ଏହି ସଂସ୍କୃତ ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକର ଅନୁସୃତିରେ, ମୁଁ ଏଠାରେ ଏକ ଜୀବନ୍ତ, ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରା ଓଡ଼ିଆ କଥା ରୂପରେ ଏହାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛି: ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବିଶ୍ୱର ରଚନାର ଶୃଙ୍ଖଳା ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ। ପ୍ରଥମେ, ଆବହ, ପ୍ରବହ, ତାପରେ ଅନୁବହ, ସଂବହ, ବିବହ ଏବଂ ତା'ଉପରେ ପରାବହ—ଏହି ସାତଟି ବାୟୁର ଚକ୍ରକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି। ସେହିପରି, ମେଘ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ତାରାମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟ ଏହି ଚକ୍ରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ। ଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକ, ସପ୍ତ ଋଷି ଏବଂ ଧ୍ରୁବତାରା, ପୃଥିବୀର ପୃଷ୍ଠଠାରୁ ପନ୍ଦର ଯୋଜନ ଉପରେ ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ପୃଥିବୀର ପୃଷ୍ଠଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଦୂରୀ ଅଟୁଟ ଅଛି। ସେଠାରୁ ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଥ ଆଉ ଷୋଳ ହଜାର ଯୋଜନ ଉପରେ ଅଛି। ମେରୁ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଚଉରାସି ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଅଛି। ଧ୍ରୁବ ତାରାଠାରୁ ଦଶ କୋଟି ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହର୍ଲୋକ ଅଛି, ଯାହା ଧ୍ରୁବ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ। ମହର୍ଲୋକରୁ ଜନଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଇ କୋଟି ଯୋଜନ ଦୂରୀ ଅଛି, ଏବଂ ଜନଲୋକରୁ ତାପୋଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାରି କୋଟି ଯୋଜନ ଦୂରୀ ଅଛି। ପ୍ରଜାପତିର ଲୋକରୁ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଛଅ କୋଟି ଯୋଜନ ଚାଲିଯାଏ। ଏହି ସାତଟି ପୁଣ୍ୟମୟ ଲୋକ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଭିତରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ପୃଥିବୀ ତଳେ ସପ୍ତ ପାତାଳ ଏବଂ କୋଟି କୋଟି ନରକ ଅଛି; ମାୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ଅଟ୍ଟାଇଶଟି ଭୟଙ୍କର ନରକ ବିଦ୍ୟମାନ। ପାପୀମାନେ ସେଠାରେ ନିଜ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗନ୍ତି; ଏଠାରେ ଅବୀଚି, ରୌରବ ଭଳି ନରକ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକର ଅନ୍ତର୍ଗତ ପାଞ୍ଚଟି ନରକ ଅଛି। ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆରମ୍ଭରେ ତାହାର ଆବରଣ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି। ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି ଅନନ୍ତ କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ରୂପେ ବିସ୍ତୃତ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଭିତରେ, ଉପରେ, ତଳେ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରାକୃତିକ ଶକ୍ତି ବ୍ୟାପି ଅଛି, ଏବଂ ସେଠାରେ ଚଉଦ ଲୋକ ବିଦ୍ୟମାନ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର କାରଣ ମହେଶ୍ୱର; ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭିତରେ, ବାହାରେ ଏବଂ ତାହାର ଆବରଣରେ ମଧ୍ୟ ସେଉଁଠି ବିଦ୍ୟମାନ। ଅନ୍ଧକାରର ଶେଷରେ, ଏବଂ ତାହାର ପାରେ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ଅର୍ଥାତ୍ ମହେଶ୍ୱର ନିବିଡ଼ ଭାବେ ବିଦ୍ୟମାନ; ସେଉଁଠି ମହାଦେବଙ୍କର ଆତ୍ମା। ଶରୀରହୀନ ସେଇଁ ଶର୍ବଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶରୀର ଅଟୁଟ ଅଛି। ଦିବ୍ୟ ପ୍ରକୃତି ହେଉଛନ୍ତି ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ମହତ୍ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସନ୍ତାନ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଦେହକୁ ଆତ୍ମା ଭାବେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚରାଚର ଜୀବ। ଏହି ଭଗବାନ ଆଦି ନାହିଁ, ଅନ୍ତ ନାହିଁ, ଅନନ୍ତ; ପ୍ରଧାନ ଓ ସପ୍ତ ତାଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ରୂପ, ଷୋଳ ଅଂଗ ଥିବା ମହେଶ୍ୱର, ଅଷ୍ଟଦେହୀ ସେଉଁଠି ଏକାତ୍ମା। ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼, ମେଘ, ସମୁଦ୍ର, ତାରାମଣ୍ଡଳ, ଦେବତାମାନେ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଚରାଚର ସମସ୍ତ ଦୃଢ଼ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ଦେବତାମାନେ ଏକ ଅଲୌକିକ ଯକ୍ଷଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଭଗବାନକୁ ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ—'ଏହା କି?' ତାହା ଜାଣିବାକୁ ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିହୀନ ଦେବତାମାନେ ଯକ୍ଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। କିନ୍ତୁ ଅଗ୍ନି ଏକ ଘାସ ଟିଏକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ବାୟୁ ଏହାକୁ ହଲାଇପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବୃତ୍ରରିପୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯକ୍ଷଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—'ତୁମେ କିଏ?' ସେହି ସମୟରେ ଯକ୍ଷ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ, ଏବଂ ଏଠାରେ ହିମବତଙ୍କ ଝିଅ ଉମା, ଶୁଭ୍ର ମୁହଁ ଓ ଅନେକ ଶୁଭ୍ର ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ଅମ୍ବିକା ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଦେବତାମାନେ ଉମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଯିଏ ସିଂହୀ ଭଳି ଚଳି ଯାଆନ୍ତି, ଲାଲ, ଧଳା ଓ କଳା ରୂପରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କଲେ। ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ କ୍ରିୟାଶୀଳ ହେଲେ। ଉମା କହିଲେ—'ମୁଁ ପ୍ରକୃତି ଓ ଭୂତମାତା; ଯକ୍ଷ ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ ଚାଲେ।' ଏହିପରି, ଅଜନ୍ମାର ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ତାଙ୍କୁ ଠାରୁ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଓ ଜ୍ୟୋତିର୍ଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଏବେ, ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭିତରେ ତାରାମଣ୍ଡଳ ଓ ଗ୍ରହମାନେ କିପରି ଚଳନ କରନ୍ତି, ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ମେରୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ପୁରୀ ଅଛି; ଦକ୍ଷିଣରେ ଭାନୁପୁତ୍ର ଓ ବାରୁଣୀ ସହ ବାରୁଣ ପୁରୀ ଅଛି। ଚନ୍ଦ୍ର ଦିଗରେ ବିଶାଳ ସୌମ୍ୟ ନଗର ଅଛି। ଏହି ଚାରି ଦିଗରେ ଅମରାବତୀ, ସମ୍ୟମନୀ, ସୁଖ, ବିଭା ନାମକ ଦିଗପାଳ ଅଛନ୍ତି। ଦିଗପାଳମାନେ ଉପରେ, ଦକ୍ଷିଣାୟନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିପରି ଚଳିଥାଏ, ତାହା ଶୁଣ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ତିନି ତୀବ୍ର ତୀର ଭଳି ଗତି କରି, ତାରାମଣ୍ଡଳ ଚକ୍ରକୁ ଦୂର୍ଦ୍ଦମ ଭାବେ ଚଳାଇଥାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୁରାନ୍ତ ପୁରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଶକ୍ରଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ; ସେ ସମୟରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ଗ୍ରହ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ, ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ରାତି ଶେଷରେ ସୁଖାବତୀରେ ଥାଏ, ପୁନି ସକାଳେ ବିଭାରେ ଅସ୍ତ ହୁଏ। ଅମରାବତୀରେ ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ଧକାର ହରେ, ସେପରି ସମ୍ୟମନୀ, ସୁଖ ଓ ବିଭା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରଭାବ ରହିଛି। ଅଗ୍ନିୟ ଦିଗରେ ଦିନ ମଧ୍ୟାନ୍ହ, ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗରେ ପ୍ରଭାତ, ବାୟୁ ଦିଗରେ ଗଭୀର ରାତି ହୁଏ। ଈଶାନ୍ୟ ଦିଗରେ ଆରମ୍ଭିକ ରାତି ହୁଏ, ଏହିପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୁଷ୍କର ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଚଳିଥାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପୃଥିବୀର ତିରିଶି ଅଂଶ ଚଳିଯାଏ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକତିସ ଲକ୍ଷ ପଞ୍ଚ ହଜାର ଯୋଜନ ଚଳିଯାଏ। ଏହି ଭାବେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ ମଧ୍ୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସୌମ୍ୟ ଦିଗକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରେ; ପୁଷ୍କର ମଧ୍ୟରେ, ଦକ୍ଷିଣାୟନରେ ଚଳିଥାଏ। ଏହିପରି, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏହି ଚରାଚର ଶୃଷ୍ଖଳା, ଦେବତା, ଗ୍ରହ, ତାରାମଣ୍ଡଳ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଚଳିଯାଉଛି। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ରଚନା ଦେଖି, ଆମେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।