ଧର୍ମଦେବତା ଦକ୍ଷ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ତ୍ରୟୋଦଶ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ନିଜ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ—ସେମାନେ ଥିଲେ ବିବେକ, ଲଜ୍ଜା, ଶୋଭା, ଶାନ୍ତି, ସିଦ୍ଧି ଓ କୀର୍ତ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂଭୂମାନେ ଧର୍ମଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରଥମ ତ୍ରୟୋଦଶ ପତ୍ନୀ ପରେ ଅନ୍ୟ ଏଗାରୋଟି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁବତୀ ଥିଲେ—ସତୀ, ଖ୍ୟାତି, ସମ୍ଭୂତି, ସ୍ମୃତି, ପ୍ରୀତି, କ୍ଷମା, ସମ୍ନତି, ଅନସୂୟା, ଊର୍ଜା, ସ୍ୱାହା ଓ ସ୍ୱଧା। ଏହି ଏଗାରୋଟି କନ୍ୟାକୁ ବିଭିନ୍ନ ମହାର୍ଷିମାନେ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସତୀଙ୍କୁ ଭବ (ରୁଦ୍ର), ଖ୍ୟାତିଙ୍କୁ ଭୃଗୁ, ସମ୍ଭୂତିଙ୍କୁ ମରୀଚି, ସ୍ମୃତିଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗିରାସ୍, ପ୍ରୀତିଙ୍କୁ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, କ୍ଷମାଙ୍କୁ ପୁଲହ, ସମ୍ନତିଙ୍କୁ କ୍ରତୁ, ଅନସୂୟାଙ୍କୁ ଅତ୍ରି, ଊର୍ଜାଙ୍କୁ ବଶିଷ୍ଠ, ସ୍ୱାହାଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ଓ ସ୍ୱଧାଙ୍କୁ ପିତୃମାନେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ପୁତ୍ରପ୍ରଜନନ ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲେ। ସମସ୍ତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଙ୍କୁ କାମ ନାମକ ପୁତ୍ର ହେଲେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଦର୍ପ ପୁତ୍ର ହେଲେ। ଧୃତିଙ୍କୁ ନିୟମ, ତୁଷ୍ଟିଙ୍କୁ ସନ୍ତୋଷ, ପୁଷ୍ଟିଙ୍କୁ ଲୋଭ, ମେଧାଙ୍କୁ ଶ୍ରୁତ, କ୍ରିୟାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଓ ସମୟ, ବୁଦ୍ଧିଙ୍କୁ ବୋଧ ଓ ପ୍ରମାଦ, ଲଜ୍ଜାଙ୍କୁ ବିନୟ, ଭୂଷାଙ୍କୁ ବ୍ୟବସାୟ, ଶାନ୍ତିଙ୍କୁ କ୍ଷେମ, ସିଦ୍ଧିଙ୍କୁ ସୁଖ, କୀର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ଯଶ ନାମକ ପୁତ୍ର ହେଲେ। ପ୍ରୀତିଙ୍କୁ କାମଙ୍କ ପାଇଁ ହର୍ଷ ପୁତ୍ର ହେଲେ। ଏହିପରି ଧର୍ମଙ୍କ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। ଅଧର୍ମ ଠାରୁ ହିଂସା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ହିଂସା ଠାରୁ ନିକୃତି ଓ ଅନୃତ ଜନ୍ମିଲେ। ନିକୃତିଠାରୁ ଭୟ ଓ ନରକ, ତାଙ୍କଠାରୁ ମାୟା ଓ ବେଦନା ଜନ୍ମିଲେ। ମାୟାଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁ, ବେଦନାଠାରୁ ଦୁଃଖ ଓ ରୌରବ ଜନ୍ମିଲେ। ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ରୋଗ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଶୋକ, କ୍ରୋଧ ଓ ଇର୍ଷ୍ୟା ଜନ୍ମିଲେ—ଏହି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖଦାୟିନୀ ସନ୍ତାନ ଅଧର୍ମର ଚିହ୍ନ। ସେମାନଙ୍କ ପତ୍ନୀ-ପୁତ୍ରମାନେ ସମ୍ପତ୍ତି ଭାବେ ଗଣାଯାନ୍ତି। ଏହିପରି ତାମସିକ ସୃଷ୍ଟି ଧର୍ମର ନିୟମରେ ଚାଲିଥାଏ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ନୀଳଲୋହିତ ଭବ (ଶିବ) ସତୀଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି ନିଜ ଅଂଶରୁ ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେ ନିଜ ସମାନ ନ ଅଧିକ ନ କମ୍, ଶତ-ଶତ ସ୍ୱରୂପରେ ନିଜ ସମାନ ମନ, ରୂପ, ତେଜ, ବଳ ଓ ଜ୍ଞାନ ଥିବା ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେମାନେ କପିଳ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଜଟାଧାରୀ, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ହେମବର୍ଣ୍ଣ କେଶ, ଭୟାନକ ଦୃଷ୍ଟି, ଖପରଧାରୀ, ବିଚିତ୍ର ଦେହ ଓ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମସ୍ତେ ଚାରିପଟେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ—କେହି ଚାମ ଓଢ଼ିଥିଲେ, କେହି ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଶତ-ଶତ ହସ୍ତ, ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ପୃଥିବୀ ଓ ଆକାଶରେ ବିଚରଣ କରୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ବଡ଼, ଅଷ୍ଟ ଦନ୍ତ, ଦ୍ୱିତ୍ୟ ଜିଭା, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ମାଂସ ଭୋକ୍ତା, ଘୃତ ଓ ସୋମପାନ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ରକ୍ଷକ, ନୀଳକଣ୍ଠ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା, ହବିଷ୍ୟ ଭୋକ୍ତା, ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରବିଦ୍, କୁଶଧାରୀ ଓ ଧାର୍ମିକ ଥିଲେ। କିଛି ବସି, କିଛି ଦୌଡ଼ି, ପଞ୍ଚମହାଭୂତର ଗଠିତ ହଜାର-ହଜାର ପ୍ରକାର ଦେବତା, ଅଧ୍ୟାପକ, ପାଠକ, ଜପକାରୀ ଓ ଯୋଗୀ ଥିଲେ। କିଛି ଧୂମ୍ର, କିଛି ଦୀପ୍ତିମାନ, କିଛି ଗର୍ଜନା, ବୃଦ୍ଧ, ଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ, ମଙ୍ଗଳମୟ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ନୀଳକଣ୍ଠ, ସହସ୍ରନୟନ, ସବୁ ଶାନ୍ତ, ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ମହାଯୋଗୀ ଥିଲେ। ସେମାନେ ଚାରିପଟେ ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ, ଲାଫ ଦେଉଥିଲେ, ଏହି ସମସ୍ତ ରୁଦ୍ର ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ କ୍ଲାନ୍ତିହୀନ ଓ ଦେବମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ଭୟାନକ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, "ଏପରି ଭୟାନକ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ନିଜ ସମାନ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତୁ, ଏହିମାନେ ମୃତ୍ୟୁରେ ବନ୍ଧିତ, କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।" ତାପରେ ନୀଳଲୋହିତ କହିଲେ, "ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାକୁ ଅନୁଭବ କରୁଥିବା ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରିବି ନାହିଁ। ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିବି, ତୁମେ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କର। ଯେଉଁମାନେ ମୁଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି—ନୀଳ ଓ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, ଏହି ହଜାର-ହଜାର ପ୍ରାଣୀ ମୋ ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ସେମାନେ ରୁଦ୍ର ନାମରେ ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ ଓ ଦିଗ୍ବିଭାଗରେ ବିସ୍ତାରିତ ହେବେ। ଯେମାନେ ଶତ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସାର ସହିତ ଯଜ୍ଞ କରିବେ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ ହବିଷ୍ୟ ଭୋଗ କରିବେ। ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଉପସ୍ଥିତ ଦେବମାନେ ଏହି ଦେଵତାମାନଙ୍କ ସହିତ ପୂଜିତ ହେଇ ଯୁଗାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିବେ।" ଏପରି ମହାଦେବଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ଆନନ୍ଦରେ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, "ତଥାସ୍ତୁ, ତୁମେ ଯେପରି କହିଛ, ତେଣୁ ଭଲ ହେଉ।" ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ ହେଲା। ସେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ (ଶିବ) ପୁନର୍ବାର ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କଲେ ନାହିଁ; ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା ଭାବେ ସ୍ଥିର ରହିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ସେଠିଏଁ, "ମୁଁ ସ୍ଥିର ରହିଲି," ବୋଲି କହିଥିବାରୁ ସେ "ସ୍ଥାଣୁ" ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ପ୍ରଭୁ, ମହାଦେବ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେହୀ—ଏହିପରି ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଚରିତ୍ର।