ଭଗ୍ୟଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ, ସୃଷ୍ଟିର ସମାପ୍ତି ଅଗ୍ନି ପରି ଦୃଢ଼ ଚକ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରଥମ ମନୁଙ୍କର ନବଜନ୍ମା ସନ୍ତାନ—ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ନଭାଗ, ଧୃଷ୍ଣୁ, ଶର୍ୟାତି, ଜ୍ଞାନୀ ନରିଷ୍ୟନ୍ତ, ନଭାଗ, ଅରିଷ୍ଟ, କରୂଷ ଓ ପୃଷଧ୍ର—ମନୁଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ଏହି ନବ ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଥିଲେ ଇଳା। ପୂର୍ବେ ସେ ପୁରୁଷତ୍ବ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ କୃପାରେ, ଇଳା ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମରେ ପୁରୁଷ ହେଇ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଲା—ସେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ସମୟରେ, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ପୁନର୍ବାର ଜନନୀ ହେଲେ, ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶ ପ୍ରସାର ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା। ପରେ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ, ଇଳା କିମ୍ପୁରୁଷ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ ଓ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ଭାବରେ ଓ ପରିଚିତ ହେଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିର ଦ୍ୱାରା, ଏକ ମାସ ପୁରୁଷ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ମାସ ନାରୀ ଭାବେ ରହିଥିଲେ। ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ, ଇଳା ବୁଧ (ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର) ଙ୍କ ଗୃହରେ ବାସ କଲେ, ଏବଂ ବୁଧଙ୍କ ସହିତ ସଂଯୋଗ ହେଲା। ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁତ୍ର ହେଲେ—ଏହି ଅଇଳ ପୁରୁରବା, ଯିଏ ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶିବଭକ୍ତ ଓ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ। ପରେ ମୁଁ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ବଂଶ ପ୍ରସାର ଏଠାରେ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ କହିବି। ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ତିନି ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ଉତ୍କଳ, ଗୟା ଓ ବିନତାଶ୍ୱ। ଉତ୍କଳଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଉତ୍କଳ ଅଞ୍ଚଳରେ, ବିନତାଶ୍ୱଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣପଶ୍ଚିମ ଦେଶରେ, ଓ ଗୟାଙ୍କ ରାଜଧାନୀ ଗୟା ନାମରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାପ୍ରଦ ଥିଲା। ଏହି ଗୟା ନଗରରେ ଦେବମଣ୍ଡଳ ଓ ପିତୃମଣ୍ଡଳ ନିତ୍ୟ ବାସ କରନ୍ତି। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ମଧ୍ୟଭାଗର ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କଲେ। ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ କୌଣସି କନ୍ୟା ନଥିବାରୁ ସେ ଅଂଶ ପାଇଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ସେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ବାସ କଲେ। ସେଠାରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜା ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା। ଏହି ରାଜ୍ୟ ପରେ ସେ ପୁରୁରବାଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ, ଯିଏ ତୀବ୍ର ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କଲେ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କୁ ମାନବେୟ ନାମକ ଏକ ସନ୍ତାନ ହେଲେ, ଯିଏ ନାରୀ ଓ ପୁରୁଷ ଦୁଇ ଲକ୍ଷଣରେ ଅଲଙ୍କୃତ। ଏହି ଶୂରବୀର ଓ ଧର୍ମାତ୍ମା ପୁତ୍ରଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ବିକୁକ୍ଷି। ସେ ଏକ ଶତ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ପନ୍ଦର ଓ ଦଶ ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ତାଙ୍କୁଠାରୁ ସୁୟୋଧନ ହେଲେ। ପରେ ପ୍ରଥୁ, ମହାମୁନି; ପରେ ରାଜା ବିଶ୍ୱକ; ବିଶ୍ୱକଙ୍କୁ ଅର୍ଦ୍ରକ ଓ ତାଙ୍କୁଠାରୁ ଯୁବନାଶ୍ୱ। ଏହିପରେ ଶାବସ୍ତି, ତାଙ୍କୁଠାରୁ ବଂଶକ, ଯିଏ ଗୌଡ ଦେଶରେ ଶାବସ୍ତି ବଂଶ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ। ବଂଶଙ୍କୁ ବୃହଦଶ୍ୱ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁଠାରୁ କୁବଳାଶ୍ୱ; ସେ ଧୁନ୍ଧୁ ନାମକ ଦାନବକୁ ବଧ କରି 'ଧୁନ୍ଧୁମାର' ନାମ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଧୁନ୍ଧୁମାରଙ୍କ ତିନି ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ଦୃଢ଼ାଶ୍ୱ, ଚଣ୍ଡାଶ୍ୱ ଓ କପିଲାଶ୍ୱ। ଦୃଢ଼ାଶ୍ୱଙ୍କୁ ପ୍ରମୋଦ, ତାଙ୍କୁଠାରୁ ହର୍ୟାଶ୍ୱ, ତାଙ୍କୁଠାରୁ ନିକୁମ୍ଭ, ଏବଂ ସଂହତାଶ୍ୱ। ପରେ କୃଶାଶ୍ୱ ଓ ରଣାଶ୍ୱ, ରଣାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଯୁବନାଶ୍ୱ, ତାଙ୍କୁଠାରୁ ମାନ୍ଧାତୃ। ମାନ୍ଧାତୃଙ୍କୁ ପୁରୁକୁତ୍ସ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅମ୍ବରୀଷ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ। ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କ ପୁତ୍ର ଆଉ ଏକ ଯୁବନାଶ୍ୱ, ତାଙ୍କୁଠାରୁ ହରିତ, ଏହି ହରିତମାନେ ଅଙ୍ଗିରାସ ବଂଶର ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପୁରୁକୁତ୍ସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଟ୍ରସଦ୍ଦସ୍ୟୁ, ଯିଏ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ। ନର୍ମଦା ତଟରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ଭୂତି ନାମକ ପୁତ୍ର ହେଲେ; ତାଙ୍କୁଠାରୁ ବିଷ୍ଣୁବୃଦ୍ଧ, ଏହି ବିଷ୍ଣୁବୃଦ୍ଧମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ସମ୍ଭୂତିଙ୍କ ଆଉ ଏକ ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ଅନରଣ୍ୟ, ଯିଏ ରାବଣଙ୍କ ତିନି ଲୋକ ଜୟ କରିବା ସମୟରେ ବଧ ହେଲେ। ଅନରଣ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୃହଦଶ୍ୱ, ତାଙ୍କୁଠାରୁ ହର୍ୟାଶ୍ୱ, ତାଙ୍କୁଠାରୁ ଦୃଷଦ୍ୱତୀ ତଟରେ ବସୁମାନସ ରାଜା, ତାଙ୍କୁଠାରୁ ତ୍ରିଧନ୍ବନ, ଯିଏ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରେରଣାରେ ଚଳିଥିଲେ। ତ୍ରିଧନ୍ବନ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ତଣ୍ଡିଙ୍କ ଶିଷ୍ୟତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରି, ତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ସେ ଭବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଅଶ୍ୱମେଧ କିପରି କରିବେ ଭାବିଥିଲେ। ଧନ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ତଣ୍ଡିଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କଠାରୁ ଆବଶ୍ୟକ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କଲେ। ପୁରାତନ କାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ରଙ୍କ ହଜାର ନାମ କହିଥିଲେ; ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ ସ୍ତୁତି କରି, ତଣ୍ଡି ଏହି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ। ତଣ୍ଡି, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅନୁସୃତ, ଗଣପତି ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ ରାଜା ତଣ୍ଡିଙ୍କ କଥାଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ପାଇଲେ। ଏହି ହଜାର ନାମ ପାଠ କରି, ତିନି ଗଣପତି ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ଏହି ରୁଦ୍ରଙ୍କ ହଜାର ନାମ ତଣ୍ଡି କହିଥିଲେ। ବେଦର ସମସ୍ତ ଅର୍ଥ ଏଠାରେ କଥିତ; ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ ହଜାର ନାମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶ୍ରବଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ହରଙ୍କ ହଜାର ଏବଂ ଆଠି ନାମ ଶୁଣ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ। ଏହି ନାମ ପାଠ କରି, ସେ ଗଣପତିତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ: ଓଁ! ଦୃଢ଼, ନିଶ୍ଚଳ, ପ୍ରଭୁ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଦାତା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସମସ୍ତ ଆତ୍ମା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, କର୍ତ୍ତା, ଭବ, ଜଟାଧାରୀ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ, ଚୂଡାଧାରୀ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ହରି, କୃଷ୍ଣନେତ୍ର, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅପହାର କରୁଥିବା, କ୍ରିୟା ଓ ନିବୃତ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି, ସ୍ଥିର ଆତ୍ମା, ନିତ୍ୟ, ଅଚଳ। ଏହିପରି ମହାପୁରୁଷ ଓ ତାଙ୍କ ବଂଶର ଗୌରବ ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ ପୃଥିବୀରେ ବିସ୍ତୃତ ହୋଇଛି।