ସେଠାରେ ଜଣେ ଯୁବତୀ ଥିଲେ, ସେ ନିଜେ ପ୍ରକୃତି ସ୍ୱରୂପା, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏହି ଦେବୀଙ୍କ ସହିତ, ଭଗ୍ୟଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୁଷ, ଧର୍ମ ଓ ମୋକ୍ଷର ଫଳଦାତା ଥିଲେ। ସେଠି, ଚାରିଟି ହାତ ଓ ବଡ଼ ଆଖି ଥିବା, ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏହି କନ୍ୟାକୁ, କଂସରୁ ନିଜ ପୁଅକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ, ବସୁଦେବ ଉଠାଇ ନେଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ, ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ବସୁଦେବ ଯଶୋଦାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ପୁନି, ନନ୍ଦଗୋପଙ୍କୁ ଦେଇ, “ଏହାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ,” ବୋଲି କହି, ବସୁଦେବ ଏହି ଜଗତର ରକ୍ଷକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଅବତାର ନେଇଥିବା ଠାକୁରୁଣ୍ଠିଲେ। ଅପାର ତେଜ଼ର ମାଲିକ ଦେବ ଶିବଙ୍କ କୃପାରେ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନଙ୍କୁ ରାମଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ, ଜଗତ୍ଗୁରୁ ନିଜେ ଅବତରଣ କରିଥିଲେ, ଏହି ଯୋଗୁଁ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଯାଦବମାନେ ପାଇବେ। ଏହି ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଶିଶୁ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବେ, ଏବଂ ତା’ପରେ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପୁଅ, ଆନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ପୁଅ କଂସ ଥିଲେ। ତା’ପରେ ଏକ ଶୁଭ ଚିହ୍ନିତ କନ୍ୟାର ଜନ୍ମ ଘୋଷଣା କରାଗଲା: “ଏହା ଦେବକୀଙ୍କ ଅଷ୍ଟମ ଗର୍ଭ, ହେ କଂସ!” ପୁରାତନ କଥାନୁସାରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ୱରୂପା; ତେଣୁ କଂସ ଦୂର୍ଦ୍ଦମ ଭାବେ ତା’କୁ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଅଷ୍ଟବାହୁ ଦେବୀ ମେଘ ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ: “ନିଜ ଶରୀରକୁ ରକ୍ଷା କର; ତୋର ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଯାଇଛି।” ସେ କହିଲେ, “ତୁମେ ନିଜ ଦେହକୁ ରକ୍ଷା କରୁଛ, ହେ କଂସ, କିଏ ତୁମେ ଏମିତି କୁକର୍ମ କଲ, ଯେ ତୋର ବିନାଶକ ଜନ୍ମ ନେଇଛି?” ଦେବକୀଙ୍କ ଭୟରେ, କଂସ ତାଙ୍କ ଅଷ୍ଟମ ସନ୍ତାନକୁ ହତ୍ୟା କଲେ—ଏହିପରି ଦୃଢ଼ କଥା ମନେ ପକାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଦେବକୀଙ୍କ ଅଷ୍ଟମ ପୁଅ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେବାକୁ ଲିଖିତ ଥିଲେ। ବୋଜ ରାଜା ଏହି ଶିଶୁକୁ ବଦଳାଇବାକୁ ଯେଉଁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ତାହା ଅସଫଳ ହେଲା, କାରଣ ହରି ଓ ଦେବୀଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସେ ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ଏହି କୃଷ୍ଣ, ଯାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କେବେ ଦୂଷିତ ନୁହେଁ, କଂସଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କଲେ; ଏବଂ ଅନେକ ଦେବଦ୍ରୋହୀ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଆଦି, ଏବଂ ଅନେକ ଯୋଦ୍ଧା, ସମସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ହରିଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁଅମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚାରୁଦେଷ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବିଶେଷ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲେ। ବିଶେଷ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ୧୬,୧୦୦ ଜଣ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଥିଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୁକ୍ମିଣୀ ଥିଲେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରିୟତମା ଓ ବଡ଼ ଭାର୍ଯ୍ୟା; ତାଙ୍କ ସହ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ। ପୁଅ ପ୍ରାପ୍ତିର ଆଶାରେ, ହରି ବାୟୁ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ୧୨ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କଲେ; ତେଉଁଠାରୁ ଚାରୁଦେଷ୍ଣ, ସୁଚାରୁ, ଚାରୁବେଷ, ଏବଂ ଯଶୋଧର ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଚାରୁଶ୍ରବା, ଚାରୁୟଶସ୍, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ସାମ୍ବ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବଙ୍କ କୃପାରେ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ବୀର ପୁଅମାନେ ଓ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦେଖି, ଜାମ୍ବବତୀ, ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ କମଳନୟନ, ମୋତେ ଏମିତି ଏକ ପ୍ରଶଂସିତ, ଧର୍ମଶୀଳ, ଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ପାଉଥିବା ପୁଅ ଦିଅ।” ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜଗନ୍ନାଥ ହରି, ତପସ୍ୟାର ନିର୍ମଳ ଧାମ, ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହିପରି, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ ନାରାୟଣ କୃଷ୍ଣ, ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟାଘ୍ରପାଦ ଋଷିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ଅଂଗିରସ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଜନାର୍ଦନ ନମସ୍କାର କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦିବ୍ୟ ପାଶୁପତ ଯୋଗ ଲାଭ କଲେ। ଚୁଲି ଓ ଦାଢ଼ି କାଟି, ଘୃତ ଲେପନ କରି, ମୁଞ୍ଜା ଦୂର୍ବା ଧାରଣ କରି, ଶତ୍ରୁଦମନ କୃଷ୍ଣ କଠୋର ତପସ୍ୟା କଲେ। ତିନି ଋତୁ ଧରି, ଶରୀରକୁ କୌଣସି ଆଧାର ଦେଇନାହିଁ, ତଳେ ଦେଉଁଥିବା ଆଙ୍ଗୁଳି ଉପରେ ଦଢ଼ି ଦଢ଼ି, ଫଳ, ପାଣି ଓ ବାୟୁ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ଅଧୋକ୍ଷଜ କଠୋର ତପସ୍ୟା କଲେ। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ରୁଦ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନେକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, ତା’ମଧ୍ୟରେ ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ପୁଅ ସାମ୍ବ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ଏହିପରି, ଜାମ୍ବବତୀ ହରିଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ସାମ୍ବ ପାଇଁ ଅପୂର୍ବ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ, ଯେପରି ଆଦିତ୍ୟ ପାଇଁ ଆଦିତି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇଥିଲେ। ତା’ପରେ, ମହାପ୍ରଜ୍ଞାନୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶାପରେ, ବାଣଙ୍କ ହଜାର ହାତ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କାଟି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ହଳାୟୁଧଙ୍କ ସହଯୋଗରେ, ସେ ଦୈତ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅସୁର ରାଜାମାନେକୁ ହତ୍ୟା କଲେ। ଦେବମୂଳ ଦୈତ୍ୟ ନରକାସୁରଙ୍କୁ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଚକ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ, କୃଷ୍ଣ ବିନାଶ କଲେ। ଅପରିମିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏହି ଭଗବାନ ୧୬,୦୦୦ ରୁ ଅଧିକ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ନିଜ ଭୋଗ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏକ ଶାପର ଉପଲକ୍ଷ୍ୟରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଂଶକୁ ନଶ୍ଟ କଲେ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଅଚ୍ୟୁତ ପ୍ରଭାସକୁ ରହିଲେ। ଏହିପରି, ଶତାଧିକ ବର୍ଷ ଧରି, କୃଷ୍ଣ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାରେ ସକ୍ଷମ, ଦ୍ୱାରକାରେ ବାସ କଲେ। ସେ ସମୟରେ, ଦୁର୍ବାସା ମୁନିଙ୍କ ଶାପ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, କଣ୍ବ ଓ ନାରଦଙ୍କ ଶାପ ଅନୁସାରେ, ପିଣ୍ଡାରକରେ ତାଙ୍କ କଥାକୁ ରକ୍ଷା କଲେ। ଏହିପରି, ଜରା ନାମକ ଶିକାରୀଙ୍କ ତୀରର ଉପଲକ୍ଷ୍ୟରେ, ମାନବ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରି, କୃଷ୍ଣ ଶିକାରୀକୁ କୃପା କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ଅଷ୍ଟାବକ୍ରଙ୍କ ଶାପରେ, ପ୍ରଜ୍ଞାନୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ମାୟାବଳରେ ଚୋରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ। ବଳଭଦ୍ର ମଧ୍ୟ, ସଂନ୍ୟାସ ନେଇ, ନାଗ ରୂପେ ବିଦାୟ ନେଲେ; ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ, ରୁକ୍ମିଣୀ ଆଦି, ତାଙ୍କ ସହ ବିଦାୟ ନେଲେ। ସମସ୍ତେ ଅଗ୍ନି ସହିତ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏବଂ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଦେବୀ ରେବତୀ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କଲେ।