ଓ ମହାମୁନି, ଶାକଦ୍ୱୀପରେ ସପ୍ତଟି ପାହାଡ଼ ଅଛି। ସେମାନଙ୍କର ନାମ ହେଉଛି—ଉଦୟ, ରୈବତ, ଶ୍ୟାମକ। ଏହାପରେ ରାଜତ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ଅମ୍ବିକାଙ୍କର ଅତି ଶୋଭାମୟ ଦ୍ୱୀପ। ଅମ୍ବିକେୟ ପାହାଡ଼ ପରେ ଏକ ଆନନ୍ଦମୟ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ନିମନ୍ତେ ଅନେକ ଔଷଧି ରହିଛି। ଏହିପରି କେସରୀ ନାମକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହାରୁ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପରେ ଏକ ମହାପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ଦୃଢ଼ ପଥରରେ ତିଆରି ଏବଂ ଚମତ୍କାର ଶିଖର ଅଛି। ଏହି ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ବିଭିନ୍ନ ମଣିରେ ତିଆରି ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ପଥର ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଦ୍ୱୀପର ପୂର୍ବ ଅର୍ଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ପାହାଡ଼ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି—ପ୍ରମାଣରେ ଏହା ପ୍ରାୟ ପଚାସ ହଜାର ଯୋଜନ ଉପରକୁ ଉଠିଛି ଏବଂ ଚଉତିରିଶ ହଜାର ଯୋଜନ ତଳକୁ ଯାଏ। ଦ୍ୱୀପର ଅର୍ଦ୍ଧ ଚାରିପାଖରେ ମାନସୋତ୍ତର ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ଶୋଭାମୟ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଭଳି ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ପାହାଡ଼ ପ୍ରାୟ ପଚାସ ହଜାର ଯୋଜନ ଉପରକୁ ଉଠିଛି ଏବଂ ସମାନ ଚୌଡ଼ା ଏବଂ ଗୋଲାକାର ଅଛି। ଦ୍ୱୀପର ପଶ୍ଚିମ ଅର୍ଦ୍ଧରେ ମାନସ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ଏକାକି ଦୃଢ଼ ଶିଖର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ତାହାର ଗଠନ ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ। ଏହି ଦ୍ୱୀପରେ ଦୁଇଟି ଶୁଭ ଏବଂ ପବିତ୍ର ଭୂମି ଅଛି—ରାଜତ ଏବଂ ମାନସ୍ୟ, ଏହି ପାହାଡ଼ ଚାରିପାଖରେ ବିସ୍ତୃତ। ମାନସ ପାହାଡ଼ର ବାହାରେ ମହାଭୀତ ଭୂମି ଅଛି ଏବଂ ଭିତରରେ ଧାତକୀଖଣ୍ଡ ଭୂମି ଅଛି। ପଦ୍ମଦ୍ୱୀପ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ମଧୁ ଏବଂ ଦହିର ଉପସାଗରରେ ବିସ୍ତୃତ, ଏହି ବିସ୍ତୃତି ପୁଷ୍କର ଦ୍ୱୀପର ସମାନ। ବ୍ୟାପ୍ତି ଏବଂ ପରିଧିରେ ପୁଷ୍କର ସମାନ, ଏଭଳି ସପ୍ତଦ୍ୱୀପ ସପ୍ତସାଗରରେ ଘେରାଯାଇଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପ ପରେ ଏକ ସପ୍ତମ ସାଗର ଅଛି; ଏହିଭଳି ଦ୍ୱୀପ ଏବଂ ସାଗର ଏକ ପରେ ଏକ ବଢ଼ିବା ଦେଖାଯାଏ। ପୁଷ୍କରର ପରେ ଏକ ବଡ଼ ମଧୁର ଜଳର ସାଗର ଅଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘେରାଯାଇଛି। ଏହି ସାଗରର ପରେ ଏକ ବଡ଼ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂମି ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ଦୁଇ ଗୁଣା ବଡ଼ ଏବଂ ଏକ ଦୃଢ଼ ପଥର ଭଳି, ଯାହାରେ ବିଶ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିର ପରେ ଏକ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ଚକ୍ରର ସୀମା ଚିହ୍ନିତ କରେ; ଏହି ପାହାଡ଼ ଦୀପ୍ତିମୟ ଏବଂ ଅଦୀପ୍ତିମୟ ଅଛି; ଏହାକୁ ଲୋକାଲୋକ ପାହାଡ଼ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଏ। ଦୃଶ୍ୟ ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ ପାହାଡ଼ ଯେଉଁଯାଏଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ, ସେଉଁଯାଏଁ ଏହି ପୃଥିବୀ ବିସ୍ତୃତ। ଏହି ପାହାଡ଼ର ଉଚ୍ଚତା ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନ; ଏହିପରି ଏହି ପାହାଡ଼ର ଚୌଡ଼ା ମଧ୍ୟ ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନ। ଏହାର ନିକଟ ଅର୍ଦ୍ଧରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ଚଳାଚଳ କରେ; ଦୂର ଅର୍ଦ୍ଧରେ ନିତ୍ୟ ଅନ୍ଧାର ଅଛି, ଏହି କାରଣରୁ ଏହାକୁ ଲୋକାଲୋକ ଭାବେ କୁହାଯାଏ। ଏଭଳି ଭୂଲୋକ ର ବିସ୍ତୃତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଭୂଲୋକ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ, ଧ୍ରୁବ ତାରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏଠିରେ ସପ୍ତ ବାୟୁ ଚକ୍ର ଅଛି—ଆବହା, ପ୍ରବହା, ଅନୁବହା, ସମ୍ବହା, ବିବହା, ପରାବହା, ଏବଂ ସପ୍ତମ ପରିବହା। ଏହି ସପ୍ତ ବାୟୁ ଚକ୍ର ଅଛି। ଏହିପରି ମେଘ, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରାମଣ୍ଡଳ, ଗ୍ରହ, ସପ୍ତ ଋଷି, ଧ୍ରୁବ ତାରା—ସମସ୍ତ କ୍ରମରେ ଏଠି ବ୍ୟବସ୍ଥିତ, ପୃଥିବୀ ଉପରରୁ ଧ୍ରୁବ ତାରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପନ୍ଦର ଯୋଜନ ଉପରେ। ପୃଥିବୀ ଉପରରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ; ଏହାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଥ ଏକୋଣେଇ ହଜାର ଯୋଜନ ଉପରକୁ। ପୃଥିବୀ ଉପରରୁ ମେରୁ ପାହାଡ଼ ଚଉଅଠି ହଜାର ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ; ଧ୍ରୁବ ତାରାରୁ ମହର୍ଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦଶ ମିଲିଅନ୍ ଯୋଜନ ବିସ୍ତୃତ। ମହର୍ଲୋକରୁ ଜନଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁଇ କ୍ରୋର୍, ଜନଲୋକରୁ ତପୋଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାରି କ୍ରୋର୍। ପ୍ରଜାପତି ଲୋକରୁ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଛଅ କ୍ରୋର୍ ବିସ୍ତୃତ। ଏହି ସପ୍ତ ପୁନ୍ୟଲୋକ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ତଳେ ସପ୍ତ ତଳ ଏବଂ ଅନେକ କ୍ରୋର୍ ନରକ ଅଛି; ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଏକୁସଠି ଭୟଙ୍କର ନରକ ଅଛି। ପାପୀମାନେ ତାଙ୍କର କର୍ମଅନୁସାରେ ଏଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗ କରନ୍ତି; ଏଠି ଅବୀଚି, ରୌରବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନରକ ଅଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ନରକର ପାଞ୍ଚଟି ବିଶେଷ ନରକ ଅଛି; ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆରମ୍ଭରେ ତାର ଆବରଣ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭର ସୃଷ୍ଟି ବିସ୍ତୃତ ଏବଂ ଅନେକ କ୍ରୋର୍ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଅଛି, ଏହି ସବୁ ଅଣ୍ଡରେ ଚଉଦ ଲୋକ ଅଛି, କାରଣ ମହେଶ୍ୱର। ଅଣ୍ଡ ଭିତରେ, ବାହାରେ ଏବଂ ତାର ଆବରଣରେ ମହେଶ୍ୱର ବ୍ୟାପିତ। ଅନ୍ଧାରର ସେଷ ଏବଂ ଅନ୍ଧାର ପରେ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ଥିବା ମହେଶ୍ୱର ବ୍ୟସ୍ଥିତ; ଏହି ମହାଦେବ ନିଜର ନିଜ ଆତ୍ମା ଅଟୁଟ୍। ଏହି ଶରୀରହୀନ ମହାତ୍ମା ସର୍ବ ଶରୀରର ଆଧାର; ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ଶର୍ବ, ଶିବ, ଗୃହସ୍ଥ। ଦିବ୍ୟ ପ୍ରକୃତି ତାଙ୍କର ଜନାନୀ; ମହତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତାଙ୍କର ପ୍ରଜା; ଗୋ ଏବଂ ଦାସ ସମସ୍ତ ଶରୀରଧାରୀ। ଭଗବାନ ଆଦି ନାହିଁ, ଅନ୍ତ ନାହିଁ, ଅନନ୍ତ; ସପ୍ତ, ପ୍ରଧାନ ନେତୃତ୍ୱରେ, ପ୍ରଧାନ ରୂପ, ସୋଳ ଅଙ୍ଗ ଥିବା ମହେଶ୍ୱର ଏବଂ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ଏକାଅଉ। ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞାରେ ପୃଥିବୀ, ପାହାଡ଼, ମେଘ, ସାଗର, ତାରାମଣ୍ଡଳ, ଦେବତାମାନେ (ଶକ୍ର ନେତୃତ୍ୱରେ), ଦିବ୍ୟ ଜନ, ଏବଂ ଚଳ/ଅଚଳ ସମସ୍ତ ଦେଖାଯାଏ। ଯକ୍ଷକୁ ଚିହ୍ନିବା ଚିହ୍ନ ନଥିବାରୁ, ଭଗବାନକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ—"ଏହା କ'ଣ?" ଯକ୍ଷ ସମ୍ମୁଖରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଆସି, ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ହରାଇଲେ। ଅଗ୍ନି ଯକ୍ଷ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ତିଆଁ ଗାସ ମଧ୍ୟ ଜଳାଇପାରିଲେ ନାହିଁ; ବାୟୁ ଗାସକୁ ହଲାଇପାରିଲେ ନାହିଁ; ଇନ୍ଦ୍ର ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଦେଖାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।