ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ଏକ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟା ଓ ଭକ୍ତିରେ ଦେବଦେବ Śaṅkaraଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଫଳରେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦାୟିତ୍ୱ ଲଭିତିଥିଲା—ଯେଉଁଠାରେ ଯେ କେହି ନିତ୍ୟ 'Vāsudeva' ନାମକୁ ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ, ଭଗବତ୍ ଶବ୍ଦ ଓ ନମସ୍କାର ସହ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଧ୍ରୁବଙ୍କ ନିଶ୍ଚଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହା ପରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ମହାର୍ଷି ଏବଂ ତାଙ୍କ ମାତୃଗଣମାନେ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବସିଗଲେ। ଵିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମିଳିବା ପରେ, ଚମକୁଥିବା ଧ୍ରୁବ ଦ୍ୱାଦଶ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାରାମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଲଭିଲେ। ସେ ବଡ଼ ସିଦ୍ଧି ଲଭିଲେ; ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଛି। ତେଣୁ, ଯେ କେହି Vāsudevaଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ସେ ଧ୍ରୁବଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ତା ଧ୍ରୁବଙ୍କ ଭଳି ହୋଇଯାଏ। ଏହା ପରେ, Sūta, ତୁମେ ଏବେ ଦେବତା, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉତ୍ପତ୍ତିକଥା ସଠିକ କ୍ରମରେ କହ। ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ପତ୍ତି ଇଚ୍ଛା, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ହେଇଥିଲା; ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦକ୍ଷ ପରେ ଉତ୍ପତ୍ତି ଯୌନ ସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ହେଲା। ଦକ୍ଷ ଦେବତା, ଋଷି ଓ ସର୍ପମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିବାବେଳେ ଜଗତ୍ ବିକାଶ ପାଇଲାନି; ତାପରେ ଯୌନ ସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ହେଲା। ଦକ୍ଷ ଜନ୍ମ ଦ୍ୱାରା ପାଞ୍ଚ ହଜାର ପୁଆ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ଦେଖି, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଜା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ, ଦକ୍ଷ ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ହେଲେ। Nārada ଦକ୍ଷଙ୍କ ପୁତ୍ର Haryaśvaମାନେ ଏକଠା ହୋଇଥିବାବେଳେ କହିଲେ—'ପୃଥିବୀର ଉପର ଓ ତଳ ଅଂଶ ଉପରେ ବିଚାର କରିବା ପରେ, ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଜଗତ୍ ଉତ୍ପନ୍ନ କର।' ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ଏଯାଁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫେରିନାହାନ୍ତି, ନଦୀ ଯେପରି ଶାଗରକୁ ଯାଏ। Haryaśvaମାନେ ହରାଇଯିବା ପରେ, ଦକ୍ଷ ପୁନି ଏକ ହଜାର ପୁତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ସେମାନେ Śabalā ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ, ସେମାନେ ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଏକଠା ହେଲେ। Nārada ପୁନି Śabalāମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ କହିଲେ—'ପୃଥିବୀର ମାପ ଜାଣି, ଆପଣଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଉପରେ ଆବୃତ୍ତି କରିବା ପରେ, ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଜଗତ୍ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବେ।' ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପଥରେ ଚାଲିଗଲେ, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଭଳି। ଏହି Śabalāମାନେ ମଧ୍ୟ ହରାଇଯିବା ପରେ, ପ୍ରଚେତସଙ୍କ ପୁତ୍ର Prajāpati Dakṣa Vairiṇīରେ ସାଠି ଝିଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେ ଦଶ ଝିଅକୁ Dharmaଙ୍କୁ, ତେର ଝିଅକୁ Kaśyapaଙ୍କୁ, ସତେଶ ଝିଅକୁ Somaଙ୍କୁ ଓ ଚାରି ଝିଅକୁ Ariṣṭanemiଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦୁଇ ଝିଅ, କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଦୁଇ ଝିଅ, ଏବଂ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କୁ ଦୁଇ ଝିଅ ଦେଲେ; ଏହି ନାମଗୁଡିକ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଦିବ୍ୟ ମାତୃମାନେ—Marutvatī, Vasū, Yāmi, Lambā, Bhānu, Arundhatīଙ୍କ ପ୍ରଜା ବିସ୍ତାର କଥା ଆରମ୍ଭରୁ ଶୁଣ। Saṃkalpā, Muhūrtā, Sādhyā, Viśvā, Bhāminī—ଏହି ମହିଳାମାନେ Dharmaଙ୍କ ଭାର୍ୟା ଭାବେ ପରିଚିତ; ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି। Viśvā Viśvedevasଙ୍କୁ, Sādhyā Sādhyasଙ୍କୁ, Marutvatī Marutsଙ୍କୁ, Vasū Vasusଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। Bhānu Bhānavasଙ୍କୁ, Muhūrtā Muhūrtakasଙ୍କୁ, Lambā Ghoṣanāmānaଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; Nāgavīthiଙ୍କ ପୁଅ Yāmija। Saṃkalpāଙ୍କ ପୁଅ Saṃkalpa। Vasusଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିବି; ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତି କରିଛନ୍ତି। Vasusମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ମଙ୍ଗଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରିଥିବା—Āpa, Dhruva, Soma, Dhara, Anila, Anala, Pratyūṣa, Prabhāsa—ଏହି ଆଠ ଜଣ Vasus। Ajaikapāda, Ahirbudhnya, Virūpākṣa, Sabhairava, Hara, Bahurūpa, Tryambaka, Sureśvara, Sāvitra, Jayanta, Pinākī, Aparājita—ଏଠି ଏଗାର ଜଣ Rudras, ସେମାନେ ଦେବଗଣର ନାୟକ। Kaśyapaଙ୍କ ଭାର୍ୟାମାନଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିବି—Aditi, Diti, Ariṣṭā, Surasā, Muni, Surabhi, Vinatā, Tāmrā, Krodhavaśā, Ilā, Kadrū, Tviṣā, Danu। ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ବିଷୟରେ କହିବି। Tuṣitas ଦେବତାମାନେ Cākṣuṣa Manu ଅନ୍ତରାଳରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। Vaivasvata ଅନ୍ତରାଳରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ସ୍ମୃତିରେ ଆସନ୍ତି: Indra, Dhātā, Bhaga, Tvaṣṭṛ, Mitra, Varuṇa, Aryaman, Vivasvān, Savitṛ, Pūṣā, Aṃśumān, Viṣṇu—ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟ ହଜାର ରଶ୍ମିରେ ଚମକୁଥିବା। Diti Kaśyapaଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁଅ ଦେଲେ—Hiraṇyakaśipu ଓ Hiraṇyākṣa। Danu Kaśyapaଙ୍କୁ ଶତ ପୁଅ ଦେଲେ, ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ; Vipracitti ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ ହେଲେ। Tāmrā ଛଅ ଝିଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ—Śukī, Śyenī, Bhāsī, Sugrīvī, Gṛdhrikā, Śuci। Śukī ଉଲୁ ଓ ଟିଆ ପକ୍ଷୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; Śyenī ଶେନ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; Bhāsī ମାଉ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। Gṛdhrī ଗୃଧ୍ର ଓ ପାରାବତ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; Pārāvatī ପକ୍ଷୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; Śuci ହଂସ, ସରସ, କାରଣ୍ଡା, ପ୍ଲବ ପକ୍ଷୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। Sugrīvī ଛେଉ, ଘୋଡ଼ା, ଭେଡ଼ା, ଉଠ, ଗଧା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; Vinatā Garuḍa ଓ Aruṇa ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଏହି ଦୁଇ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ। Saudāminī, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଏକ କନ୍ୟା, ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; Surasā ପୁରାତନ କାଳରେ ଏକ ହଜାର ସର୍ପ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। Kadrū ଦୃଢ଼ ନିୟମରେ ଏକ ହଜାର ମୁଣ୍ଡି ସହିତ ଏକ ହଜାର ସର୍ପ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ସ୍ମୃତିରେ ଆସୁଥିବା ଛବିଶି ସର୍ପ।