ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ଲିଙ୍ଗପୁରାଣର ଉକ୍ତି ଅନୁସାରେ, ମୁଁ ଏକ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଳ୍ପରେ ଏହି ଶ୍ରୁତିଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ର କରିବି: ପଦ୍ମଦ୍ୱୀପ ଚାରିପାଖରେ ମଧୁର ଜଳ ଓ ଦହିର ସମୁଦ୍ର ରହିଛି, ଏହା ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପର ବ୍ୟାପ୍ତିର ଦ୍ୱାରା ଏକାକାର। ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପ ଏହି ବ୍ୟାପ୍ତି ଓ ପରିଧିରେ ସମାନ। ଏପରି ଭାବରେ ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘିରାଯାଇଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ସମୁଦ୍ର ସପ୍ତମ ଅଟୁଟ ଅନୁକ୍ରମରେ ବଢ଼ି ଚାଲିଛି। ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପ ପରେ ଏକ ବଡ଼ ମଧୁର ଜଳର ସମୁଦ୍ର ଅଛି, ଯାହା ସବୁ ଦିଗରୁ ଘିରାଯାଇଛି। ଏହା ପରେ ଦୁଇ ଗୁଣା ବଡ଼ ଏକ ସୁନା ଭୂମି ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ଏକ ପଥର ଶିଳା ପରି ଏକାକାର ଓ ଏଠାରେ ବିଶ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଛି। ଏହା ପରେ ଏକ ପ୍ରଭାମୟ ଓ ଅପ୍ରଭାମୟ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଲୋକାଲୋକ ପାହାଡ଼ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଲୋକାଲୋକ ପାହାଡ଼ର ଦୃଶ୍ୟମାନ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟମାନ ଅଂଶ ଯେତେ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଏତେଠିକି ଭୂମି ବ୍ୟାପ୍ତି ଅଛି। ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା ଏବଂ ଏହି ପାହାଡ଼ର ପ୍ରସ୍ଥ ମଧ୍ୟ ଏତେଠିକି। ଏହି ପାହାଡ଼ର ନିକଟ ଅଂଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଚଳାଚଳ କରେ, ଦୂର ଅଂଶରେ ସଦା ଅନ୍ଧାର ରହିଥାଏ, ଏହି ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ 'ଲୋକାଲୋକ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏପରି ଭାବରେ ଭୂମିର ବ୍ୟାପ୍ତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ବିବର୍ତିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଭୂମି ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ଅଞ୍ଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଧ୍ରୁବ ତାରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସପ୍ତ ବାୟୁ ରିମ୍ସ (ଆଵହା, ପ୍ରବହା, ଅନୁବହା, ସମ୍ବହା, ବିବହା, ପରାବହା, ପରିବହା) ସ୍ଥାପିତ ଅଛି। ଏହି ବାୟୁ ରିମ୍ସ ସହିତ ମେଘ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରାମଣ୍ଡଳ, ଗ୍ରହ, ସପ୍ତ ଋଷି, ଧ୍ରୁବ ତାରା ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛି, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକି ଭୂମିର ଉପରେ ପନ୍ଦର ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚତାରେ ଅଛି। ଭୂମିରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନା ଦୂର, ଏହାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଥ ଏକ ଷୋଳ ହଜାର ଯୋଜନା ଉପରେ। ଭୂମିର ଉପରେ ମେରୁ ପାହାଡ଼ ଚଉଁଠି ଅଶୀ ଚାରି ହଜାର ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚତାରେ ଅଛି। ଧ୍ରୁବ ତାରାରୁ ଦଶ ମିଲିଅନ୍ ଯୋଜନା ଉପରେ ମହର୍ଲୋକ, ମହର୍ଲୋକରୁ ଜନଲୋକ ଦୁଇ କୋଟି ଯୋଜନା ଦୂର, ଜନଲୋକରୁ ତପୋଲୋକ ଚାରି କୋଟି ଯୋଜନା ଦୂର, ପ୍ରଜାପତି ଲୋକରୁ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଛଅ କୋଟି ଯୋଜନା ଦୂର। ଏହି ସପ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଣ୍ଡଳରେ ବିବର୍ତିତ। ଏହି ଉପର ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ପରେ ତଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ସପ୍ତ ପାତାଳ ଲୋକ ଓ ଅନେକ ନରକ ଅଛି, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକି ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକୋଣେ ଅଠ ଭୟଙ୍କର ନରକ ଅଛି। ଏଠି ଅପରାଧୀ ତାଙ୍କର କର୍ମଫଳ ଅନୁଯାୟୀ ଯନ୍ତ୍ରଣାଭୋଗ କରନ୍ତି; ଅବୀଚି, ରୌରବ ଓ ଅନ୍ୟ ନରକଗୁଡ଼ିକ ଏଠି ଅଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ନରକରେ ପାଞ୍ଚ ବିଶେଷ ନରକ ଅଛି। ଆମେ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆବରଣ ବିବର୍ତିତ କରିଛି। ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭର ସୃଷ୍ଟି ଅନେକ ହଜାର କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥାଏ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକରେ ଚାରିଦିଗରେ, ଉପରେ, ତଳେ ସବୁଠି ପ୍ରକୃତି ବ୍ୟାପ୍ତ; ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଣ୍ଡଳରେ ଚାରିଦିଗରେ ଚଉଦ ଲୋକ ଅଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର କାରଣ ମହେଶ୍ୱର; ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭିତରେ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ବାହାରେ ଓ ଏହି ଆବରଣରେ ମହେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି। ଅନ୍ଧାରର ଶେଷ ଓ ଅନ୍ଧାର ପରେ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ମହେଶ୍ୱର ଅଛନ୍ତି; ଏହି ମହାଦେବ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆତ୍ମା। ଏହି ଶରୀରହୀନ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ଶର୍ବ, ଶିବ ଏବଂ ଗୃହସ୍ଥ ମହେଶ୍ୱର; ପ୍ରକୃତି ଦେବୀ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ, ମହତ ଓ ଅନ୍ୟ ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ, ଶରୀର ସଂଯୁକ୍ତ ଅନ୍ୟ ଏହି ଜନ୍ମଜୀବ ତାଙ୍କର ପଶୁ ଓ ଦାସ। ଏହି ଭଗବାନ୍ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ହୀନ, ଅନନ୍ତ; ସପ୍ତ ମୂଳ, ପ୍ରଧାନ ଦ୍ୱାରା ଦିଗ୍ଦର୍ଶିତ, ଷୋଳ ଅଂଗ ମହେଶ୍ୱର, ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ଏକାକାର ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼, ମେଘ, ସମୁଦ୍ର, ତାରାମଣ୍ଡଳ, ଦେବତାମାନେ, ଦେବଗଣ, ଚର ଅଚର ଏହି ସବୁ ଉପସ୍ଥିତ। ଏହି ଯକ୍ଷ କୌଣସି ଚିହ୍ନ ନଥିବାରୁ, ଭଗବାନ୍ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି, ସବୁ ଦେବତା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ତାଙ୍କୁ ଯକ୍ଷ ନିକଟକୁ ଯିବା ସମୟରେ ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତା ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଶେଷ ହେଇଗଲା। ଅଗ୍ନି ଯକ୍ଷ ପାଖରେ ଏକ ତିନି କୁଟି ଘାସ ଜଳାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ, ବାୟୁ ଘାସ ଉଡ଼ାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ, ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦେଖାଇ ପାରିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ, ଭଗବାନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର, ସବୁ ଦେବତାଙ୍କ ସହିତ ଯକ୍ଷଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ତୁମେ କିଏ?" ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ପରେ ଯକ୍ଷ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇ ଚାଲିଗଲେ; ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ହିମବତ୍ ତନୟା ଅମ୍ବିକା, ଶୁଭ ମୁଖ, ଉମା, ଅନେକ ଭୂଷଣରେ ସୁସଜ୍ଜିତ ଏଠି ପ୍ରକଟ ହେଲେ। "ଏହି ଏତେ ଚମତ୍କାର କ'ଣ, ମହାଦେବ?" ଭଗବାନ୍ ଉମାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ସେ ଏଠି ଯକ୍ଷ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି। ଦେବତାମାନେ ଆଗ୍ରହରେ ଉମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ଯିଏ ସିଂହୀ ପରି ଚଳାଚଳ କରନ୍ତି, ମଜା ତନୟା ଉମା, ଲାଲ, ଧଳା, କଳା ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି। ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କଲେ; ଦେବ ଓ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ସେ ସମ୍ମାନିତ। "ମୁଁ ମୂଳ ପ୍ରକୃତି ଓ ଜନ୍ମଜୀବର କାରଣ; ଯକ୍ଷ ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ ଅଛି," ବୋଲି ସେ କହିଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ଅଜଜନ୍ମ ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ସବୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଣ୍ଡଳରୁ ଅଜଜନ୍ମ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଉପରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଓ ଆଲୋକ ଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହାର ଉତ୍ପତ୍ତି ଅଜଜନ୍ମ। ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମଣ୍ଡଳ ଭିତରେ ତାରାମଣ୍ଡଳ ଓ ଗ୍ରହର ଗତି ବିବର୍ତିତ କରିବି, ଦିବ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଖି, ଗ୍ରହମାନେ କିପରି ଚଳାଚଳ କରନ୍ତି ଏହା ଜଣାଇବା ପାଇଁ। ମେରୁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମନ ଉପରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ନଗର, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଭାନୁପୁତ୍ର, ଭାନୁପୁତ୍ର ସହିତ ବରୁଣ ଓ ବରୁଣୀ ନଗର ଅଛି। ସୋମ ଅଞ୍ଚଳରେ ବଡ଼ ସୌମ୍ୟ ନଗର ଅଛି। ଏହି ଦିଗଗୁଡ଼ିକରେ ଦିଗପାଳ ଦେବତାମାନେ: ଅମରାବତୀ, ସମ୍ୟମନୀ, ସୁଖ, ଓ ବିଭା ଏଠି ଅନୁକ୍ରମରେ ରହିଛନ୍ତି। ଦିଗପାଳମାନେ ଉପରେ, ସବୁଠି ଦକ୍ଷିଣ ଉତ୍ତରାୟଣରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିପରି ଏହି ଦିଗକୁ ଗତି କରେ ତାହା ଶୁଣ।