ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ କିଛି ସତୀସ୍ନାତ ନାରୀମାନେ ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଗୁରୁମାନେ, କିମ୍ବା ପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବାକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ। ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ପତିଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ନିଜେ ନିଜେ ଚଳିତ୍ର ଅନୁସରଣ କରିବାରେ ଲାଗିଗଲେ, ଏହାର ଫଳରେ କେହି କେହି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଯାଇ ସଂସାର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଆଉ କେହି କେହି ନରକକୁ ଗଲେ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟା ଏବଂ ତାଙ୍କର ଆଦେଶରେ ଅଲକ୍ଷ୍ମୀ ତିନି ପୁରକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଯେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ ଦେବଗୁରୁଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି ମୋହ ତାଙ୍କ ମନରେ ଭରିଦେଲେ, ଏବଂ ନାରଦ ମୃଗମାୟା ଭାବରେ ଏହାକୁ ତାଙ୍କୁ କେଉଁସମୟ ପାଇଁ ଦେଲେ। ସେମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ଆରାମରେ ବସି ଧର୍ମର ବିରୋଧରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଉଥିଲେ, ଏହାର ଫଳରେ ସୁନ୍ଦର ବେଦିକ ଧର୍ମ ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ଆଚାର ନଷ୍ଟ ହେଲା। ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ମୂଳ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅଧର୍ମ ଘୋଷିତ ହେଲା, ଏବଂ ଦୈତ୍ୟମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଲିଙ୍ଗପୂଜା ବନ୍ଦ କଲେ। ଏପରି ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ନାରୀର ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହେଲା ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ବଢ଼ିଗଲା, ତେବେ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଅଧିପତିଙ୍କ ସହିତ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସର୍ବଜ୍ଞ ମହାପୁରୁଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ପୁରୁଷୋत्तମ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—"ମହେଶ୍ୱର, ନାରାୟଣ, ଶର୍ବ, ବ୍ରହ୍ମା, ଅବିନାଶୀ, ଅନନ୍ତ, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" ଏପରି ସ୍ତୁତି କରି, ସେ ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଦଢ଼ି ଦଶ ମିଳିୟନ ରୁଦ୍ରମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ର, ସାଧ୍ୟ, ଯମ, ରୁଦ୍ର, ମାରୁତ ଏକାସାଥିରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—"ଶଙ୍କର, ଦୁଃଖ ହରଣ କରୁଥିବା, ନୀଳରୁଦ୍ର, କଦ୍ରୁଦ୍ର, ପ୍ରଚେତସ୍, ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା। ଆମେ ସଦା ତୁମର ଶରଣ, ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରୁଥିବା, ଆଦି ଏବଂ ଅନନ୍ତ, ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ।" "ତୁମେ ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଂହାରକ, ଜଗତ୍ଗୁରୁ, ରକ୍ଷକ, ନେତା, ଦ୍ୱିଜମାନେ ପ୍ରତି ଜନକ ଭଳି ପ୍ରେମ କରୁଥିବା। ତୁମେ ବରଦାନ ଦେଉଥିବା, ବାଣୀର ସାର, ବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ଏବଂ ବାଣୀ ଓ ଅର୍ଥରୁ ଉପରେ; ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଯୋଗୀମାନେ ତୁମକୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।" "ତୁମେ ସଦା ଯୋଗୀମାନେ ହୃଦୟର କମଳ ମଧ୍ୟରେ ବିରାଜିତ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତୁମକୁ ଏହି ବ୍ରହ୍ମର ସତ୍ୟ, ପରମ ଓ ମୂଳ ରୂପ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ତୁମକୁ ଏହି ସତ୍ୟ ରିଆଲିଟି, ତେଜର ଏକ ଦେହ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ଯାହା ଦେଖାଯାଉଛି, ଶୁଣାଯାଉଛି, ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରହିଛି, ସମସ୍ତ କିଛି ତୁମେ ସୂକ୍ଷ୍ମରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ବଡ଼ରୁ ବଡ଼।" "ତୁମର ହାତ, ପାଉଁ, ମୁହଁ, ମୁଣ୍ଡ, ଚକ୍ଷୁ, କାନ ସମସ୍ତଠାରେ ଅଛି; ତୁମେ ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ତୁମେ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ଦୁଃଖରହିତ, ବିଶ୍ୱର ରୂପ, ବିଭିନ୍ନ ଚକ୍ଷୁ, ସଦା ଶୁଭ, ଦୁଃଖ ଶୂନ୍ୟ।" "ତୁମେ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, କୋଟି ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଶିତଳ, କୋଟି ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି ତପ୍ତ, ଏବଂ ଛବିଶ ତତ୍ତ୍ୱର ନାଥ। ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ତୁମେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପ୍ରକୃତିର ପ୍ରପିତାମହ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ସ୍ୱୟଂଭୂ। ବେଦମାନେ ତୁମକୁ ନିଜ ସାର ବୋଲି ଘୋଷଣା କରନ୍ତି, ଏବଂ ବେଦସାର ଜାଣିଥିବାମାନେ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନନ୍ତି।" "ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ତୁମେ କ'ଣ କରିଛ, ତାହା ଆମେ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ; ତୁମେ ଦେବ, ଦାନବ, ମନୁଷ୍ୟ, ଚଳାଚଳ ସମସ୍ତର ମୂଳ। ଶମ୍ଭୁ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର; ଆମ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶରଣ ନାହିଁ। ତୁମର ମାୟାରେ ସମସ୍ତ ଦେବ-ଦାନବ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚିଯାଉଛନ୍ତି।" "ଯେପରି ଉତ୍ତାଳ ଲହରିମାନେ ସମୁଦ୍ରରେ ଏକାଉପରେ ଏକ ତରଙ୍ଗ ହେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେଇ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି, ସେପରି ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ତୁମେ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ।" "ଯିଏ ପ୍ରଭାତରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ତୁତିକୁ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରିପାରିବ।" ଏପରି ଦେବମାନେ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ମହେଶ୍ୱର ସୋମ ସହ ସୋମଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ ଏବଂ ହସି ନନ୍ଦି ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ହାତ ଧରିଲେ। ଶଙ୍କର ଦେବତାମାନେ ଦେଖି ଗଭୀର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ—"ହେ ଦେବମାନେ, ଏହି ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି।" "ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମାୟା, ନାରଦଙ୍କ ଜ୍ଞାନ, ଏବଂ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଅଧର୍ମ ଏବେ ମୋତେ ଜଣାପଡ଼ିଛି। ମୁଁ ଏବେ ତିନି ପୁରର ନାଶ କରିବି।" ଏହା ସୁଣି ଦେବତାମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର ଏକାଠି ହେଲେ ଏବଂ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଦେବୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ସେ କମଳ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଖେଳିଆ ଭାବେ ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ହାଲୁକା ଛୁଇଁ ହସି କହିଲେ—"ପ୍ରଭୁ, ଦେଖନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ ଷଡ଼ାନନ ପୁଅ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ଖେଳୁଛନ୍ତି।" "ଦେଖନ୍ତୁ, ତାଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦର ମୁକୁଟ, ବାହୁଳି, କଣ ଓ ଉତ୍ତମ ବାହୁବନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ତାଙ୍କ ପାଏ ନୂପୁର, ଗୁପ୍ତ ବସ୍ତ୍ର, କମରେ କମରବନ୍ଧ, ଅନେକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଘଣ୍ଟି ଓ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ପତ୍ର ଅଛି।" "କାମଧେନୁ ଚୁଡ଼ା ଫୁଲ, ଚମତ୍କାର କେଶ, କମଳ ରଙ୍ଗର ମଣି ଲଗା ହାର, ତେଜମୟ ବାହୁଳି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।" "ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିବା ମୁକ୍ତାହାର, ତିଳକ, କୁଙ୍କୁମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ଭସ୍ମରେ ତିଆରି ତାଙ୍କ ଦେହ। ଦେଖନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କ ମୁହଁ କମଳ ଗୁଛ ପରି ଶୋଭିତ।" "ଦେଖନ୍ତୁ, ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଚକ୍ଷୁ, ମଙ୍ଗଳମୟ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଜନ ଦ୍ୱାରା ମାଆମାନେ ତାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଲଗାଇଛନ୍ତି।" ଏହିପରି ଦେବୀ ତାଙ୍କର ପୁଅ ରୂପରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମହାଦେବଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା ଦେଖି ଅଶେଷ ଭକ୍ତି ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଥିଲେ।