ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରୁତିଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣ, ମହାପୁରୁଷମାନେ କେହି ଏହାକୁ ଭାଗ୍ୟ ବୋଲି କହନ୍ତି, କେହି ପୁନି ପଞ୍ଚଭୂତ ଚିନ୍ତନାକାରୀ ଏହାକୁ ସ୍ୱଭାବ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି, ଆଉ କେତେକେ କହନ୍ତି—ଚେଷ୍ଟା, କର୍ମ ଓ ଭାଗ୍ୟ ସ୍ୱଂ ସ୍ୱଂ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଇଥାଏ । କିନ୍ତୁ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ନ ଏକ, ନ ଏକଦମ ଅଲଗା, ନ ଏହାଠାରୁ ଅତିରିକ୍ତ କିଛି ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି । ଏହା କେବଳ ଏକ ନୁହେଁ, ନା ଏକାଧିକ ନାମ ମାତ୍ର, ନା ଦୁଇଁଟି ଏକସাথে । କର୍ମରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକମାନେ ଭିନ୍ନତା ଦେଖନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ତ୍ୱରେ ବିରାଜିତ, ସେମାନେ ସମଦୃଷ୍ଟି ରଖନ୍ତି; ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ନାମ ଓ ରୂପ ତାଙ୍କର କ୍ରିୟାର ଫଳରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ମହାପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ବେଦର ବାଣୀରୁ ଋଷିମାନଙ୍କର ନାମ ଓ ବେଦୋକ୍ତ କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକୁ ରଚନା କରିଥିଲେ । ରାତିର ଶେଷରେ, ସେମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ସେଇ ସ୍ୱରୂପ ଦେଇଥିଲେ । ଏହିଭଳି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଅଦୃଶ୍ୟ ଜନ୍ମର ସୃଷ୍ଟି । ରାତି ଶେଷରେ, ମନ ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦେଖାଯାଏ । କିନ୍ତୁ, ସେମାନେ ବଢିବାରେ ଅସମର୍ଥ ଥିଲେ, ତେଣୁ ବ୍ରହ୍ମା, କେବଳ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ । ତାପରେ, ସେ ନିଜ ମନକୁ ନିଶ୍ଚିତ ବୁଝିବାରେ ଲାଗିଲେ ଏବଂ ନିଜ ଭିତରେ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଏହି ଅନ୍ଧକାର ଏକମାତ୍ର କାରଣ । ରଜସ୍ ଓ ସତ୍ତ୍ୱକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ; ଏବଂ ଏହି ଦୁଃଖରୁ, ସଂସାରର ନାଥ ଦୁଃଖକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ । ପରେ, ସେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କଲେ, ଏବଂ ରଜସ୍ ଓ ସତ୍ତ୍ୱ ତାହାକୁ ଆବୃତ କଲା; ଅନ୍ଧକାର ଦମିତ ହେବା ସହ ବିନ୍ଦୁ ଜନ୍ମ ନେଲା । ଅନ୍ଧକାରରୁ ଅଧର୍ମ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଦୁଃଖରୁ ହିଂସା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା । ଏହି ଦୁଇଁ ଉତ୍ପାତ୍ତିର ସଂଯୋଗରୁ ଆଉ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା । ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଜୀବନ ଚଳିଗଲା, ସେ ଆସକ୍ତିରେ ଆବୃତ ହେଲେ । ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ତେଜଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶରୀରକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ । ସେ ନିଜ ଦେହକୁ ଦୁଇଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ; ଗୋଟିଏ ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ପୁରୁଷ ହେଲେ, ଅନ୍ୟ ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ—ସେ ଥିଲେ ଶତରୂପା । ପ୍ରଭୁ ଆକାଂକ୍ଷାରୁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତି ଭାବରେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ସେଇ ପ୍ରକୃତି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଧାରଣାକାରିଣୀ । ତାଙ୍କର ମହିମାରେ, ସେ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ପୃଥିବୀରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହେଲେ । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସେଇ ପୂର୍ବ ଦେହ ଆଜିଯାଏ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଆବୃତ କରିଛି; ଯେଉଁ ଭାଗରୁ ସ୍ତ୍ରୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେଇ ଶତରୂପା । ସେଇ ଦେବୀ ଶତରୂପା ଅନେକ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରି, ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ଅତି ଦୁର୍ଲଭ ସାଧନା କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଗୃହସ୍ଥ ଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ । ସେହି ପୁରୁଷ ପୂର୍ବେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ ଭାବରେ ପରିଚିତ । ସେଠି ସେମାନଙ୍କର ସପ୍ତତି ଯୁଗ ମାନ୍ୟ ଏକ ମନ୍ବନ୍ତର ବୋଲି ଜଣାଯାଏ । ସେଇ ପୁରୁଷ ଶତରୂପାଙ୍କୁ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ପାଇଲେ, ଯିଏ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନ ନେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସଂଯୋଗରୁ ସେ ରତି ଭାବରେ ପରିଚିତ । ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସଂଯୋଗ କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ ହେଲା । ବ୍ରହ୍ମା ବିରାଜକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଯିଏ ବିରାଟ୍ ପୁରୁଷ ଭାବେ ପରିଚିତ । ଶତରୂପା ସମ୍ରାଜ୍ଞୀ ହେଲେ, ବିରାଜ ଉପରେ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁରୁଷ ମନୁ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲେ । ସେଇ ମନୁ ବିରାଜ ଉପରୁ ଜନ୍ମି, ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ । ବିରାଜ ପୁରୁଷଠାରୁ ଶତରୂପା ଜନ୍ମିଲେ । ସେଁ ଦୁଇ ପୁଅ ପାଇଥିଲେ—ପ୍ରିୟବ୍ରତ ଓ ଉତ୍ତାନପାଦ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏବଂ ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କନ୍ୟା ମଧ୍ୟ, ଯାଁଠାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି—ଦେବହୂତି ଓ ଆକୂତି । ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ, ପ୍ରସୂତିଙ୍କୁ ଦକ୍ଷକୁ ଦେଇଥିଲେ । ଦକ୍ଷଙ୍କୁ ପ୍ରାଣ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ମନୁଙ୍କୁ ସଂକଳ୍ପ । ପରେ, ପ୍ରଜାପତି ରୁଚି ଆକୂତିଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ଆକୂତିଠାରୁ ମନ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସନ୍ତାନ—ଯଜ୍ଞ ଓ ଦକ୍ଷିଣା ଜନ୍ମିଲେ । ଏହି ଯୁଗଳଠାରୁ ବାରୋଟି ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ, ସେମାନେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଯୁଗର ଦେବତା, ଯାମ ବୋଲି ପରିଚିତ । ଏହି ଯାମମାନେ ଯଜ୍ଞଙ୍କ ପୁଅ ଭାବରେ ଉପାସିତ । ଅଜିତ ଓ ଶୁକ୍ର ଦୁଇ ଗୋଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ । ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମିଥିବା ଯାମମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରିଥିଲେ । ପ୍ରସୂତି, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବଙ୍କର କନ୍ୟା, ଠାରୁ ସଂସାରର ମାତୃମାନେ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ, ପ୍ରଭୁ ଦକ୍ଷ ଚବିଶି କନ୍ୟା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ସମସ୍ତେ ଅତି ଶୁଭାଗ୍ୟଶାଳି, ପଦ୍ମନୟନୀ, ଭୋଗରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଯୋଗର ମାତୃ । ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମବାଦିନୀ, ସମସ୍ତେ ଜଗତ୍ଜନନୀ—ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଧୃତି, ତୁଷ୍ଟି, ପୁଷ୍ଟି, ମେଧା, କ୍ରିୟା । ବିବେକ, ଲଜ୍ଜା, କାନ୍ତି, ଶାନ୍ତି, ସିଦ୍ଧି ଓ କୀର୍ତ୍ତି—ଏହି ତେରଟି ଦକ୍ଷଙ୍କ ଦୁହିତାଙ୍କୁ ଧର୍ମ ଦେବତା ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ହେଲେ, ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ନିୟୋଗରେ; ବାକୀ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ କୁମାରୀମାନେ ଥିଲେ ଏଗାରଟି, ଯେଉଁମାନେ ଅତି ଶୋଭାପ୍ରଦ ଦୃଷ୍ଟିର ଥିଲେ । ସତୀ, ଖ୍ୟାତି, ସଂଭୂତି, ସ୍ମୃତି, ପ୍ରୀତି, କ୍ଷମା, ସମ୍ନତି, ଅନସୂୟା, ଊର୍ଜା, ସ୍ୱାହା ଓ ସ୍ୱଧା । ଏହିମାନେ ପରେ ଅନ୍ୟ ମହାର୍ଷିମାନଙ୍କୁ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଦିଆଗଲେ—ରୁଦ୍ର, ଭୃଗୁ, ମରୀଚି, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ଅତ୍ରି, ବଶିଷ୍ଠ, ପିତୃମାନେ, ଏବଂ ଅଗ୍ନି । ସତୀ ଭବଙ୍କୁ, ଖ୍ୟାତି ଭୃଗୁଙ୍କୁ, ସଂଭୂତି ମରୀଚିଙ୍କୁ, ସ୍ମୃତି ଅଙ୍ଗିରାଙ୍କୁ, ପ୍ରୀତି ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ, କ୍ଷମା ପୁଲହଙ୍କୁ, ସମ୍ନତି କ୍ରତୁଙ୍କୁ, ଅନସୂୟା ଅତ୍ରିଙ୍କୁ, ଊର୍ଜା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ, ସ୍ୱାହା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ସ୍ୱଧା ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା । ଏବେ ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ଏହି ସମସ୍ତ ଶୁଭାଗ୍ୟଶାଳି ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀରେ ବ୍ୟାପ୍ତ । ସମସ୍ତ ମନୁମାନଙ୍କ ଚକ୍ରରେ, ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଶ୍ରଦ୍ଧା କାମକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପୁଅ ଦର୍ପ ବୋଲି ପରିଚିତ । ଧୃତିଠାରୁ ନିୟମ, ତୁଷ୍ଟିଠାରୁ ସନ୍ତୋଷ, ପୁଷ୍ଟିଠାରୁ ଲୋଭ, ମେଧାଠାରୁ ଶ୍ରୁତ ଜନ୍ମିଲେ ।