ଏହି ଜଗତରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାଣ୍ଡଳ ଏହି ନକ୍ଷତ୍ରମାଳାର ମଧ୍ୟରୁ ଉଦିତ ହୁଏ। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଯିଏ ବିବସ୍ବାନ ଓ ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନକ୍ଷତ୍ରମାଳାର ମଧ୍ୟରୁ ଉଦିତ। ବିଶାଖା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ଧର୍ମପୁତ୍ର ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ପ୍ରଥମ ଗ୍ରହ, ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ସୋମଦେବ, ଯିଏ ଭାସୁ। ଶୀତଳ ଚନ୍ଦ୍ର, ଯିଏ ରାତିର ନିର୍ମାତା, ସେ କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତା’ପରେ ଭୃଗୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶୋଡ଼ଶକିରଣ ଶୁକ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରେ ଆସିଥିଲେ। ତିଶ୍ୟ ମଣ୍ଡଳରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରମୁଖ ତାରାଗ୍ରହ, ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଦ୍ୱାଦଶକିରଣ ବୃହସ୍ପତି। ପୂର୍ବଫାଲ୍ଗୁନୀ ମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପୁତ୍ର, ନବକିରଣ ଓ ରକ୍ତଦେହୀ, ଏହି ଗ୍ରହ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଗୁରୁ। ପୂର୍ବାଷାଢ଼ା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଏକ ଗ୍ରହ ଜନ୍ମନେଲେ, ଏବଂ ରେବତୀରେ ସପ୍ତକିରଣ ସହିତ ସୌରି, ଅର୍ଥାତ୍ ଶନି, ବିସ୍ଥାପିତ ହେଲେ। ଧନିଷ୍ଠାରେ ସୌମ୍ୟ, ବୁଧ ପଞ୍ଚକିରଣ ସହିତ ଉଦିତ ହେଲେ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ ଜୀବର ନାଶକ, ଶିଖି ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଆଶ୍ଳେଷା ନକ୍ଷତ୍ରରେ ମହାଗ୍ରହ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଗଳି ନେବା ଶକ୍ତି, ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହିପରି, ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟାମାନେ ତାଙ୍କର ନାମାନୁସାରେ ନିଜ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଉଦିତ ହେଲେ। ଅନ୍ଧକାର ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଗଠିତ ରାହୁ, ଯିଏ କଳା ଚକ୍ରର ଆକୃତି, ଭରଣୀ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ ସେ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ବିପଦ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଭାର୍ଗବ ଆଦି ତାରା ଓ ଗ୍ରହମାନେ ଜଣାଯିବା ଉଚିତ, କାରଣ ଜନ୍ମକାଳୀନ ନକ୍ଷତ୍ରର ଅପମାଙ୍କୁ ଏହିମାନେ ଅଶୁଭ କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଏହି ଗ୍ରହ ଉପରେ ଭକ୍ତି ରଖିଲେ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଥମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତାରା ଓ ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶୁକ୍ର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଧୂମବନ୍ କେତୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ, ଚତୁର୍ଦିକରେ ଅବସ୍ଥିତ ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ରୁବ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରବିଷ୍ଠା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଅୟନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତରାୟନ, ପଞ୍ଚବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ଋତୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶିଶିର, ମାସମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମାଘ, ପକ୍ଷମାନେ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ, ତିଥିମାନେ ପ୍ରଥମ ପ୍ରତିପଦ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ। ଦିନ ଓ ରାତି ଭାଗରେ ଦିନ ଆରମ୍ଭ, ମୁହୂର୍ତ୍ତମାନେ ପ୍ରଥମ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। କ୍ଷଣମାନେ ନିମେଷ ପ୍ରଥମ, ହେ କାଳଜ୍ଞ, ଶ୍ରବଣ ଶେଷରୁ ଧନିଷ୍ଠା ଆରମ୍ଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୁଗ ପଞ୍ଚବର୍ଷର। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବିଶେଷ ଗତି ଦ୍ୱାରା ଦିନକର୍ତ୍ତା ଚକ୍ର ଭଳି ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ, ତେଣୁ ସେ କାଳ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ। ସେ ସମସ୍ତ ଚତୁର୍ବିଧ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ଓ ସଂହାର କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେଠି ମଧ୍ୟ ଭଗବାନ ରୁଦ୍ର ନିଜେ ଆଦିକର୍ତ୍ତା। ଏପରି ଏହି ଦ୍ୟୁତିମାନ ଗ୍ରହମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଅର୍ଥ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ମହାଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲୋକ ସଂସ୍କାର ପାଇଁ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। କଳ୍ପ ଆରମ୍ଭରେ ଭଗବାନ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୂଚିତ କରିଥିଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୟୁତିମାନଙ୍କ ଆଧାର, ନିୟନ୍ତା ଓ ସାର୍ଥକତା। ଏହି ଏକ ମୂଳ ରୂପର ଅଦ୍ଭୁତ ବିକାଶ କେହି ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଗଣନା କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଦ୍ୟୁତିମାନଙ୍କ ଆଗମନ ଓ ବିଦାୟ ଦୃଷ୍ଟି, ପାରମ୍ପର୍ୟ, ଅନୁମାନ, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ତର୍କ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯିବା ଉଚିତ। ତୀବ୍ର ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ବିଚାର କରି, ଏହି ପାଞ୍ଚ ଉପାୟ—ଚକ୍ଷୁ, ଶାସ୍ତ୍ର, ଜଳ, ଲିଖନ ଓ ଗଣନା ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୟୁତିମାନଙ୍କ ମାପ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏବେ ଏହି ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ଧ୍ରୁବ, ଯିଏ ସର୍ବଜ୍ଞ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପାରେ ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଖୁଟି ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ, ତାହା କହିବି। ଏହି ବିଷୟରେ ମୋତେ ଏକଥା ପୂର୍ବରୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଯିଏ ଅନେକ ଶାସ୍ତ୍ରର ଜ୍ଞାନୀ, ପଚାରିଥିଲେ ଏବଂ ମୁଁ ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ କହିଥିଲି। ଉତ୍ତାନପାଦ ନାମକ ରାଜା, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶିରୋମଣି, ଦ୍ୱିପ୍ରହର ତେଜସ୍ୱୀ ଏବଂ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ପୃଥିବୀ ଶାସନ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଦୁଇ ରାଣୀ ଥିଲେ—ସୁନୀତି ଓ ସୁରୁଚି। ବଡ଼ ରାଣୀ ସୁନୀତିଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଏକ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଧ୍ରୁବ। ଏହି ଧ୍ରୁବ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ପରିବାରର ଦୀପ, ସତ୍ତ୍ୱଶୀଳ ଓ ଦୃଢ଼ ମତି, ସେବେଳେ ସେବେଳେ ସାତ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପିତାଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳରେ ବସିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସୁରୁଚି ତାଙ୍କୁ ହଟାଇ ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ପ୍ରେମରେ ପିତାଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳରେ ବସାଇ ଦେଲେ। ଧ୍ରୁବ ପିତାଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳ ପାଇଲେ ନାହିଁ, ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ସେ ମାଆଁ ପାଖକୁ ଗଲେ ଓ ପୁନିପୁନି କାନ୍ଦିଲେ। ସେଠାରେ ସୁନୀତି ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଓ କହିଲେ: “ମୁଁ ଅଭାଗିନୀ ତୁମକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଅଭାଗା; କାହିଁକି ଏପରି ଦୁଃଖ କରୁଛ, ପୁନିପୁନି କାନ୍ଦୁଛ?” “ତୁମ ଦୁଃଖ ମୋର ଦୁଃଖ ବଢାଇଦେଉଛି, ଧ୍ରୁବ, ତୁମେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ତୁମ ସ୍ଥାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି ଧ୍ରୁବ ଅତି ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତରେ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚଲିଗଲେ। ସେଠାରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ନମସ୍କାର କଲେ। ହାତ ଜୋଡି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ କହିଲେ: “ହେ ମୁନି, କୌଣସି ଉପାୟରେ ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ପାଇପାରିବି?” “ମୁଁ ମୋର ପିତାଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳରେ ବସିଥିଲି, ସୁରୁଚି ମୋତେ ହଟାଇଦେଲେ, ରାଜା ପିତା କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ। ଏହିଦ୍ୱାରା ଭୟପାଇ ମୁଁ ମାଆଁ ପାଖକୁ ଗଲି; ସେ କହିଲେ, ଅତିରିକ୍ତ ଦୁଃଖ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ଲାଭ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି କଥା ଶୁଣି ମୁଁ ଏଠାରେ ଆସିଛି, ଆଜି ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଛି, ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ପାଇବି।” ଏପରି ଧ୍ରୁବଙ୍କ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ସେ ଗ୍ରହମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଚଳ ଧ୍ରୁବ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲେ।