ପ୍ରାଚୀନ କଥାନୁସାରେ, ପିତୃମାନେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟରେ ଦୁଇ ଅଂଶ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବତାମୃତ ପାନ କରନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଅଂଶ, ଯାହା ନୂତନ ଚନ୍ଦ୍ର ଦିନରେ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣରୁ ବହିଯାଏ, ସେହି ଅଂଶ ହେଉଛି ହବିଷ୍ୟାମୃତ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅମୃତ ପାନ କରି, ପିତୃମାନେ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରତି ପଞ୍ଚଦଶୀ ଦିନର ଅଂଶ ପିତୃମାନେ ପାନ କରନ୍ତି। ଏହି ପଞ୍ଚଦଶୀ ଅଂଶ କ୍ରମେ କ୍ଷୟ ପାଇଁ ଲାଗିଥିଲେ, ନୂତନ ଚନ୍ଦ୍ର ଦିନରେ ପୁନଃ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ପ୍ରତି ପକ୍ଷର ଆରମ୍ଭରେ ଏବଂ ଷୋଳଶ ଦିନରେ ଚନ୍ଦ୍ରର କ୍ଷୟ ଓ ବୃଦ୍ଧି ସ୍ମୃତି ହୁଏ; ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ପକ୍ଷର ବୃଦ୍ଧି ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଘଟେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଗ୍ରହମାଣ୍ଡଳର ଅଦ୍ଭୁତ ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ସୋମପୁତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରଥ ଅଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ, ଯେଉଁମାନେ ଜଳ ଓ ଆଲୋକରୁ ତିଆରି ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ପିଙ୍ଗଳ ରୂପରେ ଅଲଙ୍କୃତ। ଶୁକ୍ର ଗ୍ରହର ରଥରେ ଦଶଟି ଶିଥିଳ ଘୋଡ଼ା ରହିଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣର ଓ ପୃଥିବୀ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏହି ରଥ ଦାଇତ୍ୟମାନଙ୍କ ପୁଜ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ। ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହର ରଥ ଅଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ ସୁନାର ତିଆରି, ତେଣୁ ଏହି ରଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଜୀବ ଗ୍ରହର ରଥ ମଧ୍ୟ ସୁନାର ହେଉଛି ଓ ଅଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ, ଶନିର ରଥ ଲୋହାର ତିଆରି। ରାହୁଙ୍କ ରଥ ଦଶ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ, ଯେଉଁମାନେ ଜଳର ତିଆରି ଓ ଧଳା-ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଣ୍ଣର; କେତୁ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଥ ମଧ୍ୟ ଅଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ା ଯୁକ୍ତ। ଏହି ସମସ୍ତ ଗ୍ରହଗୁଡିକୁ ଧ୍ରୁବତାରା ସହିତ ସ୍ଥିର କରାଯାଇଛି ଏବଂ ସେମାନେ ବାୟୁର କିରଣ ଦ୍ୱାରା ଘୂରି ନିଜ ନିଜ କ୍ରମରେ ଚଳନ କରନ୍ତି। ଯେପରିମାଣି ତାରା ଅଛି, ସେପରି ତାହାର କିରଣ; ସମସ୍ତେ ଧ୍ରୁବତାରାରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଘୂରିଥାନ୍ତି ଏବଂ ଧ୍ରୁବକୁ ମଧ୍ୟ ଘୂରାନ୍ତି। ସେମାନେ ଅଗ୍ନିର ଚକ୍ରର ଧାର ପରି ବାୟୁ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚଳିଥାନ୍ତି; ଏହି ବାୟୁକୁ ପ୍ରବାହା କୁହାଯାଏ କାରଣ ସେ ଆଲୋକ ଧାରଣ କରେ। ନକ୍ଷତ୍ରମାଳା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଗ୍ରହ ଓ ତାରାମାନ୍ୟ ସମସ୍ତେ ଆଗକୁ ଓ ପଛକୁ ମୁହଁ କରି ଆକାଶରେ ଏକ ଚକ୍ର ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି। ଧ୍ରୁବତାରା ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିର ହୋଇ, ସମସ୍ତେ ଧ୍ରୁବକୁ ପରିଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତ ଘୂରିଥାନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚକ୍ରର ବ୍ୟାସ ନବ ହଜାର ଯୋଜନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତାହାର ପରିଧି ତିନି ଗୁଣା ଅର୍ଥାତ ସତ୍ୟାପିତ। ଚନ୍ଦ୍ରର ବିସ୍ତୃତି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଦୁଇ ଗୁଣା, ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଭାନୁ (ରାହୁ) ଦୁଇଁଟି ସମାନ ହୋଇ ତଳେ ଚଳେ। ପୃଥିବୀର ଛାୟା ଗ୍ରହଣ କରି, ଏହି ଛାୟା ଗୋଳାକାର ଏବଂ ଏହା ଅନ୍ଧକାରର ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନ ଅଟୁଟ। ଚନ୍ଦ୍ରର ଷୋଳଶ ଅଂଶ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି, ଏହି ମାପ, ବୃତ୍ତ ଓ ଦୂରତା ଅନୁଯାୟୀ। ବୃହସ୍ପତି ଶୁକ୍ରଠାରୁ ଚତୁର୍ଥାଂଶ କମ୍, ଏହିପରି ମଙ୍ଗଳ ଓ ଶନି ମଧ୍ୟ ଏପରି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମାପ ସମାନ ନୁହେଁ। ବୁଧ ମଙ୍ଗଳ ଓ ଶନିଠାରୁ ଚତୁର୍ଥାଂଶ କମ୍ ଏବଂ ଏହିଠାରେ ଥିବା ତାରା ଓ ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ବୁଧ ସମାନ ବ୍ୟାସ ଓ ବୃତ୍ତରେ ଅଛନ୍ତି। ଚନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଯୋଗ ଥିବା ତାରାମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଏହିପରି ହୁଅନ୍ତି। ତାରା ଓ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ଆକୃତି କ୍ରମଶଃ ପାଞ୍ଚଶେ, ଚାରିଶେ, ତିନିଶେ ଓ ଦୁଇଶେ ଯୋଜନ କମ୍। ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଅଛି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତାରାମାଳାର ଛୋଟ ବୃତ୍ତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୁଇ ଯୋଜନ ମାପର; ଏହାଠାରୁ ଛୋଟ କିଛି ନାହିଁ। ଏହି ସବୁଠାରୁ ଉପରେ ତିନି ଗ୍ରହ ରହିଛି—ଶନି, ମଙ୍ଗଳ ଓ ପ୍ରତୀଚଳିତ ଗ୍ରହ, ଯେଉଁମାନେ ଧୀର ଗତିର। ଏଠାରୁ ତଳେ ଚାରି ମହାଗ୍ରହ—ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ବୁଧ ଓ ଶୁକ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ରୁତ ଗତିର। ତାରାମାନେ ଯେତେ ନକ୍ଷତ୍ର ଅଛି, ସେତେ କୋଟି ଅଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନ ଧ୍ରୁବ ନିୟମାନୁସାରେ ନକ୍ଷତ୍ରମାର୍ଗରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ସପ୍ତ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ କ୍ରମାନୁସାରେ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତମିତ ହୁଏ; ଚନ୍ଦ୍ର ଉତ୍ତର ମାର୍ଗରେ ଯେତେବେଳେ ଯୁକ୍ତ, ଉଚ୍ଚ ଥିବାରୁ ତ୍ୱରିତ ଦେଖାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଅତି ସ୍ପଷ୍ଟ କିରଣ ନୁହେଁ; ଏହିପରି ଦକ୍ଷିଣ ମାର୍ଗରେ ତଳ ଚଳନ କରେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୃଥିବୀ ଦ୍ୱାରା ବଳୟିତ ହୋଇ, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନରେ ଦେଖାଯାଏ; ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ଦ୍ରୁତ ଅସ୍ତମିତ ହୁଏ। ଏହିପରି, ଚନ୍ଦ୍ର ନୂତନ ଚନ୍ଦ୍ର ଦିନରେ ଉତ୍ତର ମାର୍ଗରେ ଥିଲେ ଦେଖାଯାଏ, ଦକ୍ଷିଣ ମାର୍ଗରେ ନିୟମାନୁସାରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। ଜ୍ୟୋତିର୍ଗତି ଯୁଗ୍ମ ହୋଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ଧକାର ଦ୍ୱାରା ଆଛାଦିତ ହୁଏ; ବିଷୁବ ଦିନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟ ଏକାକାଳୀନ ହୁଏ। ଉତ୍ତରାୟଣ ମାର୍ଗରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ଥାଏ; ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଓ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଏହି ଆଲୋକ ଚକ୍ର ଅନୁସରଣ କରେ। ତେବେ, ଚମତ୍କାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣ ମାର୍ଗରେ ଚଳିଲେ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହଙ୍କ ତଳେ ଯାଏ। ଚନ୍ଦ୍ର ଏହାଠାରୁ ବଡ଼ ଚକ୍ର ତିଆରି କରି ଉପରେ ଚଳେ; ନକ୍ଷତ୍ରମାଳା ଚନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ଉପରେ ଚଳେ। ନକ୍ଷତ୍ରମାଳାଠାରୁ ଉପରେ ବୁଧ, ବୁଧଠାରୁ ଉପରେ ଶୁକ୍ର, ଶୁକ୍ରଠାରୁ ଉପରେ ମଙ୍ଗଳ, ମଙ୍ଗଳଠାରୁ ଉପରେ ବୃହସ୍ପତି। ଧୀର ଗତିର ଗ୍ରହମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ତାହାଠାରୁ ଉପରେ ସପ୍ତ ଋଷି ମଣ୍ଡଳ ଅଛି ଓ ସେଠାରୁ ଉପରେ ଧ୍ରୁବର ଅଚଳ ସ୍ଥାନ। ଏହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ଜାଣିଲେ, ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଏହା ଦୁଇ ହଜାର ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂରରେ ଅଛି। ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ, ତାରା ଓ ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ନିୟମାନୁସାରେ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି; ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବ ଦିବ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ। ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ନକ୍ଷତ୍ରମାଳା ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଥାନ୍ତି, ଦିନ ଓ ରାତିରେ କ୍ରମାନୁସାରେ ଚଳନ କରନ୍ତି; ଗ୍ରହ, ତାରା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତଳ, ଉପର ଓ ସିଧା ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ସଂଯୋଗ ଓ ବିୟୋଗ ସମୟରେ, ଲୋକେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିପାରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଷଡଋତୁ ପଞ୍ଚଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଏକାତ୍ମ ହୁଏ।