ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ମହାପୁରୁଷ କାଶ୍ୟପଙ୍କ ପ୍ରଜାସୃଷ୍ଟିର ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି। ଆଦିପ୍ରଥମେ, ଶେଷ, ବାସୁକି, କର୍କୋଟ, ଶଂଖ, ଏଇରାବତ, କମ୍ବଳ, ଧନଞ୍ଜୟ, ମହାନୀଳ, ପଦ୍ମ, ଅଶ୍ୱତର ଓ ତକ୍ଷକ ସର୍ପ ସମୂହ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ। ପରେ ଏଲାପତ୍ର, ମହାପଦ୍ମ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ବଳାହକ, ଶଂଖପାଳ, ମହାଶଂଖ, ପୁଷ୍ପଦଂଷ୍ଟ୍ର ଓ ଶୁଭାନନ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଶଂଖଲୋମ, ନହୁଷ, ବାମନ, ଫଣିତ, କପିଳ, ଦୁର୍ମୁଖ ଓ ପତଞ୍ଜଳି ମଧ୍ୟ ଏହି ସର୍ପ ସମୂହରେ ସ୍ମୃତିରେ ଆସିଛନ୍ତି। କାଶ୍ୟପଙ୍କ ଏକ ଦେବୀ, କ୍ରୋଧରେ ଭରି ରକ୍ଷସ ସମୂହ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବିପୁଳ ମାୟାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହିପରି ଗୋମହିଷୀ ନାମକ ଉତ୍ତମ ନାରୀ ରୁଦ୍ର ସମୂହକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସୁରଭି ମଧ୍ୟ କାଶ୍ୟପଙ୍କ ସନ୍ତାନ ସମୂହକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହିପରି ଋଷି କାଶ୍ୟପ ଅନେକ ଋଷି ଓ ଅପ୍ସରା ସମୂହକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଇଳା ଅନେକ କିନ୍ନର ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଅରିଷ୍ଟା ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଏବଂ ଇଳା ସମସ୍ତ ଘାସ, ଗଛ, ଲତା, ଓ ଜଣା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ତ୍ୱିଷା ଅସଂଖ୍ୟ ଯକ୍ଷ ଓ ରକ୍ଷସ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ କାଶ୍ୟପଙ୍କ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାର ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ପିଢି, ପୁତ୍ର, ପଉତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ମହାତ୍ମା କାଶ୍ୟପ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସମସ୍ତ ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା ପରେ, ପ୍ରଜାପତି ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷିକ୍ତ କଲେ। ତାପରେ, ପୂର୍ବ ଶ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କ ଅଭିଷିକ୍ତ ପରେ, ବୈ୵ସ୍ୱତ ମନୁଙ୍କୁ ମନୁଷ୍ୟ ର ଅଧିପତି କ୍ରମେ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ। ଏହି ଅଭିଷିକ୍ତ ମନୁମାନେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ସାତ ଦ୍ୱୀପ ଓ ପାହାଡ଼ ନିୟମ ଓ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ଶାସନ କରୁଛନ୍ତି। ପୂର୍ବ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଭିଷିକ୍ତ ମନୁମାନେ ମଧ୍ୟ ପରେ ମନୁ ହେଇଥାନ୍ତି। ପୂର୍ବ ମନ୍ୱନ୍ତର ଶେଷ ହେଲା ପରେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶାସକ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନୂତନ ମନ୍ୱନ୍ତର ଆଗମନରେ ଅନ୍ୟ ମନୁମାନେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ପୂର୍ବ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ସ୍ମୃତିରେ ଆସୁଥିବା ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପାଦନ କରି ପ୍ରଜାବଂଶ ଚାଲାଇଥିଲେ। କାଶ୍ୟପ, ବଂଶ ଚାଲାଇବା ଆଶାରେ, ପୁଣି ତପସ୍ୟା କଲେ, ଚିନ୍ତା କଲେ, "ମୋର ବଂଶ ଚାଲାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଯାଉ।" ଏପରି ମହାତ୍ମା କାଶ୍ୟପ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ହେବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ସଂଯୋଗରେ ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ ବତ୍ସର ଓ ଅସିତ, ଦୁଇଜଣ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞ, ଜନ୍ମିଲେ। ବତ୍ସରରୁ ନୈଧ୍ରୁବ ଜନ୍ମିଲେ, ଓ ରୈଭ୍ୟ ମହାପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ। ରୈଭ୍ୟର ବଂଶଜ ରୈଭ୍ୟ ଭାବରେ ଜଣାଯାନ୍ତି। ନୈଧ୍ରୁବ ବଂଶର କଥା ମୁଁ କହିବି; ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଝିଅ ଦ୍ୱାରା ସୁମେଧ ଜନ୍ମିଲେ। ସେ ନୈଧ୍ରୁବଙ୍କ ଚାରିତ୍ରିକା ହୋଇ କୁଣ୍ଡପାୟିନ୍ସଙ୍କ ମା ହେଲେ। ଅସିତ ଓ ଏକପର୍ଣ୍ଣା ଦ୍ୱାରା ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମିଲେ। ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ ବଂଶରେ ଦେବଳ, ମହାତ୍ମା, ତପସ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ। ଶାଣ୍ଡିଲ୍ୟ, ନୈଧ୍ରୁବ, ରୈଭ୍ୟ ଏହି ତିନି ବଂଶ, ଏବଂ କାଶ୍ୟପ ବଂଶ ଅନ୍ୟ। ଏବେ ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ନବଦିବ୍ୟ ସ୍ୱଭାବ ଏବଂ ବଂଶର କଥା ଆସେ। ଏଗାର ମନୁଙ୍କ ଶାସନରେ ଚାରି ଯୁଗ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଉପଯୁଗ ଅଧା ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲା ଓ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ମାନବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦମ ଜନ୍ମିଲେ। ଦମଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ତୃଣବିନ୍ଦୁ ଥିଲେ, ତିନି ତୃତୀୟ ତ୍ରେତା ଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ରାଜା ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଝିଅ ଇଲାବିଲା ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ। ଏହି ରାଜା ଋଷି ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ। ଇଲାବିଲା ଦ୍ୱାରା ଏଇରାଭିଲୋ ଏବଂ ବିଶ୍ରବା ଜନ୍ମିଲେ। ବିଶ୍ରବାଙ୍କ ଚାରିଜଣୀ ଜଣାଯାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ବଂଶକୁ ବଢାଇଲେ। ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଝିଅ ଦେବବର୍ଣିନୀ, ପୁଷ୍ପୋଟ୍କଟା, ବଳାକା ଓ ମାଲ୍ୟବତଙ୍କ ଝିଅ ମାଲିକା। ମାଲିନଙ୍କ ଝିଅ କୈକସୀ, ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ଶୁଣ। ଦେବବର୍ଣିନୀ ଦ୍ୱାରା ବୈଶ୍ରବଣ, ପ୍ରଥମ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। କୈକସୀ ଦ୍ୱାରା ରାବଣ, ରକ୍ଷସମୁଖ୍ୟ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ଶୂର୍ପଣଖା ଓ ଧର୍ମଜ୍ଞ ବିଭୀଷଣ ଜନ୍ମିଲେ। ପୁଷ୍ପୋଟ୍କଟା ଦ୍ୱାରା ମହୋଦର, ପ୍ରହସ୍ତ, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ଖର ଜନ୍ମିଲେ। ବଳାଙ୍କ ପୁତ୍ରୀ କୁମ୍ଭୀନସୀ, ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ: ତ୍ରିଶିରା, ଦୂଷଣ ଓ ବିଦ୍ୟୁଜ୍ଝିହ୍ୱ ରକ୍ଷସ ଜନ୍ମିଲେ। ବଳାଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଝିଅ ମାଲିକା ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ। ଏହି ନବ ପୌଲସ୍ତ୍ୟ ରକ୍ଷସମାନେ କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ବିଭୀଷଣ ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ଓ ଧର୍ମରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ସମସ୍ତ ପଶୁ, ବଘ, ଦାନ୍ତିଆ ପ୍ରାଣୀ ଭାବରେ ଜଣାଯାନ୍ତି। ଭୂତ, ପିଶାଚ, ସର୍ପ, ଶୁଆ, ହାତୀ, ବାନର, କିନ୍ନର ଓ କିମ୍ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ବୈ୵ସ୍ୱତ ମନ୍ୱନ୍ତର ଅନ୍ତରାଳରେ କ୍ରତୁ ନିଷ୍ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ଅତ୍ରିଙ୍କ ଦଶ ଚାରିତ୍ରିକା ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପତିପ୍ରତି। ଘୃତାଚୀ ଦଶମ ଅପ୍ସରା ଥିଲେ, ଭଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର: ଭଦ୍ରା, ଅଭଦ୍ରା, ଜଳଦା, ମନ୍ଦା, ନନ୍ଦା, ବଳା, ଅବଳା, ଗୋପାବଳା, ତାମରସା, ଭରକ୍ରୀଡା—ଏହି ଦଶଜଣ। ଏହିପରି ଅତ୍ରି ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ପତି ପ୍ରଭାକର ଥିଲେ। ସ୍ଵର୍ଭାନୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଗ୍ରସି ଦେଲାପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରୁ ପୃଥିବୀକୁ ପଡ଼ିଗଲା। ଅନ୍ଧାର ଆଗମନ କଲା, ତେଣୁ ସେ ପ୍ରଭାକର ଆଲୋକ ଦେଲେ। ତାଙ୍କୁ କୁହାଗଲା, "ତୁମେ ଭଲ ରହ", ତେଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଲେ। ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ତେଜୋମୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରୁ ନପଡ଼ିଲେ। ଏହିପରି ତେଜସ୍ୱୀ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ପ୍ରଭାକର—ଆଲୋକ ନାଥ—ବୋଲି ମହାର୍ଷିମାନେ କହିଲେ। ଭଦ୍ରାରେ ସେ ସୋମା, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ଜନ୍ମିଲେ। ସେଉଁଠି ଏହି ନାରୀମାନେ ପୁଣିପୁଣି ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ଏହିପରି ତପସ୍ୱୀ, ଦେବ, ରାକ୍ଷସ, ମନୁ, ରାଜା, ଋଷି, ଅପ୍ସରା, ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମହାତ୍ମା କାଶ୍ୟପ ଓ ତାଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଓ ମୂଳ କଥା ପ୍ରଜାସୃଷ୍ଟିର ଏକ ପବିତ୍ର ଅନୁବୃତ୍ତି।