ଏହି ବଢ଼ିଆ କଥାରେ, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବୀର, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ—ଶୂର, ଶୂରସେନ, ଧୃଷ୍ଟ ଓ କୃଷ୍ଣ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅବନ୍ତି ଜନଙ୍କ ରାଜା ଥିଲେ ଜୟଧ୍ୱଜ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଥିଲେ ତାଳଜଂଘ, ଯିଏ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ। ତାଳଜଂଘଙ୍କ ଏଠାରେ ଶତାଧିକ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ‘ତାଳଜଂଘ’ ବୋଲି ପରିଚିତ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ଓ ଶୂରବୀର ରାଜା ଭିତିହୋତ୍ର ହେଲେ। ଭିତିହୋତ୍ରଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁତ୍ରମାନେ ବୃଷ ଆଦି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ। ବୃଷ ଏହି ଗୋତ୍ରର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ମଧୁ। ମଧୁଙ୍କ ଶତାଧିକ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବୃଷ୍ଣି ବଂଶର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ। ବୃଷ୍ଣିଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ‘ବୃଷ୍ଣି’ ବୋଲି, ମଧୁଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ‘ମାଧବ’ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ। ଏହି ହୈହୟ ଗୋତ୍ରକୁ ଯଦୁଙ୍କ ବଂଶର କାରଣରୁ ‘ଯାଦବ’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଏହି ମହାନ ହୈହୟମାନେ ପଞ୍ଚ ଗୋତ୍ରରେ ବିଭକ୍ତ—ଭିତିହୋତ୍ର, ହର୍ୟତ, ଭୋଜ, ଅବନ୍ତି, ଶୂରସେନ ଓ ତାଳଜଂଘ। ଶୂର, ଶୂରସେନ, ବୃଷ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଜୟଧ୍ୱଜ—ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣ ହୈହୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଶୂର ଓ ଶୂରବୀର, ଏବଂ ଶୂରସେନଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ‘ଶୂରସେନ’ ବୋଲି ପରିଚିତ, ଏହି ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦେଶ ମଧ୍ୟ ଏହି ନାମରେ ଖ୍ୟାତ। ଭିତିହୋତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁତ୍ର ନର୍ତ୍ତ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୁର୍ଜୟ ‘ଅମିତ୍ରକର୍ଷଣ’ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ। ବର୍ତ୍ତମାନ, ତୁମେ ଶୁଣ, ସେଇ ରାଜର୍ଷି କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କ ବଂଶ କଥା, ଯାହାରେ ବୃଷ୍ଣି କୁଳରେ ପ୍ରମୁଖ ଭାବେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ। କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କ ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ବୃଜିନୀବାନ୍, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ସ୍ୱାତୀ, ତାଙ୍କରୁ କୁଶଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୁଶଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ବହୁ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଅନେକ ଦାନ ଦେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଚିତ୍ରରଥ ନାମକ ପୁତ୍ର ମିଳିଲେ, ଯିଏ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷ ଓ ବୀର ଯଜ୍ଞକାରୀ ଥିଲେ। ଏହି ଚିତ୍ରରଥଙ୍କୁ ଶଶବିନ୍ଦୁ ନାମକ ଏକ ମହାପ୍ରତିଜ୍ଞାଶୀଳ ରାଜା ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ସାମ୍ରାଟ୍, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବଳବାନ୍ ଓ ଅନେକ ସନ୍ତାନର ମାଲିକ ଥିଲେ। ଶଶବିନ୍ଦୁଙ୍କ ଶତ ହଜାର ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନନ୍ତକ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଅପ୍ରତିମ ଥିଲେ। ଅନନ୍ତକଙ୍କ ପୁତ୍ର ଯଜ୍ଞ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଧୃତି, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଉଶନାସ, ଯିଏ ଏହି ଭୂମିର ଅଧିପତି ହେଲେ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଉଶନାସ ଶତ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସିତେଷୁ ଏକ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ରାଜା ହେଲେ। ସିତେଷୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ମାରୁତ, ଏକ ରାଜର୍ଷି ଓ ବଂଶବୃଦ୍ଧିକାରୀ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର କମ୍ବଳବାର୍ହି, ଯିଏ ବଳବାନ୍ ଥିଲେ। କମ୍ବଳବାର୍ହିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରବିଦ୍ ରୁକ୍ମକବଚ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିର ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନେଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଶ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ ଏବଂ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ। ରୁକ୍ମକବଚଙ୍କୁ ପରାବୃତ୍ ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁବଳ ନାଶକ ଥିଲେ। ପରାବୃତ୍ଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ରୁକ୍ମେଷୁ, ପୃଥୁରୁକ୍ମ, ଜ୍ୟାମଘ, ପରିଘ ଓ ହରି। ପରିଘ ଓ ହରିଙ୍କୁ ପିତା ଭିଦେହ ଦେଶକୁ ଦେଲେ। ରୁକ୍ମେଷୁ ରାଜା ହେଲେ, ପୃଥୁରୁକ୍ମ ତାଙ୍କ ସହାୟକ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏମାନେ ମିଶି ରାଜା ଜ୍ୟାମଘଙ୍କୁ ନିର୍ବାସିତ କଲେ, ଯିଏ ଏକ ଆଶ୍ରମରେ ବାସ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେଠାରେ ଶାନ୍ତ ଓ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ନିକଟରୁ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ପରେ ଧନୁ ଧରି, ଝଣ୍ଡା ବହି ଓ ରଥ ଚଢ଼ି ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଯାଇଲେ। ତାଙ୍କ ସହ କେବଳ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ, ନାର୍ମଦା ତୀର ରିକ୍ଷବତ୍ ପର୍ବତରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଛାଡ଼ି ରହିଲେ। ଜ୍ୟାମଘଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଶୈବ୍ୟା ଏକ ପତିବ୍ରତା ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଘୋର ତପସ୍ୟାରୁ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳି ଓ ପରିପକ୍ୱ ଶୈବ୍ୟାଙ୍କୁ ଏକ ପୁତ୍ର ହେଲେ—ବିଦର୍ଭ। ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟାଠାରେ ଶିକ୍ଷିତ କ୍ରଥ ଓ କୈଶିକ ଜନ୍ମିଲେ। ବିଦର୍ଭ, ଯିଏ ବିଦର୍ଭ ଦେଶର ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ରୋମପଦ ଓ ତୃତୀୟ ବବ୍ରୁସ୍, ଯିଏ ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସୁଧୃତି, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ କୌଶିକ ଜନ୍ମିଲେ, ଏହି କୌଶିକ ଠାରୁ ଚେଦିବଂଶ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ବିଦର୍ଭଙ୍କ ପୁତ୍ର କ୍ରଥ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର କୁନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ବ୍ରତ୍ତ ଓ ତାଙ୍କୁ ରଣଧୃଷ୍ଟ, ଯିଏ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ରଣଧୃଷ୍ଟଙ୍କ ପୁତ୍ର ନିଧୃତି, ଶତ୍ରୁବଳ ନାଶକ; ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦଶାର୍ହ, ଯିଏ ଶତ୍ରୁସେନା ନାଶକ। ଦଶାର୍ହଙ୍କ ପୁତ୍ର ବ୍ୟାପ୍ତ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜିମୂତ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିକୃତି, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭୀମରଥ। ଭୀମରଥଙ୍କ ପୁତ୍ର ନବରଥ, ଯିଏ ଦାନ ଓ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଓ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦୃଢରଥ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶକୁନି, ତାଙ୍କୁ କରମ୍ଭ, ତାଙ୍କୁ ଦେବରଥ। ଦେବରଥଙ୍କୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦେବରତି ରାଜା ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ଦେବକ୍ଷତ୍ର ନାମରେ ଦେବତା ସମ ଥିଲେ। ଦେବକ୍ଷତ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ମଧୁର, ଯିଏ ମାଧବ ବଂଶର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ; ଏହି ମଧୁଠାରୁ କୁରୁବଂଶ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। କୁରୁବଂଶରୁ ଅନୁ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କୁ ପୁରୁତ୍ବନ୍, ତିନିଏ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ପୁରୁତ୍ବନ୍ ଓ ବିଦର୍ଭର ଭଦ୍ରାବତୀଠାରୁ ଅଂଶୁ ଜନ୍ମିଲେ। ଅଂଶୁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ଗୋତ୍ରରୁ ବିବାହ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ସତ୍ତ୍ୱଠାରୁ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ, ବଂଶବୃଦ୍ଧିକାରୀ ସାତ୍ୱତ ଜନ୍ମିଲେ। ଏଭଳି ମୁଁ ତୁମକୁ ଜ୍ୟାମଘଙ୍କ ବଂଶର ବିସ୍ତୃତ କଥା ଏଠାରେ କହିଲି।