମଙ୍ଗଳ ସଦୃଶ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଳରେ ଥିଲେ। ଅଜା ମୁଖ, ଅଶ୍ୱ ମୁଖ, ଗଜ ମୁଖ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନ ବିନା ଏବଂ ଗୁଣ ବିନା ଲର୍ଡଙ୍କୁ ଘିରି ରହିଥିଲେ। ଏପରି ଅନେକ ଦେବତା, ସୋମଙ୍କ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ଦଳ ନେଇ ଚାରିପଟେ ଘିରି ଏଗେଇ ଚାଲିଥିଲେ। ଅନେକ ଅନେକ ରୁଦ୍ର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଶକ୍ତି ସହିତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଘିରି ତ୍ରିପୁରା ଜଳାଇବାକୁ ଯାଉଥିଲେ। ତେତିଶି ଦେବତା, ତିନି ଶତ, ତିନି ହଜାର ଦେବତା ସମସ୍ତେ ଚାରିପଟେ ଯାଉଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାତାମାନେ, ସେନାମାତା, ଜୀବମାତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଥିଲେ। ମହାଦେବ ଦେବସେନାମଧ୍ୟରେ ଚାରିପଟେ ଘିରି ରଥର ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦେବଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଗିରିଜା, ଶକ୍ତିରେ ଉଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଭବଙ୍କ ଶକ୍ତି ଗୌରୀ ଦେବଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡ ଦେଇଥିଲେ। ସୁମଙ୍ଗଳ ଦେବୀ ହାତରେ ଯକ୍ତାଲ ପଙ୍ଖା ଧରି, ସୁନା ଅରବିନ୍ଦ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଦେବଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡ ଦେଇଥିଲେ। ତା ପରେ, ମହାଦେବଙ୍କ ଚିତ୍ର ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇ ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ୱଳ ହେଲା, ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ସହିତ ଏହି ରୂପ ଏକ ଶୁଭ୍ର ମେଘରେ ତଡିତ୍ ପରି ଚମକୁଥିଲା। ସମ୍ଭୁଙ୍କ ମୃଦୁ ରୂପ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଉଜ୍ୱଳ, ସୁନା ଧନୁ ଧାରଣ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ପରି ଆକାଶରେ ଚମକୁଥିଲେ। ମହାଦେବଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ଛତା ରତ୍ନର କିରଣ ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଅଭିନ୍ନ ଚକ୍ର ପରି ଚମକୁଥିଲା। ଶିବଙ୍କ ଉପରେ ଲାଲ ମାଳା ଓ ଶୁଭ୍ର ଦ୍ରାପୀ ଛତା ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଯେପରି ରତ୍ନଶିଳାରୁ ଗଙ୍ଗା ଝରିଥାଏ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦଳ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତା ଦେବଙ୍କ ଅରବିନ୍ଦ ପାଦରେ ନମସ୍କାର କରି, ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ସହିତ ତ୍ରିପୁରା ନାଶ ପାଇଁ ଯାଉଥିଲେ। ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରୀ ଦେବ ଚିନ୍ତା ମାତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଚଳ-ଅଚଳ ଜନ୍ତୁ ଦଗ୍ଧ କରିପାରିବେ, ତେଣୁ ତ୍ରିପୁରା ଦଗ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ଏହି ଦଳ, ରଥ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ, ଦେବସେନା, ଦେବମଣ୍ଡଳୀ—ଏସବୁର ଆବଶ୍ୟକତା କଣ? ମହାଦେବଙ୍କ ଶକ୍ତି କମି ଯାଇନାହିଁ କି? ଏହି ସମଗ୍ର ଆୟୋଜନ କେବଳ ଦେବଙ୍କ ଲୀଳା, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନୁହେଁ। ତ୍ରିପୁରା ନିକଟରେ ଦେବଙ୍କୁ ନନ୍ଦୀ, ନନ୍ଦୀ ଦଳ, ଗଣେଶ ଓ ଗଣମଣ୍ଡଳୀ, ଦେବୀ ସହିତ ମେରୁ ପରି ଚାରିପଟେ ଘିରି ଦେଖାଗଲା। ତାପରେ ଦେବମଣ୍ଡଳୀ, ଦଳ, ପାର୍ବତୀ, ଦେବୀ ଏବଂ ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ତ୍ରିପୁରା ମାଇଦାନରେ ଆସି ଦଣ୍ଡ ଦେଲେ। ସେଠାରେ ତ୍ରିପୁରା ଏକ ନୂତନ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପରି ଚମକୁଥିଲା, ରାଜା, ଦଳ, ଦେବତା, ଦିବ୍ୟ ଜୀବ ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ମହା ଋଷିମାନେ ଭରିଥିଲେ। ଶର୍ବ ଧନୁ ତାଣି ବାଣ ସଜାଇ, ପାଶୁପତା ଅସ୍ତ୍ରରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ କରି, ତ୍ରିପୁରା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ରୁଦ୍ର ମହାଧନୁ ତାଣି ଉଭୟରେ ଦଣ୍ଡ ଦେଲେ, ତ୍ରିପୁରା ଏକ ଏକ ହୋଇଗଲା। ତ୍ରିପୁରା ଏକ ହେବା ସହିତ ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ରେ ଉଲ୍ଲାସ କଲେ। ଦେବମଣ୍ଡଳୀ, ସିଦ୍ଧ, ମହା ଋଷିମାନେ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତି ଦେବଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରି 'ଜୟ' ରବ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଭାଗଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ନାଶ ବିଷୟରେ କହି, ପୁଷ୍ୟ ଯୋଗ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଦେବୀ ଉମାଙ୍କ ନାଥ ତାଙ୍କ ଲୀଳା ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ଏବଂ ପୂର୍ବ ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ସମସ୍ତେ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ଅଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହି କ୍ରୀଡା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବ, ରଥ, ଧ୍ୱଜ, ବାଣ, ଦଳ, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା—ଏସବୁ ଆବଶ୍ୟକତା କଣ? ପୁଷ୍ୟ ଯୋଗ ଆସିଲେ ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ଯାଇପାରିବା ପୂର୍ବରୁ ତ୍ରିପୁରା ଦଗ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବ ତ୍ରିପୁରାକୁ ଶୀଘ୍ର ଦଗ୍ଧ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଲେ। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭୂରୁପାକ୍ଷ ତ୍ରିପୁରାକୁ ଭସ୍ମ କରିଦେଲେ; ସୋମ, ବିଷ୍ଣୁ, କାଳ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ବାଣରେ ବସି, ଦେବଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରି କହିଲେ, "ଦେବ, ଦୃଷ୍ଟି ମାତ୍ରରେ ତ୍ରିପୁରା ଦଗ୍ଧ କରିଦେଲେ।" "ଆମ ଉପକାର ପାଇଁ, ଦେବ, ଆପଣ ବାଣ ମୋକାଇବା ଉଚିତ," ଏହି ଉପରେ ତ୍ରିପୁରାର୍ଦନା ହସି ଧନୁର ତାନ ଛୁଆଇଲେ। ମହାଦେବ ଧନୁରେ ବାଣ ଲଗାଇ କାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଣି ମୋକାଇଲେ; ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ବାଣ ତ୍ରିପୁରାକୁ ଦଗ୍ଧ କରି ଏହାର ଶେଷ କଲା। ଏପରି, ଦେବମଣ୍ଡଳୀ ଓ ଦିବ୍ୟ ଦଳ ଦେବଙ୍କ ଶକ୍ତି ଓ ଦୟାର ଦର୍ଶନ ଦେଇ, ତ୍ରିପୁରାର ନାଶ ସାକ୍ଷାତ କଲେ।