ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ଋଷିମାନେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ଗଣନାଥଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ସମର୍ଥ। ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ଭବଙ୍କୁ ଦେଖି ଆନନ୍ଦରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଲେ, ସେପରି ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଭବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କଲେ। ଆକାଶରୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଅର୍ପଣ ବର୍ଷା ହେଲା ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ଉପରେ; ଏହି ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟିରେ ଖୁସି ହୋଇ, ନନ୍ଦି ସତ୍ୟ ସନ୍ତୋଷ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ। ନନ୍ଦି ଓ ଭବ, ଚନ୍ଦ୍ରମାର ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ବୃଷଭ ପୃଷ୍ଠ ଉପରେ ନନାପ୍ରକାର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଆକାଶର ମଣ୍ଡଳ ତାରାରେ ଭରିଯାଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ନନ୍ଦି ବୃଷଭ ଉପରେ ଚମକୁଥିଲେ। ଯେପରି ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ତାରାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅବର୍ତ୍ତିତ, ସେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଉପେନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏହି ରୂପରେ ନନ୍ଦିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତେବେ ସମସ୍ତେ ଗଣନାଥ, ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ରୁଦ୍ର ଭାବେ ସ୍ତୁତି କଲେ: "ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭକ୍ତ, ତାଙ୍କର ଗୁଣଗାନରେ ସଦା ଲୀନ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ରୁଦ୍ରଭକ୍ତଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରୁଥିବା, ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିବା, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ଗଣଙ୍କ ନାଥ, ଯୋଗୀମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ନିତ୍ୟ ଶରଣ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ଦୁଃଖ ହରଣ କରୁଥିବା, ବେଦମାନେ ଯାହାକୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ବେଦ ନାଥ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବଜ୍ରଧାରୀ, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଦାନ୍ତ, ବଜ୍ରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା, ବଜ୍ର ଭୂଷିତ, ବଜ୍ରଧାରୀମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ରକ୍ତନୟନ, ରକ୍ତବସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ରୁଦ୍ରପଦେ ଭକ୍ତି କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ରୁଦ୍ରଧାମ ଦେଇଥିବା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସେନାପତି, ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ନାଥ, ଭୂତମାନଙ୍କ ନାଥ, ଲୋକପାଳଙ୍କ ନାଥ, ପାପ ନାଶକ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ରୁଦ୍ର, ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ନାଥ, ଭୟଙ୍କର ପାପ ହରଣ କରୁଥିବା, ଶିବ, ଶାନ୍ତ ଓ ରୁଦ୍ରଭକ୍ତ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" ଏପରେ ଗଣପତି, ଶିବପୁତ୍ର, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଦେବତାମାନେ ଶିବଙ୍କ ରଥ, ସାରଥି, ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ପରମ ବାଣ ବିଷୟରେ କଥାହେଲେ। ସେ କହିଲେ, "ତିନି ନଗର ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଛି ବୋଲି ବିଚାର କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସହିତ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ପ୍ରୟାସ କର।" ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଉତ୍ସାହରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ରଥ ତିଆରି କଲେ। ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଏହି ଦିବ୍ୟ ରଥକୁ ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଲୋକର ଅଂଶ ଦେଇ ତିଆରି କଲେ। ଏହି ରଥ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଅଂଶରେ ଗଠିତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ। ରଥର ଡାହାଣ ଚକ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବାମ ଚକ୍ର ଚନ୍ଦ୍ର; ଡାହାଣ ଚକ୍ରରେ ବାରଟି ତୀର, ବାମ ଚକ୍ରରେ ଶୋଳଟି ତୀର। ଏହି ଚକ୍ରରେ ବାରଟି ଆଦିତ୍ୟ, ଶୋଳଟି ଚକ୍ରରେ ଚନ୍ଦ୍ର ତିଥି ଥିଲା। ବାମ ଚକ୍ରରେ ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ଭୂଷଣ ଭାବେ ଥିଲେ, ଛଅ ଋତୁ ଚକ୍ରର ରିମ୍ ଭାବେ ଥିଲେ। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ପଦ୍ମ, ଶରୀର ମନ୍ଦରାଚଳ, ପଶ୍ଚିମ ଓ ପୂର୍ବ ପର୍ବତ ଦୁଇଟି ଧୁରା ଭାବେ ଥିଲେ। ମୂଳ ଅଂଶ ମେରୁ ପର୍ବତ, ଭାର ଧାରଣ କରୁଥିବା କେସରା ପର୍ବତ ଥିଲେ, ଏହି ରଥର ଗତି ବର୍ଷ ଓ ଦକ୍ଷିଣାୟନ-ଉତ୍ତରାୟଣ ଚକ୍ରସନ୍ଧି ଭାବେ ଅନୁଭୂତ। ଏହାର ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବନ୍ଧୁରା, ତୀର କଳା, ଭାଗ କାଷ୍ଠା, ଖୁଣ୍ଡି ଅକ୍ଷ, ଏବଂ ତ୍ରୁଟିକା ଦଣ୍ଡ ଭାବେ ଥିଲେ। ଚକ୍ଷୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଂଶ ଏହାର ଅଂଶ ଭାବେ ଥିଲେ; ଲବା ପରିମାଣ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଂଶ, ଆକାଶ ଚାଦର, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁଇଟି ପତାକା ଭାବେ ଥିଲେ। ଧର୍ମ, ବୈରାଗ୍ୟ ଓ ଦଣ୍ଡ ଏହାର ଦଣ୍ଡ; ଯଜ୍ଞଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଦଣ୍ଡ ଉପରେ ଭରସା କରେ; ହୋମ ଏହାର ଯୋଗ, ପଞ୍ଚାଶଟି ଅଗ୍ନି ଧାତୁ ଭାବେ ଥିଲେ। ଯୁଗ ଦୁଇଟି ଶେଷ ଧର୍ମ ଓ କାମ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି; ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କାଣ୍ଡ ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଜ୍ଞାନ ଏହାର ବାଁସ କାଣ୍ଡ। ଆଂଶିକ ଭାବ ଅହଂକାର, ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ଶକ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଚାରିପାଖ ଭୂଷଣ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି। ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଗତି ଏହାର ନିଜସ୍ୱ ଗୁଣ; ବେଦ ଏହାର ଶ୍ୱାର, ଅଙ୍ଗ ଭୂଷଣ, ଛଅ ଅଙ୍ଗ ଶୋଭା। ପୁରାଣ, ନ୍ୟାୟ, ମୀମାଂସା, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ପାଲା ପରି ରଥ ଢାକିଛି, ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ। ମନ୍ତ୍ର ଘଣ୍ଟି, ଅକ୍ଷର ପଦ, ଆଶ୍ରମ ଧାରା ରଥକୁ ଧାରଣ କରିଛି; ଏହାର ସୀମା ଅସୀମ, ହଜାର ଫଣିରେ ଶୋଭିତ। ଦିଗ୍ ଓ ଉପଦିଗ୍ ଚକ୍ର ଭାବେ; ପଦ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରତ୍ନମୟ ପତାକା ଫ୍ଲାଗ୍ ଭାବେ। ଚାରିଟି ସାଗର ରଥର ରସ୍ସି, ଗଙ୍ଗା ଆଦି ସର୍ବୋତ୍ତମ ନଦୀ ଭୂଷଣ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି। ନାରୀ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଚାମର ନିଆଁ ଧରି ଏଠାରେ-ସେଠାରେ ରହି ରଥର ଶୋଭା ବଢ଼ାଇଲେ। ସାତଟି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଢ଼ି ଥିଲା; ବ୍ରହ୍ମା ସାରଥି, ଦେବତାମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି। ଅଙ୍କୁଶ ବ୍ରହ୍ମ, ଓଁକାର ବ୍ରହ୍ମ ଦେବତା, ଲୋକାଲୋକ ପର୍ବତ ସାରା ଚାରିପାଖ ରଥର ଶିଢ଼ି। ମନର ବାହ୍ୟ ପର୍ବତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ନାକ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି। ତଳ, କପୋଟ, କାପୋଟ ଏବଂ ତଳବାସୀମାନେ ରଥର ଅଂଶ, ମେରୁ ବଡ଼ ଛତା, ମନ୍ଦରା ରଥ ଡ଼ଙ୍ଗ ଭାବେ ଅଛି। ପର୍ବତପତି ଧନୁଷ୍ୟ, ନାଗପତି ଧନୁଷ୍ୟ ତାର, ଏହି ଧନୁଷ୍ୟ ତାର ପରି କେବେ ବେଳ ରାତି, କେବେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଅଛି। ଘଣ୍ଟି ସରସ୍ୱତୀ, ଯିଏ ବେଦର ମୂର୍ତ୍ତି; ବାଣ ଚମତ୍କାରୀ ବିଷ୍ଣୁ, ବାଣର ଶିର ହେଉଛନ୍ତି ସୋମ।