ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଯଦି କେହି ନିଜ ଗ୍ରହପୀଡ଼ା ଦୂର କରିବାକୁ ଏହି ଗ୍ରହଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପୂଜା କରେ, ସେ ଦୁଷ୍ଟିରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଥମ ଏବଂ ସର୍ବୋପରି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତାରା ଓ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁକ୍ର ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଧୂମାବନ୍ କେତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ଏବଂ ଚାରି ଦିଗରେ ବିରାଜିତ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ରୁବ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରବିଷ୍ଠା ପ୍ରମୁଖ, ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଓ ଉତ୍ତରାୟନ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତରାୟନ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ପଞ୍ଚବର୍ଷୀୟ ବର୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷ ସର୍ବୋପରି। ଋତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିଶିର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ମାସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାଘ ଉତ୍ତମ, ପକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ, ଏବଂ ତିଥିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ପ୍ରତିପଦ୍ ସର୍ବୋପରି। ଦିନ ଓ ରାତିର ଭାଗରେ ଦିନକୁ ଆରମ୍ଭ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ, ଏବଂ ମୁହୂର୍ତ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ମୁହୂର୍ତ୍ତର ଭିତରେ ନିମେଷ ଆରମ୍ଭ, ଏବଂ ଶ୍ରବଣ ଶେଷରୁ ଧନିଷ୍ଠା ଆରମ୍ଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୁଗ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବିଶେଷ ଗତି ଦ୍ୱାରା ଦିନ ଚକ୍ରବାତ ଭଳି ଘୂରେ; ଏହିପରି ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସମୟର କର୍ତ୍ତା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସେ ଚାରି ପ୍ରକାର ଜୀବମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଲୟ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଭଗବାନ୍ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ। ଏହି ଭାବେ, ଜଗତର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ମହାଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅର୍ଥ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇଛି। କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭଗବାନ୍ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବ ଚିନ୍ତାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା; ସେ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ଆଧାର, ଅଧିପତି ଏବଂ ସାର୍ତ୍ତ୍ୱ। ଏହି ଏକ ମୂଳ ରୂପର ବିଚିତ୍ର ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ କେହି ଠିକ୍ ଭାବେ ଗଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ଆଗମନ ଓ ଯାତ୍ରାକୁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଚକ୍ଷୁ, ପାରମ୍ପରିକ ଜ୍ଞାନ, ଅନୁମାନ, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦର୍ଶନ ଓ ତର୍କ ଦ୍ୱାରା ଜାଣିପାରିବେ। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଯଥାର୍ଥ ଖୋଜି, ଏହି ଉପାୟମାନେ—ଚକ୍ଷୁ, ଶାସ୍ତ୍ର, ଜଳ, ଲିଖନୀ ଓ ଗଣନା—ପଞ୍ଚଟି କାରଣ ଭାବେ ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ମାପ ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ଏବେ ତୁମେ ଶୁଣ, କିପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କୃପାରେ ଧ୍ରୁବ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜ୍ଞାନୀ, ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ରୁବସ୍ଥମ୍ଭ ହେଲେ। ଏହି ବିଷୟ ଏକଥର ମତେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ପଚାରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣିବାକୁ ମତେ କହିଥିଲେ। ଏହିପରି ଏକ ରାଜା ଥିଲେ—ଉତ୍ତାନପାଦ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଶାସକ, ଅତି ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ। ତାଙ୍କର ଦୁଇ ରାଣୀ ଥିଲେ—ସୁନୀତି ଓ ସୁରୁଚି। ବଡ଼ ରାଣୀ ସୁନୀତିଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଏକ ମହାନ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ—ଧ୍ରୁବ। ଧ୍ରୁବ ଅତି ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତାଙ୍କ ବଂଶର ଦୀପ, ଏବଂ ସାତ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଏକଥର ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଗୋଦରେ ବସିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସୁରୁଚି, ତାଙ୍କୁ ଗୋଦରୁ ହଟାଇ, ନିଜ ପୁଅକୁ ଆଦରସହିତ ଗୋଦରେ ବସାଇଲେ। ଧ୍ରୁବ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ଗୋଦ ନପାଇ, ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କ ମାଆଁ ସୁନୀତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ପୁଣିପୁଣି କାନ୍ଦିଲେ। ପୁଅ ଏପରି କାନ୍ଦୁଥିବା ଦେଖି, ସୁନୀତି ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, କାରଣ ସୁରୁଚି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଏକ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ। ସୁନୀତି କହିଲେ, “ମୁଁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ମୋର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖୀ, ତେବେ କାହିଁକି ଏପରି ଦୁଃଖ କରୁଛ? ମୋ ଦୁଃଖକୁ ବଢ଼ାଉନି, ଧ୍ରୁବ, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କର।” ମାଆଁଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଧ୍ରୁବ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଗଲେ। ସେଠାରେ ଦେଖିଲେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ତାଙ୍କୁ ଉଚିତ୍ ଭାବେ ନମସ୍କାର କଲେ। ଧ୍ରୁବ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, “ମହାମୁନି, କୃପାକରି କହନ୍ତୁ, କିଭଳି ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ପାଇପାରିବି? ମୁଁ ମୋ ପିତାଙ୍କ ଗୋଦରେ ବସିଥିଲି, ସେଠାରେ ସୁରୁଚି ମୋତେ ହଟାଇଲେ, ରାଜା ପିତା କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଭୟଭିତ ହୋଇ ମାଆଁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲି; ସେ କହିଲେ, ‘ଅତିରିକ୍ତ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ନିଜ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ପାଇବା ଉଚିତ୍।’ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ମୁଁ ଏଠାରେ ଆସିଛି ଏବଂ ଆଜି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଛି; ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ପାଇବି।” ଏହିପରି ଧ୍ରୁବଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଦେଖି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ହସି କହିଲେ, “ହେ ରାଜପୁତ୍ର, ଶୁଣ, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ପାଇବା।” ସେ କହିଲେ, “ମହାଦେବଙ୍କ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଜଗତ୍ର ନାଥ କେଶବଙ୍କୁ ଉପାସନା କର। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସଦା ଉଚ୍ଚାରଣ କର, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ। ପ୍ରଣବ ସହିତ ଏହି ଦିବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର କହ: ‘ଓଁ, ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।’ ଏହିପରି ଅନୁଷ୍ଠାନ କର, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କର।” ଧ୍ରୁବ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଆନନ୍ଦିତ ମନେ, ମୂଳ, ଫଳ, ଶାକ ଖାଇ, ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଅବିରତ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଦିନ ରାତି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ, ଭୟଙ୍କର ଭୂତ, ପିଶାଚ, ରାକ୍ଷସ, ବଡ଼ ବଡ଼ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିବାକୁ ଆସିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ବାସୁଦେବ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତ କେବେ ଅଚଳ ରହିଲା। ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କ ମାଆଁ ସୁନୀତି, ଏକ ପିଶାଚୀ ରୂପେ ଆସି, ଦୁଃଖରେ ଭାସି, କାନ୍ଦି କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋର ଏକମାତ୍ର ପୁଅ—କାହିଁକି ଏପରି କଷ୍ଟ ସହିଛ? ନିରାଶ୍ରୟ ମାଆଁକୁ ଛାଡ଼ି, କାହିଁକି ଏହି ତପସ୍ୟା କରୁଛ?