ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ରାଜା ଯୟାତିଙ୍କ ଜୀବନ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରମ୍ପରାବଳୀର ବିବରଣୀ ଦିଆଯାଇଛି। ଯୟାତିଙ୍କ ପିତା ନାହୁଷ ଏହି କଥା କହିଥିଲେ—"ଯଦି କେହି ଯଥାର୍ଥରେ ଯୋଗ୍ୟ, ତେବେ ସେଠାରେ ବୟସ ଦେଖିବା ଦରକାର ନାହିଁ; ସେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ୍ୟ ଓ ଶାସନର ଅଧିକାରୀ ହେବେ। ପୁରୁ ଏହି ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, କାରଣ ସେ ଆମର ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନିଛନ୍ତି।" ଏହା ଶୁକ୍ରାଚାର୍ୟ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବର ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲା, ଏହି କଥା ଜଣାଇ ନାହୁଷ ରାଜ୍ୟବାସୀଙ୍କୁ ଖୁସି କରିଥିଲେ। ତାପରେ ତିନି ନିଜ ପୁଅ ପୁରୁଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରି, ତୁର୍ବସୁଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗ ଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଜ୍ଯେଷ୍ଠ ପୁଅ ଯଦୁଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ ଓ ଅନୁଙ୍କୁ ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗ ଦେଇଥିଲେ। ଏଭଳି, ନାହୁଷପୁତ୍ର ଯୟାତି ସପ୍ତଦ୍ଵୀପ ଓ ସମୁଦ୍ର ଦଳିତ ପୃଥିବୀରେ ବିଜୟ ପାଇ ସେହି ରାଜ୍ୟକୁ ତିନି ଭାଗରେ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଂଟିଦେଲେ। ସେ ନିଜ ରାଜସ୍ୱ ତେଜ ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଦେଇ, ଆତ୍ମାନ୍ଦରେ ଅନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି, ନିଜ ଜନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ଭାର ଅପେକ୍ଷା କଲେ। ଏଠି ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଶ୍ଲୋକ ଉଦ୍ଧୃତ ହେଉଛି, ଯାହା ରାଜା ଯୟାତି ଗାଇଥିଲେ—"ଏହି ଶ୍ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ତାଙ୍କ ଆଶାକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଟାଣି ପଛକୁ ନେଇପାରିବ, ଯେପରି କୁମ୍ଭୀର ନିଜ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ।" କଏଁ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ନୁହେଁ, କେବଳ ଏହି ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଲୋକ ଲାଭ ହୁଏ; ଆମ ଇଚ୍ଛା କେବେ ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ନ ଶାନ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ଆଗ୍ନିକୁ ଯେପରି ଅନ୍ନ ଆହୁତି ଦିଆଯାଇ ଆହୁରି ବଢ଼େ, ଏହି ଭାବେ ଅନ୍ନ, ଯବ, ସୁନା, ଗୋ, ନାରୀ ଯେତେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆଶା ଶାନ୍ତ ହୁଏନି। ଜେ ଭାବେ ଏହି ସବୁ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରୟାପ୍ତ ନୁହେଁ, ଏହି ଭାବ ଆସେ, ସେଠି ଶାନ୍ତି ଲାଭ ହୁଏ, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୁଷ୍ଟ ଭାବ ରହେନି। ଯେଉଁଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟ, ମନ ଓ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଥିତି ଲାଭ ହୁଏ—ଯେଉଁଠାରେ ନ ଆଉ କାହାରୁ ଭୟ ଥାଏ, ନ ଆଉ କେହି ତାଙ୍କୁ ଭୟ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ନ କେହି ନିନ୍ଦା କରେ, ନ ଦ୍ଵେଷ କରେ, ସେଠି ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ଏହି ତ୍ୟାଗ କରିବା କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଆଶା ମୂଢ଼ମନ୍ଦିରେ ଶୁଷ୍କ ହୁଏ, ଯେପରି ଦେହ ବୟସରେ ଶୁଷ୍କ ହୁଏ। ଏହି ଆଶା ଜନ୍ମାନ୍ତରର ରୋଗ, ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୁଖ ଲାଭ କରନ୍ତି; ଯେପରି ବୟସରେ କେଶ ଓ ଦାନ୍ତ ଝଡ଼େ, ତେଣୁ ଆଶା ମଧ୍ୟ ଶୁଷ୍କ ହୁଏ। ଆଖି ଓ କାନ ବୟସରେ ଶିଥିଳ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଆଶା କେବେ ଶିଥିଳ ହୁଏନି; ଦେହର ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ବୟସରେ ଶିଥିଳ ହୁଏ, ଏହାର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ଜୀବନ ଓ ଧନ ପ୍ରତି ଆଶା ବୟସରେ ଶିଥିଳ ହୁଏନି; ଏହି ଲୋକର ଯେତେ ଭୋଗ ଆନନ୍ଦ ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ମହା ଆନନ୍ଦ ଅଛି, ତାହା ଆଶା ନାଶ ହେବାର ସୁଖର ଏକ ଷୋଡ଼ଶଂଶ ମଧ୍ୟ ସମାନ ନୁହେଁ। ଏପରି କଥା କହି, ରାଜା ଯୟାତି ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ବୃଗୁ ଶିଖରରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା କରି, ଉପବାସ ଓ ନିୟମ ରଖି, ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କଲେ। ତାଙ୍କ ପଞ୍ଚ ପରମ୍ପରା, ଯେଉଁମାନେ ଦେବ ଋଷିମାନେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସୂର୍ୟର କିରଣ ପରି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲେ। ଯେଉଁମାନେ ଯୟାତିଙ୍କ ପବିତ୍ର କାହାଣୀ ପଢ଼ନ୍ତି କିମ୍ବା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନୀ, ସନ୍ତାନରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ବିଶ୍ରୁତ ହୁଏ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶିବ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଏବେ ମୁଁ ଯଦୁଙ୍କ ପରମ୍ପରା କଥା ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ କହିବି, ଯେଉଁଠି ସେ ଜ୍ଯେଷ୍ଠ ଓ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ। ଯଦୁଙ୍କ ପଞ୍ଚ ପୁଅ ଥିଲେ—ସହସ୍ରଜିତ, କ୍ରୋଷ୍ଟୁ, ନୀଳ, ଅଜକ, ଏବଂ ଲଘୁ। ସହସ୍ରଜିତଙ୍କୁ ଶତଜିତ୍ ନାମକ ରାଜା ହେଲେ; ଶତଜିତଙ୍କ ତିନି ପୁଅ ଥିଲେ—ହୈହୟ, ହୟ ଓ ବେଣୁହୟ। ହୈହୟଙ୍କ ପୁଅ ଧର୍ମ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଧର୍ମଙ୍କ ପୁଅ ଧର୍ମନେତ୍ର, ତାଙ୍କ ପୁଅ କୀର୍ତ୍ତି, ତାଙ୍କ ପୁଅ ସଂଜୟ। ସଂଜୟଙ୍କ ପୁଅ ମହିଷ୍ମାନ୍, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟ। ଭଦ୍ରଶ୍ରେଣ୍ୟଙ୍କ ପୁଅ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ଧନକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ହେଲେ। ଧନକଙ୍କ ଚାରି ପୁଅ ଥିଲେ—କୃତବୀର୍ୟ, କୃତାଗ୍ନି, କୃତବର୍ମା, ଏବଂ କୃତଉଜା। ଚତୁର୍ଥ କୃତଉଜାଙ୍କୁ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଅର୍ଜୁନ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ସେ ସପ୍ତଦ୍ଵୀପର ସ୍ୱାମୀ ଏବଂ ହଜାର ହାତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ରାମ ନାରାୟଣ ସ୍ୱଭାବରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ। କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଏକଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚଜଣ ବିଶିଷ୍ଟ ଯୋଦ୍ଧା ଥିଲେ—ଶୂର, ଶୂରସେନ, ଧୃଷ୍ଟ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଜୟଧ୍ୱଜ। ଏହି ମଧ୍ୟରୁ ଜୟଧ୍ୱଜ ଅବନ୍ତିମାନ୍ୟଙ୍କ ରାଜା ହେଲେ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ତାଳଜଂଘ ବଳଶାଳୀ ଥିଲେ। ତାଳଜଂଘଙ୍କ ଏକଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଳଜଂଘ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତାଙ୍କ ଜ୍ଯେଷ୍ଠ, ବୀରପୁରୁଷ ବୀତିହୋତ୍ର ରାଜା ହେଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ, ବୃଷ ଆଦି, ବୀତିହୋତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ; ବୃଷ ତାଙ୍କ ପରମ୍ପରାର ମୂଳ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ମଧୁ। ମଧୁଙ୍କ ଏକଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବୃଷ୍ଣି ପରମ୍ପରାର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲେ। ବୃଷ୍ଣି ପୁଅମାନେ ବୃଷ୍ଣି ଓ ମଧୁ ପୁଅମାନେ ମାଧବ ଭାବରେ ପରିଚିତ; ହୈହୟମାନେ ଯଦୁବଂଶୀ ଭାବରେ ଓ ଚିହ୍ନିତ। ଏହି ମହାନ୍ ହୈହୟମାନଙ୍କ ପାଞ୍ଚ କୁଳ ଅଛି—ବୀତିହୋତ୍ର, ହର୍ୟତ, ଭୋଜ, ଅବନ୍ତି, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୂରସେନ ଓ ତାଳଜଂଘ। ଶୂର, ଶୂରସେନ, ବୃଷ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଜୟଧ୍ୱଜ—ଏହି ପାଞ୍ଚ ହୈହୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଶୂର ଏବଂ ଶୂରବୀର, ଏବଂ ଶୂରସେନଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁଅମାନେ ଶୂରସେନ ଭାବରେ ପରିଚିତ; ଏହି ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଦେଶ। ବୀତିହୋତ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନର୍ତ୍ତ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ ଦୁର୍ଜୟ ଅମିତ୍ରକର୍ଷଣ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଏହିଭଳି ଯୟାତିଙ୍କ ଅନୁଗତ ଯଦୁବଂଶର ଅନେକ ଶାଖା ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରସାରିତ ହେଇଛି, ଯେଉଁଥିରୁ କୌଣସି ମହାନ ରାଜା, ଯୋଦ୍ଧା ଓ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି।