ଯମ ଦେବ ଦେଖିଲେ ଚାୟାଙ୍କୁ ରୋଷରେ ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ପାଦ ଉଠାଇ ଘାତ କରିଲେ। ଏହି ଅପମାନରେ ଚାୟା ବିଶେଷ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଶାପରେ ଯମଙ୍କର ଏକ ପାଦ ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ହେଇଗଲା—ତାହା ପୁସ ଓ ରକ୍ତରେ ଭରିଗଲା, ଏବଂ ବହୁ କୀଟ ତାହାରେ ହୁଏଁ ଲଗିଗଲେ। ଏହି ଦୁଃଖରେ ଯମ ଗୋକର୍ଣ୍ଣକୁ ଗଲେ, ଉପବାସ ଏବଂ କେବଳ ପବନ ଉପରେ ଜୀବନ ଚାଳି, ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଭବଙ୍କର କୃପାରେ ତିନି ଜଗତର ରକ୍ଷକ ହେବାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ଏବଂ ପିତୃମାନ୍ୟତା ପାଇଲେ, ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଲା। ଦେବଦେବ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଏହି ଫଳ ଲଭିଲେ। ପୂର୍ବରୁ ଭାନୁଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପତ୍ନୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ତୀବ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଭୋଗିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ତ୍ୱଷ୍ଟୃଙ୍କର ଝିଅ ନିଜ ଶରୀରରୁ ଚାୟାକୁ ଗଢିଲେ। ଏହି ଧର୍ମାତ୍ମା ମେଁଘାର ଆକାର ନେଇ ତପସ୍ୟା କଲେ। ସମୟ ଏବଂ ଉଦ୍ୟମରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଛାୟାର ଆକାର ନେଇଥିବା ବଡ଼ବା ନାମରେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ, ଘୋଡ଼ାର ଆକାର ନେଇ ଚାୟାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ତ୍ୱଷ୍ଟୃଙ୍କର ଝିଅ ବଡ଼ବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦୁଇ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେବମାନ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିକିତ୍ସକ। ପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସଂଜ୍ଞାଙ୍କର ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଲ୍ଲିଖିତ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଚକ୍ରର ଉତ୍ସ ହେଲେ, ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ତ୍ୱଷ୍ଟୃ ରୁଦ୍ରଙ୍କ କୃପାରେ ସୁଦର୍ଶନ ନାମକ ପ୍ରମୁଖ ଦେବାସ୍ତ୍ର ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ଶୁଭ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ ଏହି ଚକ୍ରକୁ ଲଭିଲେ, ଯାହା ପ୍ରଳୟ ଅଗ୍ନି ସମ ଦେଖାଯାଏ। ମନୁଙ୍କର ପ୍ରଥମ ସନ୍ତାନ ନଉଜଣେ ପୁଅ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପରି ସମ। ଏହି ପୁଅମାନେ ହେଲେ—ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ନଭାଗ, ଧୃଷ୍ଣୁ, ଶର୍ୟାତି, ନରିଷ୍ୟନ୍ତ, ନଭାଗା, ଅରିଷ୍ଟ, କରୂଷ, ପୃଷଧ୍ର। ଇଲା ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂର୍ବରୁ ପୁରୁଷତ୍ୱ ଲଭିଥିଲେ। ମିତ୍ର ଓ ଵରୁଣଙ୍କର କୃପାରେ ଏହି ଇଲା ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମରେ ପୁରୁଷ ହେବାର ଯଶ ଲଭିଲେ। ପୁନଃ, ଏକ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ, ମନୁଙ୍କର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ପୁଅ, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଇଗଲେ, ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶ ବିସ୍ତାର ପାଇଁ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ ଇଲା କିମ୍ପୁରୁଷ ହେଲେ; ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମରେ ଓ ସେ କିମ୍ପୁରୁଷ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ। ଏକ ମାସ ପୁଅ, ତାପରେ ଏକ ମାସ ସ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ରହିଲେ। ଇଲା ବୁଧ, ସୋମଙ୍କର ପୁଅଙ୍କ ଘରେ ରହିଲେ। ବୁଧଙ୍କୁ ସମୀପ ଯାଇ ଏକତ୍ୱ ହେଲେ, ଏବଂ ବୁଧଙ୍କୁ ଆଇଲା, ପୁରୁରବସ୍ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ପୁରୁରବସ୍ ଶିବଭକ୍ତ, ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ; ମୁଁ ପରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶର ବିସ୍ତାର କଥା କହିବି। ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କର ତିନି ପୁଅ ଥିଲେ—ଉତ୍କଳ, ଗୟା, ଓ ବିନତାଶ୍ୱ। ଉତ୍କଳଙ୍କର ଅଞ୍ଚଳ ଉତ୍କଳ, ବିନତାଶ୍ୱଙ୍କର ପଶ୍ଚିମ ଭୂମି, ଗୟାଙ୍କର ଗୟା ନାମକ ସହର, ଅତି ସୁନ୍ଦର। ସେହି ସହରରେ ଦେବମାନ୍ୟର ସଭା ଏବଂ ପିତୃମାନ୍ୟର ନିତ୍ୟ ବାସ। ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ମଧ୍ୟଭାଗ ଅଞ୍ଚଳ ଲଭିଲେ। ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କର କୌଣସି କନ୍ୟା ଥିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେ ଅଂଶ ଲଭିଲେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ବସିଲେ। ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଥିଲା। ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ସେ ପୁରୁରବସ୍କୁ ଦେଲେ, ଯାହା ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ ହେଲେ। ମାନବେୟ, ଯିଏ ଦୁଇ ଲିଙ୍ଗର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଏକ ସୁପୁରୁଷ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ ବିକୁକ୍ଷି। ସେ ଏକ ଶତ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଯେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ପନ୍ଦର ଓ ଦଶ; ତାଙ୍କର ଜ୍ଯେଷ୍ଠ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଏବଂ କକୁତ୍ସ୍ଥରୁ ସୁୟୋଧନ। ପଛରେ ପୃଥୁ, ଋଷିମାନ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱକ ରାଜା; ବିଶ୍ୱକରୁ ଜ୍ଞାନୀ ଅର୍ଦ୍ରକା, ତାଙ୍କର ପୁଅ ଯୁଵନାଶ୍ୱ। ଶାବସ୍ତି, ବିଶେଷ ଚମକ, ପଛରେ ବଂଶକ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ବଂଶକ ଦ୍ୱାରା ଗୌଡ଼ ଭୂମିରେ ଶାବସ୍ତିମାନ୍ୟ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ। ବଂଶରୁ ବୃହଦଶ୍ୱ, ତାଙ୍କର ପୁଅ କୁବଳାଶ୍ୱ; ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧୁନ୍ଧୁକୁ ବଧ କରି ଧୁନ୍ଧୁମାର ନାମ ଲଭିଲେ। ଧୁନ୍ଧୁମାରଙ୍କର ତିନି ପୁଅ ଥିଲେ—ଦୃଢାଶ୍ୱ, ଚଣ୍ଡାଶ୍ୱ, କପିଳାଶ୍ୱ—ତିନି ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଦୃଢାଶ୍ୱରୁ ପ୍ରମୋଦ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହର୍ୟାଶ୍ୱ; ହର୍ୟାଶ୍ୱରୁ ନିକୁମ୍ଭ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ସଂହତାଶ୍ୱ। ପଛରେ କୃଶାଶ୍ୱ ଓ ରଣାଶ୍ୱ, ସଂହତାଶ୍ୱଙ୍କର ପୁଅ; ରଣାଶ୍ୱରୁ ଯୁଵନାଶ୍ୱ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ମାନ୍ଧାତୃ। ମାନ୍ଧାତୃରୁ ପୁରୁକୁତ୍ସ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅମ୍ବରୀଷ, ଧର୍ମାତ୍ମା ମୁଚୁକୁନ୍ଦ—ତିନି ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଆଉ ଏକ ଯୁଵନାଶ୍ୱ; ଯୁଵନାଶ୍ୱରୁ ହରିତ, ତାଙ୍କରୁ ହରିତମାନ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଏମାନେ ଅଙ୍ଗିରସ୍ ବଂଶର ହେଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବ ଧାରଣ କଲେ; ପୁରୁକୁତ୍ସର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ତ୍ରସଦ୍ଦସ୍ୟୁ, ବିଶେଷ ଯଶସ୍ୱୀ। ନର୍ମଦା ତଟରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ ସମ୍ଭୂତି, ତାଙ୍କର ପୁଅ ବିଷ୍ଣୁବୃଦ୍ଧ; ବିଷ୍ଣୁବୃଦ୍ଧରୁ ବିଷ୍ଣୁବୃଦ୍ଧମାନ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ଏମାନେ ଅଙ୍ଗିରସ୍ ବଂଶର ହେଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବ ଧାରଣ କଲେ; ସମ୍ଭୂତି ଆଉ ଏକ ପୁଅ ଅନରଣ୍ୟକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ରାବଣ ତିନି ଜଗତ ବିଜୟ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଅନରଣ୍ୟଙ୍କୁ ବଧ କଲେ; ଅନରଣ୍ୟର ପୁଅ ବୃହଦଶ୍ୱ, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହର୍ୟାଶ୍ୱ। ହର୍ୟାଶ୍ୱରୁ ଦୃଷଦ୍ବତୀ ତଟରେ ବସୁମାନସ୍ ରାଜା ଜନ୍ମିଲେ; ତାଙ୍କର ପୁଅ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରେରଣାରେ ତ୍ରିଧନ୍ବନ ରାଜା। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁଅ ତଣ୍ଡିନଙ୍କର କୃପାରେ, ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ହୋଇ, ଏହି ରାଜା ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲଭିଲେ, ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ।