ସୃଷ୍ଟିର ଆଦିକାଳରେ, ପରମେଶ୍ୱର, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମାଧ୍ୟମ ହେଉଛନ୍ତି, ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କ ଉଜ୍ୱଳ ଦେହରୁ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହି ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା ଚମକୁଥିଲେ, ଏହିପରି ତାଙ୍କୁ 'ଦେବତା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରେ, ପରମେଶ୍ୱର ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ, ଏହି ଦେହ ଦିନ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ସେଇଠୁ ଦେବତାମାନେ ଧର୍ମମୟ ଏହି ଦିନକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ପରେ, ପ୍ରଭୁ ନିଜ ମନରେ ପୁନି ଅନ୍ୟ ଏକ ସତ୍ତ୍ୱମୟ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ପୂର୍ବଜମାନେ, ଅର୍ଥାତ୍ ପିତୃମାନେ, ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏହି ପିତୃମାନେ ରାତି ଓ ଦିନର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଏହିପରି ସେମାନେ 'ଦେବ' ଓ 'ପିତୃ' ଭାବେ ଜଣାପଡ଼ିଲେ। ଯେ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ପ୍ରଭୁ ସେଇ ଦେହକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ, ଯାହା ସନ୍ଧ୍ୟା ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ଦିନ ଦେବତାଙ୍କର, ରାତି ଆସୁରିକ, ଏବଂ ଏହି ମଧ୍ୟଭାଗୀୟ ଦେହ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏହିପରି, ଦେବ, ଦେବଗଣ, ଋଷିମାନେ ଓ ମଣୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ମଧ୍ୟଭାଗୀୟ ରୂପକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ରଜୋଗୁଣମୟ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରି ନବ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେଇଠୁ ରଜସ୍ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ରମାନେ ମନୁ ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ଦେହକୁ ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ, ଏହି ଦେହ ଝ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ରୂପେ ଦେଖାଦେଲା। ଝ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାର ଆଗମନରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉଥିଲେ, ଏହିପରି ଏହି ଦେହଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଭୁ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ। ଏହିପରି, ଏକାସାଥିରେ ଦିନ, ରାତି, ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ଝ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଝ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା, ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ଦିନ ଏହି ତିନିଟି ସତ୍ତ୍ୱମୟ, ଯେଉଁଠାରେ ରାତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତମୋମୟ ଏବଂ ଅନ୍ଧକାରର ରୂପ। ଦେବତାମାନେ ଦିନର ଦେହରୁ ମୁଖଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଏହିପରି ସେମାନେ ଦିନରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ପ୍ରଭୁ ଏହି ଦିନ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ରାତିରେ ତାଙ୍କ ଉଦରରୁ ଅସୁରମାନେଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଯେଉଁଠି ଅସୁରମାନେ ରାତିରେ ପ୍ରାଣବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେମାନେ ରାତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଭବିଷ୍ୟତ ମନ୍ବନ୍ତରମାନେ ଓ ପିତୃମାନେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦିନ-ରାତି-ସନ୍ଧ୍ୟା-ଝ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି। ଝ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା, ରାତି, ଦିନ, ସନ୍ଧ୍ୟା—ଏହି ଚାରିଟିକୁ 'ଅମ୍ଭାଁସି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାରଣ ସେମାନେ ଚମକୁଛନ୍ତି। 'ଭାତି' ମାନେ ଚମକିବା, ଏହିପରି ପ୍ରଜାପତି ଏହି ଅମ୍ଭାଁସିଗୁଡ଼ିକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ଦେବ, ମଣୁଷ୍ୟ, ଓ ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଦେହରୁ ପିତୃମାନେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଏବଂ ଝ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ଦେହକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଅନ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ। ଏହିଥର ପ୍ରଭୁ ତମସ୍ ଓ ରଜସ୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ, ଯାହା ଅନ୍ଧକାର ଓ ଭୋକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ଦେହ ଦ୍ୱାରା ସେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଭୋକରେ ଅମ୍ଭାଁସିକୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଯେଉଁମାନେ କହିଲେ, "ଆମେ ଅମ୍ଭାଁସିକୁ ରକ୍ଷା କରିବା," ସେମାନେ 'ରାକ୍ଷସ' ନାମରେ ପରିଚିତ, କାରଣ ସେମାନେ ଭୋକରେ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିଲେ। ଯେଉଁମାନେ କହିଲେ, "ଆମେ ଅମ୍ଭାଁସିକୁ ଉପଭୋଗ କରିବା," ସେମାନେ ଏକାପରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କଲେ; ଏହିମାନେ 'ୟକ୍ଷ' ଓ 'ଗୁହ୍ୟକ' ଭାବେ ପରିଚିତ। 'ରକ୍ଷ' ମାନେ ରକ୍ଷା କରିବା, 'ୟକ୍ଷ' ମାନେ ଖାଇବା। ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖି ଅନେକ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ଚୁଲି ପଡ଼ିଗଲା ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ କାନ୍ଦିଲେ ସେମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କଟିଗଲା। ସେଉଁଠାରୁ 'ବାଲା' ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସର୍ପ ଭାବେ ପରିଚିତ, ତାଙ୍କର ଅପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ 'ପନ୍ନଗ', ଗଡ଼ି ଚାଲିବା ଦ୍ୱାରା 'ସର୍ପ' ଭାବେ ଜଣାପଡ଼ିଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ ଅଗ୍ନିରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଏକ ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ସର୍ପମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେମାନେ ବିଷମୟ ହେଲେ। ଏହିପରି, ପ୍ରଭୁ କ୍ରୋଧରେ ମାଂସାହାରୀ, ମାଂସ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଭୂତ ଓ ପିଶାଚମାନେଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହିପରି ସୃଷ୍ଟି ପରେ, ପ୍ରଭୁ ଶାନ୍ତ ମନରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ, ଯାହାରୁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। 'ଧୟତି' ମାନେ ପିଇବା, ଏହିପରି ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଶବ୍ଦରସ ପିଇ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟ ଶ୍ୱେତ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଜାତି ସୃଷ୍ଟି ହେଲା, ପରେ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀମାନେଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହିପରି, ପଶୁମାନେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ: ମୁଁହରୁ ଛାଗ, ଛାତିରୁ ଛୋ, ଉଦରରୁ ଗାଈ, ପାଶ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ଜନ୍ତୁମାନେକୁ ତିଆରି କଲେ। ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ଗଧା, ଉଠ, ହରିଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରଜାତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଚୁଲିରୁ ଔଷଧି, ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଜନ୍ମିଲା। ଏହିପରି, ପଶୁ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ସୃଷ୍ଟି କରି, ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞରେ ନିୟୁକ୍ତ କଲେ। ବୃଷ, ମଣିଷ, ଛୋ, ଘୋଡ଼ା, ଖଚ୍ଚର ଓ ଗଧା ଗୃହପାଳିତ ପଶୁ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ ହେଲେ; ବନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ପ୍ରକାର—ମାଂସାହାରୀ, ଦ୍ୱିଖୁରୀ, ହାତୀ, ବନ୍ଦର, ପକ୍ଷୀ, ଜଳଚର, ଏବଂ ସର୍ପ। ମହିଷ, ବନ୍ୟ ଗାଈ, ନୀଳଗାଈ, ବନ୍ଦର, ଶରଭ, ନୃସିଂହ, ବାଘ, ସିଂହ ଏହି ସମସ୍ତେ ବନ୍ୟ ପଶୁ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ। ଏହିପରି, ପ୍ରଭୁ ନିଜ ମୁଁହରୁ ଗାୟତ୍ରୀ, ଋଚ୍ଚା, ତ୍ରିବୃତ୍, ସାମ, ରଥନ୍ତର, ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଏହି ପ୍ରଥମ ୟଜ୍ଞଗୁଡ଼ିକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହିପରି, ଯଜୁସ୍, ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍, ଛନ୍ଦୋଷ୍ଟୋମ, ପଞ୍ଚଦଶ, ବୃହତ୍ସାମ, ଉକ୍ଥ୍ୟ ଓ ଦକ୍ଷିଣା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମୁଁହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହିପରି ନିଜ ଦେହରୁ, ଚେତନା ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ଉତ୍ସ ଭାବେ ନିଜ ଲୀଳା ଅବତାରଣ କଲେ।