ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଭୂକ୍ଷାର ସ୍ୱଭାବଧାରୀ, ସେମାନେ ଅମ୍ଭାଂସି (ଜଳ, ରସ) କୁ ଦଳବଳରେ ହସ୍ତଗତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଲୋକ କହିଲେ, "ଆମେ ଅମ୍ଭାଂସିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା," ଏହିମାନେ ରାକ୍ଷସ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ଭୂକ୍ଷାରେ ଅନ୍ଧକାରରେ ଘୁରିବାକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ। ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ, "ଆମେ ଅମ୍ଭାଂସିକୁ ଉପଭୋଗ କରିବା," ଏହିମାନେ ପରସ୍ପରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏହି କାରଣରୁ ସେମାନେ ଯକ୍ଷ, ଗୁହ୍ୟକ ଭାବରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ଗୁପ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। 'ରକ୍ଷ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। 'ଯକ୍ଷ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଭୋଜନ କରିବା; ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଲୋକ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖି ଅସନ୍ତୋଷରେ ତାଙ୍କର କେଶ ଖସିଯାଇଥିଲା। ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେମାନେ ଉପରକୁ ଉଠିଗଲେ। ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଇଁ ବିଳାପ କଲେ, ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡହୀନ ହେଇଗଲେ; ସେମାନଠାରୁ 'ବାଳା' ନାମକ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। 'ବାଳା' ସର୍ପସ୍ଵରୂପ ଭାବେ ସ୍ମୃତିରେ ରହିଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ଅପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସର୍ପ ଭାବରେ ଖ୍ୟାତ, ଏବଂ ତଳକୁ ପଡ଼ିବାରୁ 'ପନ୍ନଗ', ଏବଂ ଲୁଚିଯିବାରୁ ସର୍ପ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଏକ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯିଏ ସମସ୍ତ ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଷର ସ୍ୱଭାବ ଭରିଦେଲା। ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଅପରିମିତ କ୍ରୋଧମୟ, ପିତାମ୍ବର ଓ ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱଭାବର ପିଶାଚମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ସେମାନେ ମାଂସ ଭୋଜନ କରନ୍ତି। ଏହିମାନେ 'ଭୂତ' ଭାବରେ ଖ୍ୟାତ, ଏବଂ ମାଂସ ଭୋଜନ କରିବାରୁ 'ପିଶାଚ' ଭାବରେ ଓଡ଼ିଆ ଲୋକମାନେ ସେମାନେ କୁହନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ଗାନ କରିଥିଲେ, ତାହାରୁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। 'ଧୟତି' ମାନେ ପାନ କରିବା, ଏହି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଶବ୍ଦର ପାନ କରି ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଏହିପରି ସେମାନେ ଏହି ନାମରେ ଖ୍ୟାତ। ଅଷ୍ଟ ପ୍ରକାର ଶ୍ଵେତ ଦେବପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ପରେ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ ବୟସ୍ ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହିପରି, ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଏବଂ ବୟସ୍ ଅନୁଯାୟୀ ପକ୍ଷୀମାନେ, ପଶୁମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦଳ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ତାଙ୍କ ମୁଁହରୁ ଛାଗ, ଛାତିରୁ ମେଷ, ଉଦରରୁ ଗାଈ, ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଏହିମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ପାଦରୁ ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ଗଧା, ଉଣ୍ଟ, ହରିଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରଜାତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ତାଙ୍କ କେଶରୁ ଔଷଧି, ଫଳ ଓ ମୂଳବାଳୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହିପରି ପଶୁପକ୍ଷୀ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ସୃଷ୍ଟି କରି, ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ନିୟୋଜିତ କଲେ। ବଳଦ, ମଣିଷ, ମେଷ, ଘୋଡ଼ା, ଖଚର, ଗଧା ଏହିମାନେ ଘରୋଇ ପଶୁ; ବନ୍ୟ ପଶୁମାନଙ୍କ ବିବରଣୀ ଏପରି: ମାଂସାହାରୀ, ଦ୍ୱିଖୁର, ହାତୀ, ବାନର, ପକ୍ଷୀ, ଜଳଚର, ଏବଂ ସର୍ପ। ମହିଷ, ବନ୍ୟ ବଳଦ, ନୀଲଗାଈ, ବାନର, ଶରଭ, ଭେଡ଼ିଆ, ସିଂହ ଏହିମାନେ ସପ୍ତମ ବିଭାଗର ବନ୍ୟ ପଶୁ। ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ମୁଁହରୁ ଗାୟତ୍ରୀ, ଋଚ୍, ତ୍ରିବୃତ୍, ସାମ, ରଥନ୍ତର, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହିପରି ଯଜୁସ୍, ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦ, ଛନ୍ଦସ୍ତୋମ, ପଞ୍ଚଦଶ, ବୃହତ୍ସାମ, ଉକ୍ଥ୍ୟ, ଦକ୍ଷିଣା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମୁଁହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ପଶ୍ଚିମ ମୁଁହରୁ ସାମଗାନ, ଜଗତୀ ଛନ୍ଦ, ଛନ୍ଦସ୍ତୋମ, ସପ୍ତଦଶ, ବୈରୂପ, ଅତିରାତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଉତ୍ତର ମୁଁହରୁ ଅଥର୍ବଣ, ଆପ୍ତୋର୍ୟାମ, ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍, ସବୈରାଜ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ବ୍ରହ୍ମା ଚକ୍ରର ଆରମ୍ଭରେ ରୂପୀ, ବିଦ୍ୟୁତ୍, ମେଘ, ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୟୁତିମାନ ଉତ୍ପାଦନ କଲେ। ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗଅବୟବରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉଚ୍ଚ-ନିଚ୍ଚ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ବିଭିନ୍ନ ଜନ୍ମର ପ୍ରଜା ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ପ୍ରଥମେ ସେ ଚାରି ପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୀ—ଦେବ, ଅସୁର, ମଣିଷ ଓ ପିତୃମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ପରେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହିପରି ଯକ୍ଷ, ପିଶାଚ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ନାଗ, କିନ୍ନର, ରାକ୍ଷସ, ପକ୍ଷୀ, ଗାଈ, ବନ୍ୟପଶୁ, ସର୍ପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଅବିନାଶୀ ଓ ବିନାଶୀ—ଯେଉଁଠି ଚଳାଞ୍ଚଳ ବା ସ୍ଥିର, ସମସ୍ତକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଏହିମାନେ ପୂର୍ବ ସୃଷ୍ଟିର କର୍ମକୁ ପୁନଃ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ ବେଳେ ଏହି କର୍ମକୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି—ସେଥିରେ ହିଂସ୍ର ବା ଅହିଂସ୍ର, ସାଧୁ ବା କୃର, ଧର୍ମିକ ବା ଅଧର୍ମିକ, ସତ୍ୟ ବା ଅସତ୍ୟ। ଏହି କର୍ମ ଅନୁସାରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିଜ ଯୋଗ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି; ଏହିପରି ସେମାନେ ମହାଭୂତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ରୂପ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ସ୍ଵଭାବାନୁସାରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ପ୍ରଭୁ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ କର୍ମ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କଲେ; କିନ୍ତୁ କିଛି ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ କହନ୍ତି—ଚେଷ୍ଟା ହେଉଛି କର୍ମର କାରଣ। ଅନ୍ୟେ କହନ୍ତି ଏହା ନିୟତି; ଯେଉଁମାନେ ଭୂତମାନେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେମାନେ କହନ୍ତି ଏହା ସ୍ଵଭାବ; କିଛି କହନ୍ତି—ଚେଷ୍ଟା, କର୍ମ ଓ ନିୟତି ଏହି ଏକାଏକି ଫଳ ଦେଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ଏକ ଭାବରେ ନୁହେଁ, ନା ଏକଦମ ପୃଥକ, ନା ଏହାଠାରୁ ଅଲଗା; ଏହିପରି ଏହା କେବଳ ଏକ ନୁହେଁ, କିମ୍ବା ନାମ ଭିନ୍ନ, କିମ୍ବା ଦୁଇଁଟି ମିଶି। କର୍ମ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ଥିବାମାନେ ଭିନ୍ନତା ଦେଖନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ତ୍ୱରେ ଅବସ୍ଥିତ, ସେମାନେ ସମତାର ଦୃଷ୍ଟି ରଖନ୍ତି; ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ନାମ ଓ ରୂପ ତାଙ୍କ କର୍ମର ଫଳ। ଆରମ୍ଭରେ, ମହାପ୍ରଭୁ ବେଦ ଶବ୍ଦରୁ ଋଷିମାନଙ୍କ ନାମ ଓ ବେଦୋକ୍ତ କ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ରାତିର ଶେଷରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଦେଇଥାନ୍ତି; ଏହିପରି ଅଦୃଶ୍ୟ ଜନ୍ମର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି। ରାତିର ଶେଷରେ, ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ମନସ୍ରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରି ଦୃଶ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି; ଏହିପରି ଚରାଚର ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। କିନ୍ତୁ, ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବଢ଼ିଲେ ନାହିଁ, ବ୍ରହ୍ମା କେବଳ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ଦୁଃଖ ଦ୍ୱାରା ବିୟଥିତ ହେଲେ।