ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ଲିଙ୍ଗ ପୁରାଣର ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ପବିତ୍ର କଥା ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ପାଉଛୁ। ସମସ୍ତ ଜଗତର ମୂଳ ଅଭିନ୍ନ ଶକ୍ତି, ଯିଏ କାଳ, କଷ୍ଠ, ଲଭ, ମାତ୍ରା, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଦିନ ଓ ରାତି, ଖ୍ଷଣ—ସମସ୍ତ ଦିଗର ଦାତା, ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ବିଜ, ଆଦି ଲିଙ୍ଗ, ଅନେକ ମୁହଁ ନଥିବା ସ୍ୱରୂପ, ସେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପରମେଶ୍ୱର। ସେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ନିରସ୍ତିତ୍ୱ, ପ୍ରକଟ ଓ ଅପ୍ରକଟ, ପିତା, ମାତା, ପ୍ରପିତାମହ; ସ୍ଵର୍ଗ ଦ୍ୱାର, ମୋକ୍ଷ ଦ୍ୱାର, ସୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାର, ତିଣି ରୂପର ସ୍ଵର୍ଗ। ମୋକ୍ଷ, ହୃଦୟ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ, ପରମ ପଥ, ଦେବ ଓ ଅସୁରଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସେମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ। ଦେବ ଓ ଅସୁରଙ୍କର ଶିକ୍ଷକ, ଦେବତା, ସମସ୍ତଙ୍କର ପୂଜିତ, ମହାମନ୍ତ୍ରୀ, ଆଶ୍ରୟ। ସେ ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଅସୁରଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, ନେତା, ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତା, ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି, ଦେବ ଓ ଅସୁରଙ୍କୁ ଵର ଦେଇଥିବା। ଦେବ ଓ ଅସୁରଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ବିଷ୍ଣୁ, ମହାପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତାର ମିଶ୍ରଣ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଦେବତାଙ୍କର ଆତ୍ମା, ସ୍ଵୟଂଜାତ। ଉତ୍ତିର୍ଣ୍ଣ, ତିଣି ପଦ, ଚିକିତ୍ସକ, ଵରଦାତା, ଅପର, ଦିଗମ୍ବର, ପୂଜିତ, ହାତୀ, ବାଘ, ଦେବତାଙ୍କର ସିଂହ, ମହାବୃଷ। ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସ୍ଵର୍ଗର ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ, ଏକତା, ଉଜ୍ୱଳ, ବକ୍ତା, ଦିଗର ମୂଳ, ଅବିନାଶୀ। ଶିକ୍ଷକ, ପ୍ରିୟ, ନିଜ ନିର୍ମାଣ, ଶୁଭ୍ର, ସମସ୍ତ ଭାରର ଧାରକ, ଶିଙ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଶିଙ୍ଗକୁ ପସନ୍ଦ କରିଥିବା, ପିତାମ୍ବର, ରାଜାର ରାଜା, ରୋଗମୁକ୍ତ। ଆକର୍ଷକ, ଉତ୍ତମ ଆଶ୍ରୟ, ଦୁଃଖ ହୀନ, ସମସ୍ତ ଉପାୟ, ତୃତୀୟ ନୟନ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଶରୀର, ମୃଗ, ମହାବ୍ରହ୍ମାର ତେଜ। ଅଚଳଙ୍କର ନାଥ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା, ସଫଳ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ଶୁଭ୍ର ନିୟମର। ନିୟମର ନାଥ, ପରମ ବ୍ରହ୍ମା, ମୁକ୍ତଙ୍କର ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ, ମୁକ୍ତ, ଖୋଲା କେଶ, ଉଜ୍ୱଳ, ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧିକୁ ବଢ଼ାଇଥିବା, ସଂସାର। ଏପରି ମୁଖ୍ୟ କ୍ରମରେ, ମୁଁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରିଛି; ଭକ୍ତିକୁ ପ୍ରଥମେ ରଖି, ଯଜ୍ଞର ନାଥ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି। ଏହି ଭାବରେ ଅନୁମତି ମିଳିଲା, ଏପରି ପ୍ରଶଂସିତ, ଭକ୍ତଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ; ଶମ୍ଭୁଙ୍କର ଷ୍ଟୋତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରି, ତିନି ଜଗତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା। ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଉପଲବ୍ଧ କରି, ତାଣ୍ଡିନ୍ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ତେଜରେ ଦେବମାନଙ୍କର ନାଥ ହେଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ର ପଠିବେ, ଶୁଣିବେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଶୁଣାଇବେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଉପଲବ୍ଧ କରିଥିବେ। ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ର ଏପରି ଦୃଢ଼ ଫଳଦାୟୀ, ଯେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ, ମଦ ପାନ କରୁଥିବା, ଚୋର, ଗୁରୁଙ୍କର ଶୟନ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା, ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବାକୁ ହତ୍ୟା କରିଥିବା, ମିତ୍ରଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା; ମାତା, ପିତା, ବୀର, ଗର୍ଭ ହତ୍ୟାକାରୀ—ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ରକୁ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଶଙ୍କର ଆଶ୍ରମରେ ପଠିଲେ, ଦିନର ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ତାପରେ, ଦେବଙ୍କର କୃପା ଓ ଉଦ୍ୟମରେ, ତ୍ରିଧନ୍ବନ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ସମାନ ଫଳ ଉପଲବ୍ଧ କଲେ। ଗଣେଶଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କର ସମ୍ମାନ ପାଇ, ତ୍ରୟୟରୁଣ ବଂଶର ବିଦ୍ୱାନ ରାଜା ତ୍ରିଧନ୍ବନ ଏପରି ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏକ ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ସତ୍ୟବ୍ରତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଦର୍ଭ ରାଜାଙ୍କର ପତ୍ନୀକୁ ହତ୍ୟା କରି ନିଜ ପତ୍ନୀ କରିଥିଲେ। ବିବାହ ମନ୍ତ୍ରାଦି ସଂସ୍କାର ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ଏହି ଅଧର୍ମ କାରଣରେ ତ୍ରୟୟରୁଣ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଦେଲେ। ତ୍ୟାଗିତ ସତ୍ୟବ୍ରତ ନିଜ ପିତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି?" ପିତା କହିଲେ, "ତୁମେ ଚଣ୍ଡାଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିବା।" ଏହିପରି ଉତ୍ତର ପାଇ, ଜନପଦ ଛାଡ଼ି, ଜ୍ଞାନୀ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଚଣ୍ଡାଳମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ବସିଲେ। ପିତାଙ୍କ ତ୍ୟାଗ କରି, ସତ୍ୟବ୍ରତ ଚଣ୍ଡାଳ ନିକଟେ ବସିଲେ; ତାଙ୍କର ପିତା ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ। ଏହି ସତ୍ୟବ୍ରତ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ "ତ୍ରିଶଙ୍କୁ" ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଏକ ଦିନ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ରୋଷରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ସତ୍ୟବ୍ରତ ଓ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମହାର୍ଷି ତ୍ରିଶଙ୍କୁଙ୍କୁ ଵର ଦେଲେ। ଏହି ବେଳେ କୌଶିକ ଋଷି, ଦେବ ଓ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ ଓ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କଲେ। ତାପରେ ତାଙ୍କୁ ଶରୀର ସହିତ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ବଢ଼ାଇ ଦେଲେ। ସତ୍ୟବ୍ରତଙ୍କର ପତ୍ନୀ କୈକେୟ ବଂଶର, ନାମ ସତ୍ୟବ୍ରତା। ସେ ଏକ ପୁତ୍ର ଦେଲେ—ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ପାପ ହୀନ। ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ବୀର ରୋହିତ। ରୋହିତଙ୍କର ପୁତ୍ର ହରିତ; ହରିତଙ୍କର ପୁତ୍ର ଧୁନ୍ଧୁ; ଧୁନ୍ଧୁଙ୍କର ଦୁଇ ନାମ—ବିଜୟ ଓ ସୁତେଜସ। ବିଜୟ, ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ରୁଚକ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମର ରାଜା। ରୁଚକଙ୍କର ପୁତ୍ର ବୃକ; ବୃକଙ୍କର ପୁତ୍ର ବାହୁ; ବାହୁଙ୍କର ପୁତ୍ର ସାଗର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମର ରାଜା। ସାଗରଙ୍କର ଦୁଇ ପତ୍ନୀ—ପ୍ରଭା ଓ ଭାନୁମତୀ; ଦୁଇଜଣ ମହାର୍ଷି ଔର୍ବଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ପାଇଁ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଔର୍ବ ଋଷି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଵର ଦେଲେ—ଏକ ଅନେକ ପୁତ୍ର, ଅନ୍ୟ ଏକ ପୁତ୍ର। ପ୍ରଭା ଅନେକ ପୁତ୍ର ନେଲେ—ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ବଂଶ ଚାଲାଇବେ; ଭାନୁମତୀ ଏକ ପୁତ୍ର ନେଲେ—ଅସମଞ୍ଜସ। ଏହି ତେଜରୁ, ଷଷ୍ଠି ହଜାର ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଭୂମି ଖୋଦିବା ସମୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ। ଅସମଞ୍ଜସଙ୍କର ପୁତ୍ର—ଅଂଶୁମାନ, ଏହି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଦିଲୀପ; ଦିଲୀପଙ୍କରୁ ଭଗୀରଥ। ଭଗୀରଥଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଗଙ୍ଗା ଭୂମିରେ ଅବତରିଲେ; ଭଗୀରଥଙ୍କର ପୁତ୍ର ଶ୍ରୁତ। ଶ୍ରୁତଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ନାଭାଗ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଅମ୍ବରୀଷ; ତାଙ୍କରୁ ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହିପରି ଏକ ଦୀର୍ଘ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବଂଶର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଉତ୍କଳ ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ଲିଙ୍ଗ ପୁରାଣର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥାରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ।