ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି—ଯେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର କ୍ରିୟାବଳୀକୁ ବିରତ କରିଥିଲେ, ଜାଗୃତ ଯୋଗୀମାନେ ବିବିଧତାରେ ଲିନ ହେଉନଥିଲେ, ସେମାନେ କ୍ରିୟାରୁ ଦୂର ହେଇଗଲେ। ସେମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ପୁନଃ ବିଲୟରେ ଲିନ ହେଇଗଲେ। ଏହା ପରେ, ସେମାନେ ବିଲୟ ହେବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ମନରେ ଅନ୍ୟ ଏକାଗ୍ର ପୁତ୍ରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ ଏବଂ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ବିଲୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ପରେ ପ୍ରକୃତିର ମୂଳ ଉପାଦାନ—ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଦିଗ, ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ପର୍ବତ, ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ଗଛମାନେ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୃଜନ କରିଥିଲେ। ତାପରେ ଶାକ, ଲତା, ବୃକ୍ଷ, ଝାଡ଼, ବେଳ, କାଠ, ସମୟର ମାପ, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ସନ୍ଧି, ରାତି ଏବଂ ଦିନ—ସମସ୍ତ ସୃଜନ କରିଥିଲେ। ଦ୍ୱିପକ୍ଷ, ମାସ, ଅୟନ, ବର୍ଷ, ଏବଂ ଯୁଗମାନେ ସୃଜନ ହେଲା; ସ୍ଥାନର ଅଧିପତିମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସ୍ଥାନର ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେମାନେ ବି ସୃଜିତ ହେଲେ। ଏବେ ମୋତେ ଶୁଣ, ମୁଁ ମହାଦେବମାନେ ଏବଂ ଋଷିମାନେ ବିଷୟରେ କହିବି: ମାରୀଚି, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ଡକ୍ଷ, ଅତ୍ରି, ଏବଂ ବସିଷ୍ଠ—ଏହି ନଉଜଣ ମନସ୍ତୁତ ହେଇଥିଲେ। ପୁରାଣରେ ଏହି ନଉଜଣ ପ୍ରାଚୀନ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ସେମାନେ ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ର ସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ର କଥା କହୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ପଦ ଦେଇଥିଲେ। ତାପରେ ନିଶ୍ଚୟ ଏବଂ ଧର୍ମ, ଯାହା ଶୁଭାନ୍ତ କରେ, ସୃଜନ କରିଥିଲେ; ନିଶ୍ଚୟରୁ ମହେଶ୍ୱର ଧର୍ମ ସୃଜନ କଲେ। ଏବଂ ନିଶ୍ଚୟରୁ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ପ୍ରପିତାମହ ନିଶ୍ଚୟକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ମନରୁ ରୁଚି ନାମକ ଏକ ଜୀବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଶ୍ୱାସରୁ ଡକ୍ଷ, ଚକ୍ଷୁରୁ ମାରୀଚି, ଜଳଜ ମୁନିଙ୍କର ହୃଦୟରୁ ଭୃଗୁ, ମୁଣ୍ଡରୁ ଅଙ୍ଗିରା, କାନରୁ ଅତ୍ରି, ବାହିର ଶ୍ୱାସରୁ ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ବିକୀର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ୱାସରୁ ପୁଲହ, ସମତଳ ଶ୍ୱାସରୁ ବସିଷ୍ଠ, ତଳ ଶ୍ୱାସରୁ କ୍ରତୁ—ଏହି ଏକାଦଶ ଦିବ୍ୟ ପୁତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଧର୍ମ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରଥମ ଜନ୍ମ; ଭୃଗୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ନଉଜଣ ବ୍ରହ୍ମନ୍ର କଥା କହୁଥିଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରାଚୀନ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିବ୍ୟ କୁଳ ଅଛି, ଯେଉଁମାନେ ଦେବଗୁଣରେ ଶୋଭିତ। ସେମାନେ ବିଧିପୂର୍ବକ କ୍ରିୟାରେ ଲିନ ଥିଲେ, ପ୍ରଜାସ୍ପନ୍ନ, ମହାଋଷିମାନେ ଶୋଭିତ; ଋଭୁ ଏବଂ ସନତ୍କୁମାର—ଏହି ଦୁଇଜଣ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତା। ସେମାନେ ପୂର୍ବରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଅଷ୍ଟମ ପୂର୍ବ କଳ୍ପରେ ପ୍ରାଚୀନ, ଜଗତ୍ର ସାକ୍ଷୀ। ଏହି ଦୁଇଜଣ ତାଙ୍କର ତେଜସ୍କୁ ନିବୃତ କରି, ଦୁଇ ଜଗତ୍ରେ ଅଟୁଟ ରହି, ଯୋଗାଭ୍ୟାସରେ ଲିନ, ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ କଲେ। ପ୍ରଜା, ଧର୍ମ, ଏବଂ କାମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ବିରାଗରେ ବସି, ଯେପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ସେଠି ସେ କୁମାର ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଏହିପରି ସନତ୍କୁମାର ନାମ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି; ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନରୁ ମନସ୍ତୁତ ପୁତ୍ରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଦେହରୁ କ୍ରିୟା ଏବଂ କାରଣ ଦ୍ୱାରା, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞମାନେ (ଜୀବାତ୍ମା) ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗାଂଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ପରେ, ଚାରି ପ୍ରକାର—ଦେବ, ଅସୁର, ପିତୃ, ମନୁଷ୍ୟ—ସୃଜନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେ ନିଜକୁ ଜଳରେ ଲିନ କଲେ। ସେଠି, ସୃଜନର ଉଦ୍ୟମରେ ଲିନ ହେଇ, କଳିମା ତତ୍ତ୍ୱରୁ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ହେଲା। ତଳ ଭାଗରୁ ପ୍ରଥମେ ଅସୁର ପୁତ୍ରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଶ୍ୱାସ (ଅସୁ) ଜୀବନ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏହି ଉତ୍ପତ୍ତିରୁ ସେମାନେ ଅସୁର ନାମରେ ପରିଚିତ। ଯେ ଦେହରୁ ଅସୁରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ତାହାକୁ ବିଦାୟ କଲେ; ଏହି ବିଦାୟ ଦେହ ତୁରନ୍ତ ରାତି ଭାବରେ ପରିଣତ ହେଲା। ଏହା ଅନ୍ଧକାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବାରୁ, ରାତି ନିୟମକ; ରାତିରେ ଅନ୍ଧକାରରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଶୟନ କରନ୍ତି। ଅସୁର ଦେହ ସୃଜିତ କରି, ସେ ପୁନଃ ଅପ୍ରକାଶ ଏବଂ ସତ୍ତ୍ୱମୟ ଦେହ ଗ୍ରହଣ କଲେ; ଏହାକୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ସେ ଦେହରେ ଲିନ ହେଇ, ପ୍ରଜାପତି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ; ମୁଁ ଚମକିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କର ମୁଖରୁ ଦେବତାମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ଦେବମାନେ ଚମକିବା ସମୟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇଥିବାରୁ ଦେବତା ନାମରେ ପରିଚିତ; 'ଦିଵ' ମୂଳ ଅର୍ଥ ଚମକିବା, ଏହି ଭାବରେ ଏହା ବୁଝାଯାଏ। ଚମକିବା ସମୟରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଇଥିବାରୁ ସେମାନେ ଦେବତା ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି; ଦେବତା ସୃଜନ କରି, ଦେବମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ପୁନଃ ଅନ୍ୟ ଦେହ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି ଦେହ ବିଦାୟ କଲାପରେ, ତୁରନ୍ତ ଦିନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଏହିପରି ଦେବମାନେ ଧର୍ମମୟ ଦିନକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ପରେ, ସେ ଅନ୍ୟ ଦେହ ଚିନ୍ତା କଲେ, ସତ୍ତ୍ୱମୟ ଦେହ, ପିତୃମାନେ ପରି ପୁତ୍ରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତନ କଲେ। ଦିନ ଏବଂ ରାତି ମଧ୍ୟରେ, ଦୁଇ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ, ପିତୃମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଏହିପରି ସେମାନେ ଦେବତା ଭାବରେ ପରିଚିତ, ପିତୃ ଭାବରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲେ। ଯେ ଦେହରୁ ପିତୃମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ବ୍ରହ୍ମା ତାହାକୁ ବିଦାୟ କଲେ; ଏହି ବିଦାୟ ଦେହ ତୁରନ୍ତ ସନ୍ଧ୍ୟା ଭାବରେ ପରିଣତ ହେଲା। ଦିନ ଦେବମାନଙ୍କର, ରାତି ଅସୁରମାନଙ୍କର, ଏହି ଦୁଇ ମଧ୍ୟରେ ପିତୃ ଦେହ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଏହିପରି ଦେବ, ଦେବସ୍ତୁତି, ଋଷି, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଦିନ ଏବଂ ରାତି ମଧ୍ୟର ସ୍ୱରୂପକୁ ଆନନ୍ଦରେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏହା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ରଜୋଗୁଣମୟ ଅନ୍ୟ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ, ଏବଂ ନିଜ ମନରୁ ପୁତ୍ରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେ ମନସ୍ତୁତ ରଜସ୍ରୁଚି ପୁତ୍ରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ସେମାନେ ମନୁ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ପୁନଃ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ସୃଜନ କରି, ସେ ଦେହକୁ ବିଦାୟ କଲେ; ଏହି ବିଦାୟ ଦେହରୁ ତୁରନ୍ତ ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।