ଏକ ସମୟରେ, ମହାଦେବ ନିଜ ଶକ୍ତି, ଚେତନା, ଏବଂ ଜ୍ଞାନରେ ସମ, ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ତାଳିଆ, ତାମ୍ରବର୍ଣ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଜଟାଧାରୀ, ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଅନେକ ଦେବତାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେମାନେ ସୁନା ଚୁଲ, ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି, ଖପର ଧାରଣ କରୁଥିବା, ବିଚିତ୍ର ଏବଂ ବିଶାଳ ଆକାରର, ସମସ୍ତ ଆକାର ରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିବା ଏବଂ ନିଜ ଏକା ସ୍ୱରୂପ ରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ଦେବତାମାନେ ରଥଚାଳକ, ଚମଡ଼ା ପିନ୍ଧିଥିବା, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଢାଳ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଶତ-ଶତ, ହଜାର-ହଜାର ହାତ ଥିବା, ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଭରିତ ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶରେ ବାସ କରୁଥିବା। ସେମାନଙ୍କର ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡ, ଆଠଟି ଦାନ୍ତ, ଦୁଇଟି ଜିହ୍ୱା, ତିନିଟି ଚକ୍ଷୁ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ମାଂସ ଭୋଜନ କରୁଥିବା, ଘିଅ ଓ ସୋମା ପାନ କରୁଥିବା ଦେବତା। ଏହି ଦେବତାମାନେ ଭୟଙ୍କର ରକ୍ଷକ, ନୀଳ କଣ୍ଠ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱବାହୁ, ମନ୍ଦିର ଭୋଜନ କରୁଥିବା, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଶୁଚି ଦର୍ବା ଧାରଣ କରୁଥିବା। ସେମାନେ ବସିଥିବା, ଦୌଡ଼ିଥିବା, ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱର ହଜାର-ହଜାର ଜୀବ, ଶିକ୍ଷକ, ପାଠକ, ଜପକାରୀ ଓ ଯୋଗ ନିଷ୍ଠା ଲୋକ। ସେମାନେ ଧୂଆଁ ଓ ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳିତ, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ବୀ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ଶୁଭ ଦେଖାର ଦେବତା। ନୀଳ କଣ୍ଠ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ, ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ, ବଡ଼ ଯୋଗୀ, ଅସୀମ ଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ। ସେମାନେ ଏକାଏକି ଚଳିଥିବା, ଦୌଡ଼ିଥିବା, ହଜାର-ହଜାର ଭାବେ ଲାଫିଥିବା, ରୁଦ୍ରମାନେ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କ୍ଲାନ୍ତିହୀନ। ଏପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି, କହିଲେ, “ଏହିପରି ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିର ଦେବତାମାନେ ତୁମେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ନିଜ ସମାନ ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।” ବ୍ରହ୍ମା ଆଉ କହିଲେ, “ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କର, ଏହି ଦେବତାମାନେ ମୃତ୍ୟୁରେ ବନ୍ଧିତ। ସେମାନେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ।” ମହାଦେବ ଏହା ଶୁଣି କହିଲେ, “ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ପିଡ଼ିତ ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିବି ନାହିଁ। ତୁମକୁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିବି; ତୁମେ ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କର।” ମହାଦେବ କହିଲେ, “ମୁଁ ତିଆରି କରିଥିବା ଏହି ବିଚିତ୍ର, ନୀଳ-ଲାଲ ଦେବତାମାନେ ହଜାର-ହଜାର, ମୋତେ ନିଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।” ଏହି ଦେବତାମାନେ ରୁଦ୍ର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିସ୍ତୃତ। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଶତ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସାର ଉପରେ ଏକତ୍ୱ ଲାଗିଥିବା, ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ସହିତ ଯଜ୍ଞ ଭାଗ ନେବେ। ମନୁମାନଙ୍କ ଯୁଗ ରେ ଉପସ୍ଥିତ ଦେବତାମାନେ, ସେମାନେ ପୂଜିତ ହେଇ, ଯୁଗ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ରହିବେ। ଏହି ସମୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମହାଦେବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା, ପ୍ରଜାପତି, ନମସ୍କାର କରି ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ଏହିପରି ହେଉ, ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସମସ୍ତ ଘଟିଗଲା।” ଏହି ସମୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଦେବମାନଙ୍କ ନାୟକ ଦେବତା ତିଆରି କରିବା ବନ୍ଦ କଲେ; ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱବାହୁ ରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ, ସମସ୍ତ ଜୀବ ଶେଷ ହେଉଯାଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଟୁଟ ରହିଲେ। ମହାଦେବ କହିଲେ, “ମୁଁ ନିଜରେ ଅଟୁଟ ଅଛି,” ଏହି କଥା ଦ୍ୱାରା ସେ ‘ସ୍ଥାଣୁ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଏହି ଦେବତା, ମହାଦେବ, ସୂର୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ବୀ—ନିଜ ଇଛାରେ ଅର୍ଦ୍ଧ ନାରୀ, ଅର୍ଦ୍ଧ ପୁରୁଷ ରୂପରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ଅଗ୍ନି ପରି ଶକ୍ତିରେ ଜ୍ୱଳିତ, ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗିଗଲେ—ଏକା ନାରୀ, ଏକା ପୁରୁଷ। ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁ, ଏକ ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଗରେ ଏଗାର ଅଂଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ; ଏଠାରେ, ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅର୍ଦ୍ଧ ଶରୀର ରୂପରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ମହାଦେବୀ, ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ମହାଦେବୀ, ଏଠାରେ ସତୀ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ; ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଦକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପୂଜିତ ହେଲେ। ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାରଣ ପାଇଁ, ଶମ୍ଭୁ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ନିଜକୁ ଭାଗ କର—ତୁମର ଡାହାଣ ଭାଗ ଧଳା, ବାମ ଭାଗ କଳା।” ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ଦେବୀ ଦୁଇ ଭାଗରେ ଭାଗିଗଲେ—ଧଳା ଓ କଳା। ମୁଁ ତାଙ୍କର ନାମ କହିବି; ଶୁଣ। ଦେବୀଙ୍କର ନାମ: ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ମହାବିଦ୍ୟା, ମେଧା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ସତୀ, ଦାକ୍ଷାୟଣୀ, ବିଦ୍ୟା, ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି, କ୍ରିୟାତ୍ମିକା; ଅପର୍ଣ୍ଣା, ଏକପର୍ଣ୍ଣା, ଏକପାଟଳା, ଉମା, ହେମବତୀ, କଳ୍ୟାଣୀ, ଏକମାତୃକା; ଖ୍ୟାତି, ପ୍ରଜ୍ଞା, ଗୌରୀ, ଗଣାମ୍ବିକା, ମହାଦେବୀ, ନନ୍ଦିନୀ, ଜାତବେଦସୀ; ତାଙ୍କର ରୂପ ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ସାବିତ୍ରୀ, ଦାନଦାତ୍ରୀ, ଶୁଚି, ସଂସାରରେ ପବିତ୍ରତାର ପ୍ରତିଷ୍ଠା। ଅନ୍ୟ ନାମ: ଆଜ୍ଞା, ଆବେଶନୀ, କୃଷ୍ଣା, ତାମସୀ, ସାତ୍ତ୍ୱିକୀ, ଶିବା, ପ୍ରକୃତି, ବିକୃତା, ରୌଦ୍ରୀ, ଦୁର୍ଗା, ଭଦ୍ରା, ପ୍ରମାଥିନୀ; କାଳରାତ୍ରୀ, ମହାମାୟା, ରେବତୀ, ଭୂତନାୟିକା—ଦ୍ୱାପର ଶେଷରେ ଏହି ନାମ; ଗୌତମୀ, କୌଶିକୀ, ଆର୍ୟା, ଚଣ୍ଡୀ, କାତ୍ୟାୟନୀ, ସତୀ, କୁମାରୀ, ଯାଦବୀ, ଦେବୀ, ଵରଦା, କୃଷ୍ଣପିଙ୍ଗଳା। ଦେବୀ ଦର୍ବା ଧାରଣ କରିଥିବା, ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ, ମହେନ୍ଦ୍ର ଓ ଉପେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଉଣୀ, ଦୃଷଦ୍ୱତୀ ନଦୀରେ ଏକ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରିଥିବା। ଅଜୟ, ଅନେକ ହାତ, ଦୃଢ଼, ସିଂହ ଉପରେ ଅସ୍ତି, ଶୁମ୍ଭ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେମନ୍ମାନେ ନିହତ, ମହାଯକ୍ଷ ମହିଷାସୁର ଦମନ କରିଥିବା। ଅପରାଜିତ, ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତରେ ବାସ କରୁଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେବୀଙ୍କ ଦଳର ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିବା—ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ନାମ ଅନୁକ୍ରମରେ। ମୁଁ କହିଥିବା ଭଦ୍ରକାଳୀଙ୍କ ନାମ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଦେଇଥାଏ; ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଏହି ନାମ ଜପ କରିଥାଏ, ସେମାନେ କୌଣସି ପାପରେ ବନ୍ଧିତ ହେବେ ନାହିଁ। ଅରଣ୍ୟ, ପର୍ବତ, ସହର, ଘର, ଜଳ ଓ ଭୂମିରେ, ଏହି ରକ୍ଷା ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍। ବିଶେଷ କରି ବାଘ, ଘରିଆଳ, ଚୋର, ଭୟ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ବିପଦରେ ଦେବୀଙ୍କ ନାମ ଜପ କରିବା ଉଚିତ୍।