ହରି, ତ୍ରିପୁର ନଗରରେ ଆସିଲେ, ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ ଦେତ୍ୟମାନେ ତ୍ରିଶୂଳ, ବଣ, ଗଦା, କୁହା, ପଥର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଧରି ଅନେକ ଆକୃତିରେ ସଜିଥିଲେ। ସେମାନେ ବିନାଶାଗ୍ନି ସ୍ୱରୂପ, କାଳର ଶେଷରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଲୋକେଶ୍ୱର ହରି ନମସ୍କାର କରି, ସେମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେ ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କର ତିନି ନଗରକୁ ଜଳାଇ, ବିଦ୍ଧ କରି, ଖାଇ ଦେଲା; ଏବେ ଜଗତର ଉପକାର ପାଇଁ, ଆଗରୁ ଯେପରି ଆସିଥିଲେ, ସେପରି ଫେରିଯିବା।” ପରେ, ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତିନି ନଗରକୁ ନିବେଶ କଲେ ଓ ଅଗ୍ନିରେ ପତଙ୍ଗ ପରି ନଶ୍ଟ ହେଲେ। ଲୋକେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନଶ୍ଟ ହେଲେ, ଦେତ୍ୟମାନେ ହଜାର-ହଜାର ନୃତ୍ୟ କରି, ଆନନ୍ଦ କରି, ଗୀତ ଗାଇଲେ। ସେମାନେ ଲୋକେଶ୍ୱର, ପରମାତ୍ମା, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କଲେ; ଏହିପରି, ଦେବମାନେ ହାରି ଯାଇ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ନଶ୍ଟ ହେଲା। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ଦେବମାନେ ଉପେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆସିଲେ, ଭୟ ଭିତରେ, ଭଗବତ୍ତମ ପୁରୁଷ ସେମାନେ ଦେଖି, ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, “କଣ କରିବି?” ଭାବିଲେ; ଦୁଃଖିତ ଦେବମାନେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଚିନ୍ତା କଲେ—“କିପରି ଉଦ୍ୟମ କରି, ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି କୁ ନଶ୍ଟ କରିବି?” ଏବେ, “ପରମ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଦେବମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରିବି; ଧର୍ମଚାରଣ କରିବାରେ ପାପ ନାହିଁ—ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନଙ୍କ ପାଇଁ।” “ଏହିପରି, ଦେତ୍ୟମାନେ କ୍ରିୟାଜନ୍ମା ବ୍ୟକ୍ତି ବା ଭୂତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ପାପ ଧର୍ମରେ ଅପସାରି ଯାଏ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ଉପସ୍ଥିତ। ଏହି ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଉପଦେଶ: ରାଜ୍ୟ ଧର୍ମରୁ ଆସେ; ତିନି ନଗରର ଦେତ୍ୟମାନେ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ଅଭେଦ୍ୟତା ପାଇଛନ୍ତି; ବଡ଼ ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି, ପଦ୍ମପତ୍ର ପରି ଜଳ ଲାଗି ନାହିଁ; ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭୋଗ ଓ ଶ୍ରୀ ନିଶ୍ଚୟ ଉପସ୍ଥିତ। ଏହିପରି, ଲିଙ୍ଗ ଉପାସନାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଦେତ୍ୟମାନେ ଭୋଗ୍ୟ; ତେଣୁ, ଦେବମାନେ, ତାଙ୍କ ଧର୍ମରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରି, ମୁଁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ—ଦେବମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ, ତିନି ନଗର ଓ ଦେତ୍ୟମାନେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଜିତିବି; ଏହିପରି ଭାବି, ଭଗବତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଧର୍ମରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ଏହିପରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଚ୍ୟୁତ ନିଜ ଶରୀରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ମାୟାପୁରୁଷ ନିର୍ମାଣ କଲେ, ତାଙ୍କ ଧର୍ମରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ। ସେ ମାୟାପୁରୁଷ ଚାହିଁଲେ ଯେକୌଣସି ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ମୋହମୟ ଶାସ୍ତ୍ର ରଚିଲେ, ଯାହା ମାୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆକର୍ଷିତ କରେ, ତଥା କୌଣସି ତର୍କ ଦେଖାଏ। ଏହିପରି, ନିଜ ଶରୀରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏହି ପୁରୁଷକୁ ଏହି ମୋହମୟ ଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଲେ, ଯାହା ଶୋଳେ ହଜାର ଶ୍ଲୋକରେ ରଚିତ, ମାୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହା ବେଦ ଓ ସ୍ମୃତି ପ୍ରଥାର ବିରୋଧି, ଜାତି ଓ ଆଶ୍ରମ ନାହିଁ, ଏଠି ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ନରକ ଏଠି ମାତ୍ର, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖାଇ ଦେବା ପରେ, ଅଚ୍ୟୁତ ନିଜେ, ତିନି ନଗର ନଶ୍ଟ ପାଇଁ, ଏହି ପୁରୁଷକୁ ନିର୍ଦେଶ କଲେ—“ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ, ନଗରବାସୀମାନେ ନଶ୍ଟ କର; ବେଦ ଓ ସ୍ମୃତି ଆଧାରିତ ଧର୍ମ ନଶ୍ଟ ହେଉ—ଏହାର ନିଶ୍ଚୟ ଅଛି।” ପରେ, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ମାୟାପୁରୁଷ ଶୀଘ୍ର ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ତାହାର ମାୟା କୌଶଳ ଦେଖାଇଲେ। ତାଙ୍କ ମାୟାରେ, ତିନି ନଗରର ଦେତ୍ୟମାନେ ବେଦ ଓ ପ୍ରଥାଗତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବଦଳି ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ହେଲେ। ସେମାନେ ମହାଦେବ, ଶଙ୍କର, ପରମ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଛାଡି ଦେଲେ; ନାରଦ ମଧ୍ୟ ମୋହପତିର ଆଜ୍ଞାରେ ମୋହିତ ହେଲେ। ମାୟାପୁରୁଷ ସହିତ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାପସୀ ଦିଗ୍ବଜୟ ହେଲେ, ଶିଷ୍ୟ ଓ ଉପଶିଷ୍ୟମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଲେ। ସେ ନାରୀମାନଙ୍କ ଦିନଚର୍ଯ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଯାହା ଦୁର୍ଲଭ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ନାରୀମାନେ ତୁରନ୍ତ ଫଳ ପାଇ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଦା କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଲୋକଧର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ହେଇ, ପତିଙ୍କୁ ଦେବତାପରି ଉପାସନା କରିବାକୁ ବିରୋଧ କଲେ; ଏହି ଆଚରଣ କଳି ଯୁଗରେ ନାରଦ ତାପସୀଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ଚାଲିଛି। ନାରୀମାନେ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଛାଡି, ସ୍ୱାଧୀନ ଓ ନିମ୍ନ ଆଚରଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ; ନାରୀମାନେ ପାଇଁ ମା, ବାପା, ବନ୍ଧୁ, ମିତ୍ର, ସାଥୀ, ଆପ୍ତ—ପତି ଏକା ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ସମସ୍ତ। ତଥାପି, ମୋହର ଶକ୍ତିରେ, ବଡ଼ ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ନାରୀ ପତିପ୍ରତି ଭକ୍ତି ରଖିଥାଏ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ପାଏ, ବିପରୀତରେ ନରକ ପାଏ। ଏକ ନଗରରେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନାରୀମାନେ ସଦା ପତିକୁ ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ଲୋକ ଗୁରୁମାନେ ଛାଡି, ସେମାନେ ପତିପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଶ୍ରୀ ଲୋକକୁ ପାଇ, ଦୁଃଖ ଚ୍ୟୁତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ନରକକୁ ଯାଉଛି; ତେଣୁ, ପତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ; ତଥାପି, ନିଜ ପତିକୁ ଛାଡି, ସ୍ୱାଧୀନ ଆଚରଣ ରଖିଲେ। ଦେବଦେବ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୋହ ଓ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଅଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିଜେ ତିନି ନଗରକୁ ଯାଇଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଲଭ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନେ ଛାଡି ଚଲିଗଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୋହରେ ଏପରି ବୁଦ୍ଧି ଦେଲେ, ଦେବତା ଓ ମୋହିତ ନାରଦ ସେମାନେକୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ଦେଲେ। ସେମାନେ ଆସନ ଉପରେ ଶାନ୍ତ ଓ ଅଚଳ, ଧର୍ମରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ, ଏହିପରି ସମୟରେ ସୁନ୍ଦର ବେଦ ଓ ପ୍ରଥାଗତ ଧର୍ମ ନଶ୍ଟ ହେଲା। ବିଷ୍ଣୁ, ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥାନ, ଏପରି ଅନ୍ୟଧର୍ମ ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ, ଦେତ୍ୟମାନେ ମହେଶ୍ୱର ଓ ଲିଙ୍ଗ ଉପାସନା ଛାଡି ଦେଲେ। ସମସ୍ତ ନାରୀଧର୍ମ ନଶ୍ଟ ହେଲା ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣ ବ୍ୟାପିଗଲା, ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଭାବରେ, ଦେବମାନେ ସହିତ ଉମାପତିଙ୍କୁ ଆସିଲେ। ତପସ୍ୟାରେ ସର୍ବଜ୍ଞତା ପାଇ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—“ମହେଶ୍ୱର, ଦେବ, ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।