ଏକ ସମୟର କଥା, ସୂର୍ୟଦେବଙ୍କ ମହାନ ରଥରେ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗ୍ଗଜ ଓ ଦେବତାମାନେ ନିୟମିତ ଭାବରେ ବିରାଜିଥିଲେ । ସେଠି ଭୃଗୁ, ଅତ୍ରି, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଗୌତମ, କଶ୍ୟପ, କ୍ରତୁ, ଜମଦଗ୍ନି, କୌଶିକ ଏବଂ ବାସୁକି ଓ କଙ୍କଣିକାର ନାମକ ମହାର୍ଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଟକ୍ଷକ, ଏଲାପତ୍ର, ଶଂଖପାଳ ଓ ଏୟରାବତ ନାମକ ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । ଧନଞ୍ଜୟ, ମହାପଦ୍ମ, କର୍କୋଟକ, କମ୍ବଳ, ଅଶ୍ୱତର, ତୁମ୍ବୁରୁ ଓ ନାରଦ ମଧ୍ୟ ସେଠି ଥିଲେ । ଏହି ମହାନ ଦେବସଭାରେ ହାହା, ହୂହୂ, ବିଶ୍ୱାବସୁ ନାମକ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଉଗ୍ରସେନ, ସୁରୁଚି, ପରାବସୁ, ଚିତ୍ରସେନ, ଉର୍ଣ୍ଣାୟୁ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ସୂର୍ୟବର୍ଚ୍ଚ, ଏବଂ ଦେବୀ କୃତସ୍ଥଳା ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ । ଶୁଭନନା, ଶୁଭଶ୍ରୋଣୀ, ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଳା, ମେନକା, ସହଜନ୍ୟା, ପ୍ରମ୍ଲୋଚା, ଶୁଚିସ୍ମିତା ଏବଂ ଅନୁମ୍ଲୋଚା, ଘୃତାଚୀ, ବିଶ୍ୱାଚୀ, ଉର୍ବଶୀ, ପୂର୍ବଚିତ୍ତି, ତିଲୋତ୍ତମା, ରମ୍ଭା, ଅମ୍ଭୋଜବଧନା, ରଥକୃତ, ଗ୍ରାମଣୀ, ରଥୋଜା, ରଥଚିତ୍ର, ସୁବାହୁ, ରଥସ୍ୱନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେବୀମାନେ ତାଙ୍କର ମହିମା ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଥିଲେ । ଏପରି ଭାବେ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ଦେବତା, ରାକ୍ଷସ, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା ଓ ଅନ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ଦଳରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ, ସୂର୍ୟଙ୍କ ରଥରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ବିରାଜିଥିଲେ । ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଦଳରେ ପ୍ରତ୍ୟେକଟିରେ ସାତଜଣ ଥିଲେ, ଏବଂ ଧାତାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଷ୍ଣୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ୱାଦଶ ଦେବତାଙ୍କ ବିଶେଷ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି । ପୁଲସ୍ତ୍ୟରୁ କୌଶିକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହାର୍ଷିମାନେ ସୂର୍ୟଙ୍କ ଅନ୍ତଃପ୍ରଭାକୁ ଆଲୋକିତ କରନ୍ତି । ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଦେବତା ନିୟମିତ ଭାବେ ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ଏବଂ ବାସୁକିରୁ ଅଶ୍ୱତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କରନ୍ତି । ତୁମ୍ବୁରୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମୁଖ୍ୟ ହୋଇ, ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ଜଳବାହକମାନେ ପରି ଧାରଣ କରନ୍ତି । କୃତସ୍ଥଳାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରମ୍ଭା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ୱାଦଶ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଦେବୀ ଅପ୍ସରାମାନେ ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ଗୀତରେ ଉପାସନା କରନ୍ତି । ସତ୍ୟଜିତ୍ ଠାରୁ ରଥକୃତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତାଣ୍ଡବ ନୃତ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି । ଏହି ଦ୍ୱାଦଶମୁଖୀ ଦେବତାମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରଣ କରି, ରକ୍ଷୋହେତି ଆଦି ଯାତୁଧାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଯଜ୍ଞରେ ନିମଗ୍ନ ଥିବା ଦେବତାମାନେ ସୂର୍ୟଙ୍କ ଉପାସନା କରନ୍ତି । ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଦଳରେ ଧାତା, ଅର୍ୟମା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, ପ୍ରଜାପତି, ଉରଗ, ବାସୁକି, କଙ୍କଣିକା, ତୁମ୍ବୁରୁ, ନାରଦ, କୃତସ୍ଥଳା, ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଳା, ଗ୍ରାମଣୀ, ରଥକୃତ, ରଥୋଜା, ରଥଚିତ୍ର, ରକ୍ଷୋହେତି, ପ୍ରହେତି, ଏବଂ ଯାତୁଧାନମାନେ ସୂର୍ୟରେ ବିରାଜିଥିଲେ । ମଧୁମାଧବ ଦ୍ୱିମାସରେ ମିତ୍ର, ବରୁଣ, ଅତ୍ରି, ବଶିଷ୍ଠ, ଟକ୍ଷକ ନାଗ, ମେନକା, ସହଜନ୍ୟା, ହାହା, ହୂହୂ, ସୁବାହୁ, ଗ୍ରାମଣୀ, ରଥଚିତ୍ର ଓ ଯାତୁଧାନମାନେ ବିରାଜିଥିଲେ । ଶୁଚି ଓ ଶୁକ୍ର ଦ୍ୱିମାସରେ ପୌରୁଷେୟ, ବଧ, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିବସ୍ୱାନ୍, ଅଙ୍ଗିରା, ଭୃଗୁ, ଏଲାପତ୍ର, ଶଂଖପାଳ, ବିଶ୍ୱାବସୁ, ଉଗ୍ରସେନ, ବରୁଣ, ରଥସ୍ୱନ, ପ୍ରମ୍ଲୋଚା, ଅନୁମ୍ଲୋଚା, ଯାତୁଧାନ, ନାଗ, ବ୍ୟାଘ୍ର ବିରାଜିଥିଲେ । ନଭ ଓ ନଭସ୍ୟ ଦ୍ୱିମାସରେ ପର୍ଜନ୍ୟ, ପୂଷା, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଗୌତମ, ଧନଞ୍ଜୟ, ଇରାବାନ୍, ସୁରୁଚି, ଅପରାବସୁ, ଘୃତାଚୀ, ବିଶ୍ୱାଚୀ, ସେନାଜିତ୍, ସୁଷେଣ, ଗ୍ରାମଣୀ, ଆପ, ବାତ, ଯାତୁଧାନମାନେ ଥିଲେ । ଉର୍ଜା ଓ ଇଷ ଦ୍ୱିମାସରେ ଅଂଶୁ, ଭଗ, କଶ୍ୟପ, କ୍ରତୁ, ମହାପଦ୍ମ, କର୍କୋଟକ, ଚିତ୍ରସେନ, ଉର୍ଣ୍ଣାୟୁ, ଉର୍ବଶୀ, ପୂର୍ବଚିତ୍ତି, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ଅରିଷ୍ଟନେମି, ଶେଷ, ନେତୃତ୍ୱକ୍ଷମ, ବିଦ୍ୟୁତ, ଦିବାକର, ସହେ, ସହସ୍ୟ ଥିଲେ । ଶୈଶିର ଦ୍ୱିମାସରେ ତ୍ୱଷ୍ଟା, ବିଷ୍ଣୁ, ଜମଦଗ୍ନି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, କଦ୍ରୁସୁତ କମ୍ବଳ ଓ ଅଶ୍ୱତର, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ସୂର୍ୟବର୍ଚ୍ଚ, ତିଲୋତ୍ତମା, ରମ୍ଭା, ରଥଜିତ୍, ସତ୍ୟଜିତ୍, ବ୍ରହ୍ମୋପେତ, ଯଜ୍ଞୋପେତ ଏହି ସମସ୍ତେ ଦ୍ୱିମାସ ଦ୍ୱିମାସ କରି ସୂର୍ୟରେ ବିରାଜି ତାଙ୍କର ସେବା କରନ୍ତି । ଏହିପରି ଦ୍ୱାଦଶ ଦଳରେ ସାତଜଣ ହୋଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳ ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ କ୍ରମ ଚାଲିଥାଏ ।