ଏପରି କହିବା ପରେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଋଷି ହାସି ହାସି କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍ୟ, ଶୁଣ; ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ। ବିଶ୍ୱର ନାଥ, କେଶବଙ୍କୁ ଯିଏ ଭଜେ, ଦୁଃଖ ନାଶକ, ମହାଦେବଙ୍କ ଡାହାଣ ଦିଗରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିବା ବିବେକୀ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ଶୁଦ୍ଧ, ପବିତ୍ର, ନିର୍ମଳ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ସଦା ପଠ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, ଇଛା ପୂରଣ କରେ। ପ୍ରଣବ ସହିତ ଏହି ଦିବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର କହ—‘ଓଁ, ବାସୁଦେବାୟ ନମଃ’—ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଏହା ଉଚ୍ଚାରଣ କର।” ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ମହାମାନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଭକ୍ତି ସହ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଚିରଞ୍ଜୀବୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଜପ ଓ ଯଜ୍ଞରେ ଲିନ ହେଲେ। ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ନିୟମିତ, ପ୍ରସନ୍ନ ମନେ, ମୂଳ, ଫଳ ଓ ଶାକ ଖାଇ, ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ଭାବେ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ। ଦିନ ଓ ରାତି ନିରନ୍ତର ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଠିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଭୟଙ୍କର ଭୂତ, ପିଶାଚ, ଓ ସିଂହ ପ୍ରଭୃତି ଦାନବ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କ ମନ ଭ୍ରମିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ତିନି ବାସୁଦେବ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବାରୁ କେବେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କ ମାଆ ସୁନୀତି, ତାଙ୍କ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି, ପିଶାଚୀ ଭାବରେ ଦେଖାଦେଲେ ଓ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋର ଏକମାତ୍ର ପୁଅ, କାହିଁକି ଏପରି କଷ୍ଟ ଭୋଗୁଛ? ନିରାଶ୍ରୟ ମାଆକୁ ଛାଡ଼ି, କାହିଁକି ଏହି କଠିନ ତପସ୍ୟା କରୁଛ?” କିନ୍ତୁ ସେ ମହାତ୍ମା ଏମିତି କଥା ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; ସେ ଆନନ୍ଦରେ ହରିନାମ ଜପ କରୁଥିଲେ। ଏହା ପରେ ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ବାଧା ଶାନ୍ତ ହେଲା। ତାପରେ ଏକ ମେଘ ଭଳି ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବିଷ୍ଣୁ, ଗରୁଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ଆସିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମହାମୁନିମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ; ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ପୁଣ୍ୟଶ୍ଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ଧ୍ରୁବଙ୍କ ସମୀପକୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ଧ୍ରୁବ ଚମତ୍କୃତ ହେଲେ—‘ଏହି କିଏ?’—ଏହି ଭାବେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅନୁଭବ କଲେ। ଧ୍ରୁବ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଶରୀରେ ‘ବାସୁଦେବ’ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ; ଗୋବିନ୍ଦ କଂଶର କୌଳେ ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଛୁଇଁଲେ। ଏହିପରେ ଧ୍ରୁବ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ଓ ପରମ ପୁରୁଷତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ହସ୍ତ ଯୋଡ଼ି ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—“ଦେବଦେବ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ବେଦର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା କେଶବ, ଆପଣଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଉଛି। ସନକ ଆଦି ମହାମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ଜାଣିପାରିନାହାନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ କେମିତି ଜାଣିପାରିବି? ବିଶ୍ୱନାଥ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।” ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ହସି କହିଲେ, “ଏସ, ଧ୍ରୁବ, ତୁମେ ଏହି ଅଚଳ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବ। ତୁମେ ଏଠି ତୁମ ମାଆ ସହିତ ମୋର ଏହି ଶାଶ୍ୱତ, ଶୁଭ୍ର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନକ୍ଷତ୍ର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ। ଏହି ସ୍ଥାନ ପୂର୍ବେ ମୁଁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲି; ଯିଏ ପ୍ରଣବ ସହିତ 'ବାସୁଦେବ' ନାମ ଭକ୍ତି ସହ କହେ, ସେ ଧ୍ରୁବ ସ୍ଥାନ ପାଏ। ଭଗବତ୍ ଶବ୍ଦ ଓ ନମସ୍କାର ସହିତ ଯିଏ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଧ୍ରୁବ ସ୍ଥାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।” ଏହିପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସିଦ୍ଧ, ମହାମୁନି ଓ ତାଙ୍କ ମାନ୍ୟମାନେ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଅଚଳ ହେଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇ, ଧ୍ରୁବ ତ୍ୱାଦଶାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନକ୍ଷତ୍ରମାଳିକା ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଲେ। ସେ ମହାସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ଏହି କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି। ତେଣୁ, ଯିଏ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ, ସେ ଧ୍ରୁବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ତାଙ୍କ ଧୃଡତା ଧ୍ରୁବ ପରି ହୁଏ। ଏବେ, ହେ ସୂତ, କ୍ରମକ୍ରମେ ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ ଓ ରାକ୍ଷସଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ କଥା କହ। ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟି ଚିନ୍ତା, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ସ୍ପର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିଲା; ପରେ ପ୍ରଚେତସପୁତ୍ର ଦକ୍ଷଙ୍କ ପରେ ସୃଷ୍ଟି ଯୌନ ସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଦେବ, ଋଷି, ସର୍ପ ତିଆରି କରୁଥିବା ବେଳେ ଜଗତ ବିକଶିତ ହେଉନାହିଁ; ଯୌନ ସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ହେଲା। ଦକ୍ଷ ଜନ୍ମରେ ପାଞ୍ଚ ହଜାର ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀ ତିଆରି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ନାରଦ ସେହି ହର୍ୟଶ୍ୱ ନାମକ ପୁଅମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, “ପୃଥିବୀର ଉପର ଓ ତଳ ଅଂଶକୁ ବୁଝି, ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କର।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ଏଯାଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫେରିଲେ ନାହିଁ, ନଦୀ ଯେପରି ଶାଗରକୁ ଯାଏ। ହର୍ୟଶ୍ୱମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲାପରେ, ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ପୁନି ଏକ ହଜାର ପୁଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ସେମାନେ ଶବଳା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଏକଠା ହେଲେ। ନାରଦ ପୁନି ସେହି ଶବଳାମାନେଂକୁ କହିଲେ, “ପୃଥିବୀର ମାପ ବୁଝି, ଆପଣଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କୁ ବିଚାର କର; ତାପରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟି କର।” ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ପଥରେ ଚାଲିଗଲେ। ଏହି ଶବଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହେଲେ, ତେବେ ପ୍ରଚେତସପୁତ୍ର ପ୍ରଜାପତି ଦକ୍ଷ ବୈରିଣୀରେ ସାଠିଜଣ ଝିଅ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସେ ଦଶଜଣକୁ ଧର୍ମଙ୍କୁ, ତେରଜଣକୁ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ, ସତେଇଜଣକୁ ସୋମଙ୍କୁ, ଚାରିଜଣକୁ ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଦୁଇଜଣକୁ ଭୃଗୁପୁତ୍ରଙ୍କୁ, ଦୁଇଜଣକୁ କୃଶାଶ୍ୱଙ୍କୁ, ଦୁଇଜଣକୁ ଅଙ୍ଗିରାସଙ୍କୁ ଦେଲେ; ଏହିପରି ସେମାନଙ୍କ ନାମ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ବର୍ଣ୍ଣନାର ଆରମ୍ଭରୁ ଦେବୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମାରୁତ୍ୱତୀ, ବସୁ, ୟାମି, ଲମ୍ବା, ଭାନୁ, ଅରୁଣ୍ଧତୀ—ସେମାନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ବିକାଶ ଏବେ ଶୁଣ।