ଏହି ଦିବ୍ୟ ଘଟଣାରେ, ବିଘ୍ନବିନାଶକ ଶ୍ରୀଗଣେଶ ଦାନବ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ସେ ଏହି ବିଘ୍ନବିନାଶ ଗଣମାନଙ୍କ ସହିତ ଇଶାନ ମଣ୍ଡଳକୁ ଗଲେ। ସେଇ ସମୟରେ କାଳୀ ଦେବୀ, ରାତିର ଅନ୍ଧକାର ପରି ଅତି ଉଜ୍ୱଳ ତ୍ରିଶୂଳ ହାତରେ ଧରି, ଖପର ମାଳା ପିନ୍ଧି, ଦାନବ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ରକ୍ତ ପାନର ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳ ନାଚାଉଥିଲେ। ସେ ଏକ ମତ୍ତ ହାତୀ ପରି ଚାଲୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ମଦରେ ଲୁହୁଁ ହୋଇ, ଭୂତ ଓ ଗଣମାନେ ସହିତ, ହସ୍ତିଚର୍ମ ପରିଧାନ କରି, ଗଣପତିଙ୍କ ଆଗରେ ଚାଲୁଥିଲେ। ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ଯକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧର, ନାଗରାଜ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନେ ହିମାଚଳ ତନୟା ଦେବୀଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରି, ବିଜୟ ଧ୍ୱନିରେ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ। ଦେବୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ସଂହାର କରନ୍ତି, ଦେବଗଣଙ୍କ ପ୍ରଣାମ ଓ ସମ୍ମାନ ନେଇ, ନିଜ ନିଜ ବାହନ, ପତାକା ଓ ସେନା ସହିତ ରଥ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଦୁର୍ଗା ଦେବୀ, ମୃଗରାଜ ଉପରେ ବିରାଜମାନ, ଅପ୍ରାପ୍ୟ ଶକ୍ତି ଓ ଅନେକ ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ଅନ୍ତସ୍ଥ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ—ତାଙ୍କ ହାତରେ ଅଙ୍କୁଶ, ତ୍ରିଶୂଳ, ପାଶ, ପରଶୁ, ଚକ୍ର, ଖଡ଼ଗ, ଶଂଖ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶସ୍ତ୍ର ଥିଲା; ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଜ୍ୱଳମାନ, ଯୁବତୀ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅପାର ଶକ୍ତିର ଧାରିଣୀ ଥିଲେ, ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ସଂହାର ପାଇଁ ଯାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ତ୍ରିପୁରାସୁରଙ୍କ ନିଧନ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ ଦେବସେନାପତିମାନେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ସିଂହ, ରଥ ଓ ବୃଷଭ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏହି ସେନାମାନେ ହାଳ, ତଳବାରି, ମୁସଳ, ଗଦା, ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଓ ଅପାର ଶସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଗରେ ଚାଲିଥିଲେ। ତା’ପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବଗଣମାନେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ମୁକୁଟ ନମାଇ, ମଙ୍ଗଳବାଦ୍ୟ ଓ ବିଜୟ ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ରୁଷିମାନେ ଜଟା ଓ ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରି ନୃତ୍ୟ କଲେ, ସିଦ୍ଧ ଓ ଚାରଣମାନେ ଆକାଶରେ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା କଲେ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତିନି ନଗରକୁ ପ୍ରାଣ ଦେଲେ। ମହାସେନାପତି ଭୃଙ୍ଗୀ ଓ ଦେବସେନାପତିମାନେ ସହିତ ଶିବ ତ୍ରିପୁରାସୁର ସଂହାର ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ଯାତ୍ରା କଲେ। ସେଉଁଠି ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ରୂପର ଦେବତାମାନେ ଥିଲେ—କେଶ, ଅନ୍ବସ୍ତ୍ର, ମହାକେଶ, ମହାଜ୍ୱର, ସୋମବଲ୍ଲୀ, ସବର୍ଣ୍ଣ, ସୋମପ, ସେନକ, ସୋମଧୃକ୍, ସୂର୍ଯ୍ୟବାଚ, ସୂର୍ଯ୍ୟପେଷଣକ, ସୂର୍ଯ୍ୟାକ୍ଷ, ସୂରିନାମା, ସୁନ୍ଦର, ପ୍ରକୁଡ, କକୁଦନ୍ତ, କମ୍ପନ, ପ୍ରକମ୍ପନ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ରଜୟ, ମହାଭୀର, ଭୀମକ ଓ ଅନେକ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପର ଦେବତା। ଏହି ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଦେବତା ଥିଲେ—ଶତଚକ୍ଷୁ, ପଞ୍ଚନେତ୍ର, ସହସ୍ରନେତ୍ର, ବୃହତ ପେଟ, ଯମର ଜିଭା, ଶତ ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ଗ୍ରୀବାଧାରୀ, ଗ୍ରୀବାରେ ପୂଜିତ। ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱିଶିଖୀ, ତ୍ରିଶିଖୀ, ପଞ୍ଚଶିଖୀ, ମୁଣ୍ଡମୁଣ୍ଡିତ, ଅର୍ଧମୁଣ୍ଡିତ, ଦୀର୍ଘ, ପିଶାଚମୁଖ, ପିନାକଧାରୀ ଥିଲେ। କେହି ଅଶ୍ୱମୁଖ, ମହିଷମୁଖ, ହସ୍ତିମୁଖ, ଉର୍ଧ୍ୱମୁଖ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଲୌକିକ ରୂପରେ ଥିଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ, ଅନେକ ଦିଗରୁ ସୋମଙ୍କ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ, ହଜାର-ହଜାର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଶକ୍ତି ରୁଦ୍ରମାନେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ବେସି ଘେରି ତିନି ନଗର ଦାହ ପାଇଁ ଗଲେ। ତେତିଶି ଦେବତା, ତିନି ଶତ ଓ ତିନି ହଜାର ଦେବତା ଚାରିଦିଗରୁ ଏହି ଯାତ୍ରାକୁ ଯୋଗ ଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାତୃମାନେ, ଗଣମାତୃମାନେ, ଭୂତମାତୃମାନେ ମହାଦେବଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଥିଲେ। ସେନାମଧ୍ୟରେ ଶିବ, ରଥର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ଦେଖାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଗୌରୀ, ଭବାନୀ, ଶକ୍ତିର ଅପାର ରୂପରେ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାଇଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ ଶୁଭ୍ର କମଳପରି ସୁନା ଚାମର ହାତରେ ଧରି, ଦେବୀ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଭସ୍ମ ଲିପ୍ତ ଶିବ ଓ ଆମ୍ବିକା ଏକ ଧଳା ମେଘ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ ପରି ଚମକି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେ ଆକାଶରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ଶିବଙ୍କ ମୃଦୁ ରୂପ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ, ସୁନା ଧନୁର ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଧଳା ଛତ୍ର ମଣିମାଳାର ରେଖାରେ ଚନ୍ଦ୍ରବଦଳ ଯଥା ଚମକୁଥିଲା। ଶିବଙ୍କ ଉପରେ ଲାଲ ମାଳା ଓ ନୂପୁର ଅଲଙ୍କାର ଚମକୁଥିଲା, ଯେପରି ମଣିପର୍ବତରୁ ଗଙ୍ଗା ଧାରା ପଡ଼ୁଛି। ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମରେ ନମସ୍କାର କରି, ଆମ୍ବିକା ସହିତ ସମସ୍ତ ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ତିନି ନଗର ଦିଗରେ ଗଲେ। ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶିବ ସେହି ତିନି ନଗରକୁ ଏକ ମାତ୍ର ଚିନ୍ତା ଓ ଶକ୍ତିରେ ଦହିପାରନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରଥ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣ, ସେନା, କିମ୍ବା ଦେବସେନାର ଆବଶ୍ୟକତା କ'ଣ? ଦେବତାମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ କହିଲେ: "ଏହି ସବୁ କି? ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି କି ହ୍ରାସ ପାଇଛି?" କେହି କହିଲେ: "ମୋର ମନେ ହୁଏ, ପିନାକୀ ପ୍ରଭୁ ଏହି ସବୁ କେବଳ ଲୀଳାକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଛନ୍ତି, ନହେଲେ ଏତେ ଢ଼ିଙ୍ଗ କାହିଁକି?" ତିନି ନଗର ନିକଟରେ ଶିବ, ନନ୍ଦି ଓ ତାଙ୍କର ଗଣ, ଗଣେଶ ଓ ତାଙ୍କର ଗଣ, ଦେବୀ ସହିତ ମେରୁ ପର୍ବତର ଏଠି ପରି ଚମକୁଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ସେନା ଓ ପାର୍ବତୀ ସହିତ ତ୍ରିପୁରା କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଗଲେ। ଏଠି, ସେଇ ତିନି ନଗର ଦ୍ୱିତୀୟ ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପରି ଚମକି ଉଠିଥିଲା; ରାଜା, ସେନା, ଦେବତା, ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଓ ତିନି ମହାରୁଷି ଏଠି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ତା’ପରେ, ଶର୍ବ ତାଙ୍କ ଧନୁକୁ ଟାଣି, ପାଶୁପତ୍ରାସ୍ତ୍ର ସିଧ୍ଧ କରି, ତ୍ରିପୁରାକୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ରୁଦ୍ର ମହାଧନୁକୁ ଟାଣିଥିବା ସମୟରେ, ତିନି ନଗର ଏକ ହୋଇଗଲା। ଏହା ଦେଖି ଦେବଗଣମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ସିଦ୍ଧ ଓ ମହାମୁନିମାନେ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତିଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଜୟଧ୍ୱନି ଓ ସ୍ତୁତିରେ ପୂଜିଲେ।