ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ମୁଁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ମହାଦେବଙ୍କର ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଗୁଣଗାନ କରିଛି । ସେ ଉତ୍କର୍ଷ ଓ ଉନ୍ନତିର ମୂର୍ତ୍ତି, ଧର୍ମର ଧାରକ, ମହାତପସ୍ବୀ, ମହାଗଳା, ମହାଯୋଗୀ, ସମସ୍ତ ଯୁଗର ନିର୍ମାତା ଓ ସଂହାରକ । ସେ ଯୁଗର ଆକୃତି, ବିଶାଳ ଦେହଧାରୀ, ଉତ୍କଟ ଗଭୀରତା ଓ ପର୍ବତ ସମାନ ଅଚଳତାର ମୂର୍ତ୍ତି; ନ୍ୟାୟ ଓ ଶାନ୍ତିର ଦାତା, ଅଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଚଳ, ଅନେକ ମାଳା ଓ ମହାମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସୁନ୍ଦର ନୟନ, ବିଶାଳ ଓ ଗଢ଼ା ଆକୃତି, ନିମ୍ନ ଓ ଉଚ୍ଚ ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଧାରକ, ଫୁଲ ଦେହ ଓ ଫଳର ଉତ୍ସ । ସେ ବୃଷଭ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷଭ, ଭଙ୍ଗକାରୀ, ଜଟାଧାରୀ ଓ ମଣିମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଉତ୍ସର୍ଗ, ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ, ବୀର, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ଧୈର୍ୟଶୀଳ । ସେ ଅର୍ପଣ ଯୋଗ୍ୟ, ଅମୃତ ଜନ୍ମା, ସ୍ଵର୍ଗର ଦ୍ୱାର, ମହାଧନୁର୍ଧରୀ, ପର୍ବତବାସୀ, ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣର ଜ୍ଞାତା । ସେ ସୁଗନ୍ଧ ମାଳାରେ ଅଳଙ୍କୃତ, ଶୁଭ, ଅନନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଧାରଣ କରିଥିବା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପ୍ରଚୁର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପବିତ୍ରତମ । ସେ ହସ୍ତପାତ୍ରଧାରୀ, ଖପରଧାରୀ, ଯୁବକ, ଯନ୍ତ୍ର ଓ ଯୁକ୍ତିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ମୃଦୁ ଓ କୃପାମୟ । ସେ ମୁଣ୍ଡମୁଣ୍ଡିଆ, ବିକୃତ ଆକୃତି, ଭୟାନକ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ, କୁଣ୍ଡଳିତ, ଚଞ୍ଚଳ, ଜଳନୟନ, ଦିଗ୍ରୂପୀ, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ସହସ୍ରପାଦ । ସେ ସହସ୍ରମୁଣ୍ଡିଆ, ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମିଶ୍ର ଆକୃତି, ଗୁରୁ, ସହସ୍ରବାହୁ, ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗର ଧାରକ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ଆଶ୍ରୟ । ସେ ଶୁଦ୍ଧ, ତ୍ରିମଧୁର ମନ୍ତ୍ରର ଆକୃତି, ଅପରାଜିତ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଶତପାଶଧାରୀ । ସେ କାଳ, କାଷ୍ଠ, ଲବ, ମାତ୍ରା, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, ଦିନ, ରାତି, କ୍ଷଣ, ସମସ୍ତ ଭୂବନର ମୂଳକ୍ଷେତ୍ର, ବୀଜ, ଆଦି ଲିଙ୍ଗ, ଅନନ୍ତ ମୁଖ ହୀନ । ସେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ନାସ୍ତିତ୍ୱ, ପ୍ରକାଶ ଓ ଅପ୍ରକାଶ, ପିତା, ମାତା, ପିତାମହ, ସ୍ଵର୍ଗର ଦ୍ୱାର, ମୋକ୍ଷ ଦ୍ୱାର, ସୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାର, ତ୍ରିସ୍ଵର୍ଗର ଧାରକ । ସେ ମୋକ୍ଷ, ହୃଦୟ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ, ପରମପଥ, ଦେବାସୁର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶେଷ ଆଶ୍ରୟ । ସେ ଦେବାସୁରଙ୍କ ଶିକ୍ଷକ, ଦେବ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପୂଜ୍ୟ, ମହାମନ୍ତ୍ରୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନିବାସ, ନେତୃତ୍ୱଦାନ୍ତା, ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ, ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିଧାରୀ, ଦେବାସୁରଙ୍କୁ ଵରଦାନ ଦେଇଥିବା । ସେ ଦେବାସୁରଙ୍କ ମହାନାୟକ, ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ମିଶ୍ର ଆତ୍ମା, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଦେବତାଙ୍କ ଆତ୍ମା, ସ୍ଵୟଂଜନ୍ମା । ସେ ଉଦ୍ଭିଦ୍ଧ, ତ୍ରିବିକ୍ରମ, ବୈଦ୍ୟ, ଵରଦାନଦାତା, ଯୁବ, ଦିଗମ୍ବର, ପୂଜ୍ୟ, ହାତୀ, ବାଘ, ସିଂହ, ମହାବୃଷଭ । ସେ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍, ଦେବମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ଦିବ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକତାର ଚିହ୍ନ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ବକ୍ତା, ଦିଗ୍ଦିଗନ୍ତର ମୂଳ, ଅବିନାଶୀ । ସେ ଶିକ୍ଷକ, ପ୍ରିୟ, ସ୍ଵସୃଷ୍ଟି, ଶୁଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଧାରକ, ଶୂଙ୍ଗୀ, ଶୂଙ୍ଗପ୍ରିୟ, ବାବ୍ରୁ, ରାଜାଧିରାଜ, ରୋଗ ହୀନ । ସେ ଆକର୍ଷକ, ଉତ୍ତମ ଶରଣ, ଦୁଃଖ ହୀନ, ସମସ୍ତ କାରଣର ଉପାୟ, ତୃତୀୟ ନୟନ, ବିଶ୍ୱ ଦେହ, ମୃଗ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦୀପ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିବା । ସେ ଅଚଳଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତା, ସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧ ନିୟମ ଧାରୀ । ସେ ନିୟମର ନାୟକ, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ମୁକ୍ତିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ, ସ୍ଵାଧୀନ, ମୁକ୍ତଜଟା, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସମୃଦ୍ଧି ବଢ଼ାଇବା, ସମସ୍ତ ଜଗତ । ଏଭଳି ପ୍ରଧାନ ଅନୁକ୍ରମରେ, ମୁଁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଛି; ଭକ୍ତିକୁ ପ୍ରଥମେ ରଖି, ମୁଁ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଯଜ୍ଞେଶ୍ଵରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି । ଏପରି ଭାବେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଶିଵଙ୍କ ନିକଟରେ ଅନୁମତି ପାଇଲେ, ତାହା ପରେ ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଏହି ଶିଵସ୍ତୋତ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲେ । ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ର ପାଠ କିମ୍ବା ଶ୍ରବଣ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶୁଣିବାକୁ ଦେଇଥିଲେ, ସେ ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଇଥାନ୍ତି । ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ, ମଦ୍ୟପାନକାରୀ, ଚୋର, ଗୁରୁପତ୍ନୀ ଗମନକାରୀ, ଶରଣ ପ୍ରାର୍ଥୀ ହତ୍ୟାକାରୀ, ବନ୍ଧୁ ଧୋକାଦେଇଥିବା, ମାତା, ପିତା, ବୀର କିମ୍ବା ଗର୍ଭ ହତ୍ୟାକାରୀ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଷ୍ଟୋତ୍ର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଶଙ୍କରାଶ୍ରମରେ ପାଠ କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ଦିନର ତିନି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ । ଏହିପରେ, ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଓ ନିଜ ଚେଷ୍ଟାରେ ତ୍ରିଧନ୍ଵନ୍ ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ ସମ ଫଳ ଲାଭ କଲେ । ତିନି ଗଣେଶଙ୍କୁ ଅଟୁଟ ଭକ୍ତିରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ସମ୍ମାନ ଲାଭ କରି, ତ୍ରୟ୍ୟାରୁଣ ବଂଶର ପଣ୍ଡିତ ରାଜା ତ୍ରିଧନ୍ଵନ୍ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଥିଲେ ସତ୍ୟବ୍ରତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ବଳବାନ୍, ଯିଏ ଏକ ଅତିଶୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଦର୍ଭ ରାଜାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ତାଙ୍କର ରାନୀକୁ ନେଇଥିଲେ । ବିବାହ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପୂର୍ବରୁ, ଏହି ଅଧର୍ମ କାରଣରୁ ତାଙ୍କ ପିତା ତ୍ରୟ୍ୟାରୁଣ ସେଠାରୁ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ । ସତ୍ୟବ୍ରତ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି?" ତାଙ୍କ ପିତା କହିଲେ, "ତୁମେ ଚଣ୍ଡାଳମାନଙ୍କ ସମିପରେ ବସିବା।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ସତ୍ୟବ୍ରତ ଚତୁର୍ ତାଙ୍କ ସହର ଛାଡ଼ି ଚଣ୍ଡାଳବାସୀ ଏକ ଗ୍ରାମ ନିକଟେ ରହିଲେ । ସେଠାରେ ସେ ତ୍ୟାଗିତ ହୋଇ ରହିଲେ, ତାଙ୍କ ପିତା ବନକୁ ଚାଲିଗଲେ; ଏହି ଶୂରବୀର ସତ୍ୟବ୍ରତ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ "ତ୍ରିଶଂକୁ" ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ । ଏକଥିରେ, ମହାମୁନି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ରୋଷରେ ସତ୍ୟବ୍ରତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମୁନି ତ୍ରିଶଂକୁକୁ ଵରଦାନ ଦେଲେ । କୌଶିକ ଋଷି ଦେବତା ଓ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ ଓ ଯଜ୍ଞ କରାଇଲେ । ତାପରେ ସେ ତ୍ରିଶଂକୁଙ୍କୁ ଦେହ ସହିତ ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଉଠେଇଦେଲେ । ସତ୍ୟବ୍ରତଙ୍କ ରାନୀ କୈକେୟ ବଂଶର ଝିଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟବ୍ରତ । ସେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ ଏକ ନିର୍ମଳ ପୁତ୍ର, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ହେଉଛି ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ।