ଧର୍ମର ଅସୀମ ଶକ୍ତିରୁ ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନ୍ୟ ପ୍ରସୂତି ହେଲେ। କ୍ରିୟାରୁ ଦଣ୍ଡ ଓ ସମୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ବୁଦ୍ଧିରୁ ବୋଧ ଓ ପ୍ରମାଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଲଜ୍ଜାରୁ ବିନୟ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ବପୁରୁ ବ୍ୟବସାୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଶାନ୍ତିରୁ କ୍ଷେମ ଓ ସିଦ୍ଧିରୁ ସୁଖ ଜନ୍ମ ନେଲେ। କୀର୍ତିରୁ ଯଶସ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏହି ସମସ୍ତେ ଧର୍ମର ପୁତ୍ର। ପ୍ରୀତି ଦେବୀଙ୍କୁ କାମର ପୁତ୍ର ହର୍ଷ ଦେଲେ। ଏଭଳି ଧର୍ମର ପ୍ରଜା ରଚିତ ହେଲା। ଅଧର୍ମରୁ ହିଂସା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ହିଂସାରୁ ନିକୃତି ଓ ଅନୃତ ପୁତ୍ର ହେଲେ। ନିକୃତିରୁ ଭୟ ଓ ନରକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଏଉଁ ଦୁଇଁରୁ ମାୟା ଓ ବେଦନା ଦୁଇଁ ପୁତ୍ର ହେଲେ। ମାୟାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥାଆ; ବେଦନାରୁ ଦୁଃଖ ଓ ରୌରବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ମୃତ୍ୟୁରୁ ରୋଗ, ବୃଦ୍ଧା, ଶୋକ, କ୍ରୋଧ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଦୁଃଖର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥାଆ, ଅଧର୍ମର ଲକ୍ଷଣ ଅଟୁଟ। ଏମାନଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ପୁତ୍ରମାନେ ସମସ୍ତେ ଏମାନଙ୍କର ଅଧିକାର ଭାବରେ ଗଣନା ହୁଏ; ଏହି ତମସିକ ପ୍ରଜା ଧର୍ମର ନିୟମରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ନିଲଲୋହିତ ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସତୀଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ନିଜ ଶରୀରରୁ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେ ଏମାନଙ୍କୁ ନିଜଠାରୁ ବଡ଼ କିମ୍ବା ଛୋଟ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ ନାହିଁ; କୃତ୍ତିବାସ ନିଜ ମନ ଭଳି ହଜାର ହଜାର ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେ ଏମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଆକୃତି, ତେଜ, ଶକ୍ତି, ଜ୍ଞାନରେ ସମାନ କଲେ—ପିତାମ୍ବର, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଜଟାଧାରୀ, ଲାଲ ରଙ୍ଗର। ସେ ଏମାନଙ୍କୁ ସୁନା ଚୁଲ, ଭୟାନକ ଦୃଷ୍ଟି, ଖପର ଧାରଣ କରୁଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିରେ ଏବଂ ନିଜ ମୂଳ ଆକୃତିରେ ରୂପାନ୍ତର କଲେ। ଏମାନେ ରଥୀ, ଚମଡ଼ ପିନ୍ଧିଥିବା, କବଚଧାରୀ, ଢାଳଧାରୀ, ଶତ ଏବଂ ହଜାର ଭୁଜା ଧାରଣ କରିଥାଆ, ଦିବ୍ୟ ଜୀବ ଭୂମି ଓ ଆକାଶରେ ବସିଥିବା। ବଡ଼ ମୁଣ୍ଡ, ଆଠ ଦାନ୍ତ, ଦୁଇ ଜିଭ୍, ତିନି ଆଖି, ଖାଦ୍ୟ ଓ ମାଂସ ଭକ୍ଷକ, ଘୃତ ଓ ସୋମ ପାନ କରୁଥିବା। ଏମାନେ ଭୟାନକ ରକ୍ଷକ, ନୀଳ କଣ୍ଠ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା, ହୋମ ଭକ୍ଷକ, ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞ, ଧର୍ମିକ ଓ କୁଶଧାରୀ। ବସି କିମ୍ବା ଦୌଡି, ପଞ୍ଚ ଭୂତ ଦେହର ହଜାର ଜୀବ, ଶିକ୍ଷକ, ପଠକ, ଜପକାରୀ, ଏବଂ ଯୋଗରତ। ଧୂମ୍ର ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ବୀ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ଶୁଭ ଆକୃତିର। ନୀଳ କଣ୍ଠ, ହଜାର ଆଖି, ସମସ୍ତେ ଧୈର୍ୟଶୀଳ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ, ବଡ଼ ଯୋଗୀ, ଅପାର ଶକ୍ତିର। ଏମାନେ ହଜାର ହଜାର ଭାବରେ ଚାଲିବା, ଦୌଡିବା, ଲାଫିବା—ସେ ରୁଦ୍ରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେଉଁମାନେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଏମାନେ ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା ନିଲଲୋହିତଙ୍କୁ କହିଲେ: "ଏଭଳି ଭୟାନକ ଦୃଷ୍ଟିର ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ନିଜ ସମାନ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।" "ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ କର; ଏମାନେ ମୃତ୍ୟୁରେ ବନ୍ଧିତ ଏବଂ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ମୃତ୍ୟୁ ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ।" ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ନିଲଲୋହିତ କହିଲେ: "ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବୃଦ୍ଧାରେ ପୀଡିତ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବି ନାହିଁ। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ମୁଁ ଅଟୁଟ ରହିବି, ତୁମେ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ କର।" "ମୁଁ ଯେଉଁ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛି—ବିଚିତ୍ର, ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର—ହଜାର ହଜାର, ଏମାନେ ମୋଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।" "ଏମାନେ ଦେବତାମାନେ ରୁଦ୍ର ଭାବରେ ଜଣାପଡିବେ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭୂମି, ଆକାଶ ଓ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିସ୍ତୃତ।" "ଯେଉଁ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା, ଶତ ରୁଦ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱରେ ଏକତ୍ୱ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ଯଜ୍ଞର ଭାଗ ନେବେ।" "ମନୁମାନଙ୍କ ଯୁଗରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ଦେବମାନେ ଏମାନଙ୍କ ସହିତ ପୂଜିତ ହେବେ ଓ ଯୁଗାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ରହିବେ।" ଏଭଳି ବିବେକୀ ମହାଦେବଙ୍କ ବକ୍ତବ୍ୟ ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା, ପ୍ରଜାପତି, ଅନନ୍ୟ ଭାବେ ନମସ୍କାର କରି ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ: "ଏହିପରି ହେଉ; ତୁମେ ଯେଉଁପରି କହିଛ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁମୋଦନାରେ ସମସ୍ତ ବିଭାଗ ଏଭଳି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।" "ସେଠୁଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଲେ ନାହିଁ; ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଭାବରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାର ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।" "ସେ 'ମୁଁ ଅଟୁଟ ରହିଛି' କହିଥିବାରୁ, ତାଙ୍କୁ 'ସ୍ଥାଣୁ' ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଏହି ଦେବ, ମହାଦେବ, ସୂର୍ୟ ଭଳି ତେଜସ୍ବୀ—" "ଅର୍ଧ-ନାରୀ, ଅର୍ଧ-ପୁରୁଷ ଆକୃତିରେ ଅଗ୍ନି ଭଳି ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଦୁଇଁ ଭାଗରେ ଭାଗିଗଲେ: ପୃଥକ୍ ନାରୀ, ପୃଥକ୍ ପୁରୁଷ।" "ସେ, ପରମେଶ୍ୱର, ଏଭଳି ଏକ ଅଂଶ ଏକାଦଶ ଭାବରେ ରହିଲେ; ଏଠାରେ, ସେ ଯେଉଁ ମହାଦେବୀ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଶରୀରର ଅର୍ଧ ଅଂଶ—" "ସେ, ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ମହାଦେବୀ, ଏଠାରେ ସତୀ ଭାବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ଦକ୍ଷ କ୍ରମେ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ।" "ଏକ ବିଶେଷ କାରଣରେ, ଶମ୍ଭୁ ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ତୁମେ ନିଜକୁ ଭାଗିଦିଅ—ତୁମର ଡାହାଣ ଭାଗ ସୁଧା, ବାମ ଭାଗ କଳା।'" "ଏଭଳି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଦେବୀ ଦୁଇଁ ଭାଗରେ ଭାଗିଗଲେ—ସୁଧା ଓ କଳା। ମୁଁ ତାଙ୍କର ନାମ କହିବି; ଆଗ୍ରହ ପୂର୍ବକ ଶୁଣ।" "ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ମହାବିଦ୍ୟା, ମେଧା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ସତୀ, ଦାକ୍ଷାୟଣୀ, ବିଦ୍ୟା, ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି, କ୍ରିୟାତ୍ମିକା—" "ଅପର୍ଣ୍ଣା, ଏକପର୍ଣ୍ଣା, ଏକପାଟଳା, ଉମା, ହେମବତୀ, କଳ୍ୟାଣୀ, ଏକମାତୃକା—" "ଖ୍ୟାତି, ପ୍ରଜ୍ଞା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜଗତରେ ଗୌରୀ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ଗଣାମ୍ବିକା, ମହାଦେବୀ, ନନ୍ଦିନୀ, ଜାତ୵େଦସୀ—" "ତାଙ୍କର ଆକୃତି ଭାଗିବାରୁ ସାବିତ୍ରୀ, ଭବଦା, ଶୁଧ୍ଧା, ଜଗତରେ ପବିତ୍ରତା ଭାବରେ ପରିଚିତ।" "ଆଜ୍ଞା, ଆବେଶନୀ, କୃଷ୍ଣା, ତାମସୀ, ସାତ୍ତ୍ୱିକୀ, ଶିବା, ପ୍ରକୃତି, ବିକୃତା, ରୌଦ୍ରୀ, ଦୁର୍ଗା, ଭଦ୍ରା, ପ୍ରମାଥିନୀ—" ଏଭଳି ଦେବୀଙ୍କ ଅନେକ ନାମ ଓ ରୂପ ଅଛି, ତିନି ଜଗତର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଉଥିବା।