ଲିଙ୍ଗପୁରାଣମ୍

ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ହେଉଛନ୍ତି ଏହି ଅବିନାଶୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ୱାମୀ, ପରମ ଆତ୍ମା, ପୁରୁହୂତ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ଅନ୍ଧକାର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ କାଳରୁଦ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ରଜୋଗୁଣରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସତ୍ତ୍ୱଗୁଣରେ ସେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଷ୍ଣୁ, ତଥା ପରାବସ୍ଥାରେ ସେ ମହେଶ୍ୱର। ଏଠିରେ ଜିଜ୍ଞାସୁ ମନେ ପଚାରିଲେ—“ମହାପ୍ରଜ୍ଞ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ କେମିତି ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି? କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଅକାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା? ଆମେ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, କାରଣ ଆମେ ଜିଜ୍ଞାସୁ।” ତାହାପରେ କଥାକାର କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମକୁ ଭବଙ୍କର ଅପାର ତେଜର ଗୁପ୍ତ ଶକ୍ତି, ଶଙ୍କରଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଯାହା ସମସ୍ତେ ଦେଖିଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ଯୋଗୀମାନେ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପରା ବୈରାଗ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ। ଏହି ଯୋଗୀମାନେ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଯୋଗ—ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରାଣାୟାମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ରହିଛି—ସହିତ ଅନୁଷ୍ଠିତ। ସେମାନେ ଦୟା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣରେ ଶୋଭିତ, ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ମଧ୍ୟ, ନିଜ କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି। କୃପାରୁ ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଜ୍ଞାନରୁ ଯୋଗ ଚଳିତ ହୁଏ; ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ମିଳେ; ଏହା ସବୁ କୃପାରୁ ହୁଏ। ଯଦି କୃପାବଶତଃ ତୁମେ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ, ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ମହେଶ୍ୱର ଯୋଗ ବିଷୟରେ କଥା କହିପାର, ଓ ଯୋଗଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରବୀଣ। ପ୍ରଭୁ ଶିବ କିପରି ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ରୁପେ ଯୋଗ ମାର୍ଗରେ କୃପା କରନ୍ତି ଏବଂ କେଉଁ ସମୟରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଏହି କୃପା ଦିଅନ୍ତି, ଏହା ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଦେବତା, ଋଷି ଏବଂ ପିତୃମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ପୂର୍ବେ ଏହି କଥା ଶୈଳାଦି କହିଥିଲେ; ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଶୁଣନ୍ତୁ। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ସମାପ୍ତିରେ ବ୍ୟାସଙ୍କର ଅବତାର, ଯୋଗ ଶିକ୍ଷକଙ୍କର ଅବତାର ଏବଂ ତିଷ୍ୟ ଯୁଗରେ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଅବତାର ହୁଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଚାରିଜଣ ଶିଷ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶାନ୍ତିର ପାତ୍ର; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ଉପଶିଷ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଏଭଳି ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଏଭଳି ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମୁଖରୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ରମେ ଆସେ—ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆରମ୍ଭରୁ ଭୂଲିଏ ବୈଶ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଓ କରୁଣା ଅନୁଯାୟୀ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ କିଏ ବ୍ୟାସ ଥିଲେ, କେଉଁଠି, କେଉଁ ଚକ୍ରରେ, କେଉଁ କଳ୍ପରେ, ଏହିଠାରେ କୁହିବା ଉଚିତ। ଶୁଣନ୍ତୁ: ବରାହ କଳ୍ପରେ, ଦ୍ୱିଜଗଣ, ଏବଂ ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ବର୍ତ୍ତମାନର ବ୍ୟାସ ଓ ରୁଦ୍ରମାନେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଚକ୍ରରେ। ମୁଁ କ୍ରମାନୁସାରେ କହିବି, କିଏ କିଏ ବେଦ, ପୁରାଣ ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଚକ୍ରରେ ବର୍ତ୍ତମାନ। କ୍ରତୁ, ସତ୍ୟ, ଭାର୍ଗବ, ଅଙ୍ଗିରା, ସବିତୃ, ମୃତ୍ୟୁ, ଶତକ୍ରତୁ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବସିଷ୍ଠ—ଏମାନେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଋଷି। ସାରସ୍ୱତ, ତ୍ରିଧାମା, ତ୍ରିବୃତ୍, ଶତତେଜା, ସ୍ୱୟଂଧର୍ମାନ, ଓ ନାରାୟଣ। ତାରକ୍ଷୁ, ଆରୁଣି, ଦେବ, କୃତଞ୍ଜୟ, ଋତଞ୍ଜୟ, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଗୌତମ—ଏମାନେ କବିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ବାଚଶ୍ରବା, ଶୁଷ୍ମାୟଣି, ତୃଣବିନ୍ଦୁ, ଶକ୍ତି, ଶାକ୍ତେୟ, ଉତ୍ତର। ଜାତୂକର୍ଣ୍ଣ୍ୟ, ହରି, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ—ଏହିମାନେ ବ୍ୟାସ; କଳି ଯୁଗରେ ଯୋଗ ଆଚାର୍ୟମାନେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଏହିମାନେ। ପ୍ରଭୁ, ରୁଦ୍ର ଓ ବ୍ୟାସଙ୍କର ଅବତାର ଅସଂଖ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଚକ୍ର ଓ ଯୁଗରେ, ବିଶେଷ କରି କଳି ଯୁଗରେ, ଭକ୍ତିବଶତଃ। ବର୍ତ୍ତମାନ ବରାହ କଳ୍ପରେ, ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଏହି ଅବତାରମାନେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଚକ୍ରରେ ମୁଁ ପୁନଃ କହିବି। ବର୍ତ୍ତମାନ ବରାହ କଳ୍ପରେ କେଉଁ କେଉଁ ମନ୍ବନ୍ତର ଅଛି, ଉପରି ଚକ୍ରରେ ଏବଂ ବୈବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ କେଉଁ କେଉଁ ସିଦ୍ଧମାନେ ଅଛନ୍ତି, କୁହିବା ଉଚିତ। ମନୁ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ପ୍ରଥମ, ତା'ପରେ ସ୍ୱାରୋଚିଷ, ଉତ୍ତମ, ତାମସ, ରୈବତ, ଚାକ୍ଷୁଷ। ବୈବସ୍ବତ, ସାବର୍ଣି, ଧର୍ମ ସାବର୍ଣିକ, ପିଶଙ୍ଗ, ଅପିଶଙ୍ଗାଭ, ଶବଳ, ଵର୍ଣ୍ଣକ। 'ଅ' ଆରମ୍ଭ ଓ 'ଔ' ଶେଷ ନାମଯୁକ୍ତ ମନୁମାନେ: ଶ୍ୱେତ, ପାଣ୍ଡୁ, ରକ୍ତ, ତାମ୍ର, ପୀତ, କାପିଳ। କୃଷ୍ଣ, ଶ୍ୟାମ, ଧୂମ୍ର, ସୁଧୂମ୍ର, ଅପିଶଙ୍ଗ, ପିଶଙ୍ଗ, ତ୍ରିବର୍ଣ୍ଣ, ଶବଳ। ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ ମନୁମାନେ କଳଧୂର ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛନ୍ତି, ନାମ ଓ ବର୍ଣ୍ଣ ଅନୁସାରେ। ଯେଉଁମାନେ ଶବ୍ଦର ଉପାଧି, ସେମାନେ ନାମିତ; ଅନ୍ତର୍ୟାମୀମାନେ ସାରାଂଶରେ: ବୈବସ୍ବତ, ଋକାର, ମନୁ, କୃଷ୍ଣ, ସୁରେଶ୍ୱର। ମୁଁ ସପ୍ତମ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗୀମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗଚକ୍ରରେ, ପୂର୍ବ କଳ୍ପ ଏବଂ ଆଗାମୀ କଳ୍ପରେ କହିବି। ବର୍ତ୍ତମାନ ସପ୍ତମ ଅନ୍ତରାଳରୁ ବରାହ ଓ ଯୋଗୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅବତାର ଏବଂ ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ପରମ୍ପରା ଜଣାଯିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ କାଳ ଓ ଯୋଗୀମାନେ: ପ୍ରଥମେ ଶ୍ୱେତ, କଳିରେ ରୁଦ୍ର, ସୁତରା, ମଦନ। ସୁହୋତ୍ର, କଙ୍କଣ, ଲୋକାକ୍ଷି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷି, ଜୈଗୀଷବ୍ୟ, ଧନ୍ୟ ଦଧିବାହନ। ଋଷଭ, ଉଗ୍ର, ଅତ୍ରି, ସୁବାଲକ, ଗୌତମ, ଦେବତାମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ବେଦଶୀର୍ଷ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଗୁହାବାସୀ, ଜଟାମାଳୀ, ଟ୍ଟହାସ, ଦାରୁକ, ଲାଙ୍ଗଳୀ। ବିଶାଳଦେହୀ ଋଷି, ଶୂଳୀ, ଦଣ୍ଡୀ, ମୁଣ୍ଡୀଶ୍ୱର, ସହିଷ୍ଣୁ, ସୋମଶର୍ମା, ନକୁଳୀଶ, ଜଗତ୍ ଗୁରୁ। ବୈବସ୍ବତ ଅନ୍ତରାଳରେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ଯୋଗ ଶିକ୍ଷକ ଅବତାର ସଠିକ୍ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି, ସମସ୍ତ ଚକ୍ରରେ ଶୁଭ ସଂକଳ୍ପ ଥିବା ଏହିମାନେ। ଏବଂ ଦ୍ୱାପରରେ ବ୍ୟାସ ଓ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଋଷିମାନେ; ଦ୍ୱାପରରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଏହି ଚାରିଜଣ ଅବିନାଶୀ ଶିଷ୍ୟ।