ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, କେହି କାହାକୁ ହତ୍ୟା କରୁଛି କି? ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରିଥାଏ । ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ କର୍ମଫଳରେ ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରେ । କ୍ରୋଧ ମାନ୍ୟ, ବିରାମ ଦେଉ, କାରଣ କ୍ରୋଧ ଦ୍ୱାରା କୀର୍ତ୍ତି ଓ ତପସ୍ୟା ଦୁହିଁ ନଷ୍ଟ ହୁଏ । ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଓ ପୀଡିତ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିବା ପ୍ରୟାସ ଯଥେଷ୍ଟ । କ୍ଷମା ହେଉଛି ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କର ମୂଳ ଗୁଣ, ଏହି ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ କର । ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ଶାନ୍ତିମୟ ଉପଦେଶରେ, ଶାକ୍ତେୟ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ବନ୍ଦ କଲେ । ବସିଷ୍ଠ ଋଷି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଖୁସି ହେଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଏଠାରେ ଆସିଲେ । ବସିଷ୍ଠ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ଆସନ ଦେଲେ । ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଋଷି, ପ୍ରଣାମ କରୁଥିବା ପରାଶରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ତୁମ ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁତା ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷମାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଛ । ଏହି କ୍ଷମାର ଫଳରେ, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଜାଣିପାରିବା । ମୋ ବଂଶର ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଧାରା ଚାଲିବ, କାରଣ କ୍ରୋଧ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବ ନାହିଁ । ଏହିପରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କ୍ଷମା ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଆଉ ଏକ ମହାବର ଦେଉଛି—ତୁମେ ପୁରାଣ ସଂହିତାର କର୍ତ୍ତା ହେବା । କର୍ମ କରୁଥିବା ବେଳେ କିମ୍ବା କର୍ମରୁ ପୃଥକ ହେବା ବେଳେ, ଦେବତାମାନଙ୍କର ପରମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ତୁମେ ଜାଣିପାରିବା, କାରଣ ତୁମ ମନ କର୍ମ ପ୍ରତି ପବିତ୍ର । ମୋ ଦୟାରେ, ତୁମ ବୁଦ୍ଧି ସନ୍ଦେହରୁ ମୁକ୍ତ ହେବ ।” ଏହିପରି ବସିଷ୍ଠ ମହାମୁନି କହିଲେ—“ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ ।” ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଓ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଦୟାରେ, ପରାଶର ବୈଷ୍ଣବ ପୁରାଣ ରଚନା କଲେ, ଯାହା ଛଅ ରୂପରେ ଗ୍ୟାନ ସଂଗ୍ରହ ଓ ସମସ୍ତ ଅର୍ଥ ସାଧନ କରିଥିଲା । ଏହି ପୁରାଣ ଛଅ ହଜାର ଶ୍ଲୋକରୁ ଗଠିତ, ବେଦର ଅର୍ଥର ସହିତ ଏକତ୍ରିତ, ଏବଂ ପୁରାଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚତୁର୍ଥ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏପରି ଭାବେ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଓ ଶକ୍ତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ପରାଶରଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି । ଏହିବେଳେ, ରୋମହର୍ଷଣ, ବଂଶବିଦ୍ୟାରେ ପ୍ରବୀଣ, ସୂତ୍ରଧାରଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ କହିଲେ—“ଏବେ ଆମକୁ ସୂର୍ୟବଂଶ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର କଥା କହ ।” ଆଦିତ୍ୟ, ଅଦିତି ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କ ପୁତ୍ର, ତାଙ୍କର ତିନି ଜଣୀ ପତ୍ନୀ ଓ ପରେ ଆଉ ଜଣେ ଥିଲେ—ସଂଜ୍ଞା, ରାଜ୍ଞୀ, ପ୍ରଭା ଓ ଛାୟା । ଏହି ସଂଜ୍ଞା, ତ୍ୱଷ୍ଟୃଙ୍କ କନ୍ୟା, ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ମନୁ ନାମକ ପୁତ୍ର ଦେଲେ, ଯିଏ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ସେ ଯମ, ଯମୁନା ଓ ରାଣୀ ରେବତୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । ପ୍ରଭା, ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରଭାତ ଦେଲେ, ଏବଂ ସଂଜ୍ଞା ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଛାୟାକୁ ରଖିଲେ । ଛାୟା, ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ସାବର୍ଣି ଦେଲେ, ଏବଂ ପରେ କ୍ରମେ ଶନି, ତପତୀ ଓ ବିଷ୍ଟିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଛାୟା ନିଜ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ମନୁଠାରୁ ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଦେଉଥିଲେ । ମନୁ ଏହା ଧ୍ୟାନ ଦେଉନଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଯମ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ପାଦ ଉଠାଇ ଆଘାତ କଲେ । ଏହି ଆଘାତରେ ଛାୟା ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଏବଂ ଶାପ ଦେଲେ—ଯମଙ୍କ ଏକ ପାଦ ପୁସ୍ତ, ରକ୍ତ ଓ କୀଟରେ ଭରିଯିବା । ଏହି ଦୁଃଖରେ, ଯମ ଗୋକର୍ଣ୍ଣକୁ ଗଲେ, ଉପବାସ ଓ ବାୟୁଭକ୍ଷଣ କରି ଦଶହଜାର ବର୍ଷ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ । ଭବଙ୍କ ଦୟାରେ, ସେ ସବୁ ଲୋକଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ପିତୃମାନ୍ୟଙ୍କ ନାୟକ ଓ ଶାପମୁକ୍ତ ହେଲେ । ଏହି ସବୁ ଦେବଦେବ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ମହାଦେବଙ୍କ କୃପାରେ ସମ୍ଭବ ହେଲା । ଏହା ସମୟରେ, ଭାନୁଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପତ୍ନୀ ସୂର୍ୟଙ୍କ ତୀବ୍ର ତାପ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ । ତେଣୁ ସେ ନିଜ ଦେହରୁ ଛାୟା ନାମକ ଜଣେ ତିଆରି କଲେ । ତାପସ୍ୟା କରିବାକୁ, ସେ ଘୋଡ଼ା ରୂପ ଧାରଣ କଲେ । ସମୟ ଓ ସାଧନାରେ, ସୂର୍ୟ ଛାୟାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ଘୋଡ଼ା ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଚାୟା (ବଡବା) ପାଖକୁ ଗଲେ । ତ୍ୱଷ୍ଟୃଙ୍କ କନ୍ୟା ବଡବା, ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ଦୁଇ ଏଶ୍ୱିନୀଦେବତା ଦେଲେ, ଯିଏ ଦେବମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୈଦ୍ୟ । ପରେ, ସୂର୍ୟଙ୍କ ତେଜସ୍ୱୀ ଚକ୍ର ତ୍ୱଷ୍ଟୃଙ୍କ କୃପାରେ ସୂର୍ୟମଣ୍ଡଳରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ଚିହ୍ନ । ଏହି ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ତ୍ୱଷ୍ଟୃ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରେ ତିଆରି କଲେ । ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ବିନାଶାଗ୍ନି ସମ ଏହି ଚକ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ । ମନୁଙ୍କ ପ୍ରଥମ ସନ୍ତାନ ନଉଜଣେ, ସେମାନେ ନିଜେ ମନୁ ସମାନ । ଏହି ସନ୍ତାନମାନେ—ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ନଭଗ, ଧୃଷ୍ଣୁ, ଶର୍ୟାତି, ନରିଷ୍ୟନ୍ତ, ନଭାଗ, ଅରିଷ୍ଟ, କରୂଷ ଓ ପୃଷଧ୍ର । ଏହି ନଉଜଣେ ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମଜା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇଲା, ଏକ ସମୟରେ ପୁରୁଷତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମକ ହେଲେ, ଏହା ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ କୃପାରେ । ପୁନଃ, ଏକ ଅରଣ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚି, ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ମନୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଜାତି ପ୍ରସାର ପାଇଁ ନାରୀ ହେଲେ । ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ, ଇଲା କିମ୍ପୁରୁଷ ହେଲେ, ଏବଂ ସେହି ରୂପରେ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ଭାବେ ଓ ଚିହ୍ନିତ । ଏକ ମାସ ପୁରୁଷ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ମାସ ନାରୀ ଭାବେ ଅବସ୍ଥାନ କରି, ଇଲା ବୁଧଙ୍କ ଗୃହରେ ରହିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସଂଯୋଗରୁ ବୁଧଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏବଂ ସୋମଙ୍କ ନାତି ଏଇଲ, ପୁରୁରବା ଜନ୍ମ ନେଲେ । ପୁରୁରବା, ଶିବଭକ୍ତ, ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୂରବୀର ଓ ଧୀମାନ୍ । ଏଠାରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁଙ୍କ ବଂଶ ପ୍ରସାର ମୁଁ ପରେ କହିବି । ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ତିନି ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ଉତ୍କଳ, ଗୟା ଓ ବିନତାଶ୍ୱ ।