ଏହି ଶ୍ରେଣୀର ଶାସ୍ତ୍ର ଶ୍ଲୋକଗୁଡିକୁ ଏକ ଗଭୀର, ମଧୁର ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଓଡ଼ିଆ କାହାଣୀରେ ପୁନଃକଥନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି— ଏକ ସମୟରେ, ବିଭିନ୍ନ ଜନସମୂହ ଏହି ଭୂମିର ନାଗଦ୍ୱୀପ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଭାରୁଣ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯାଇଥିଲେ; ଏଠାରେ ମ୍ଲେଚ୍ଛ ଓ ପୁଲିନ୍ଦା ମଧ୍ୟ ଅନେକ ପ୍ରଜାତିରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ କିରାତ, ପଶ୍ଚିମର ଶେଷ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯବନ ରହିଛନ୍ତି; ମଧ୍ୟଭାଗରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ଏହି ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶୂଦ୍ର ରହିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ନିଜ-ନିଜ ବିଦ୍ୟା, ଯୁଦ୍ଧ ଓ ବ୍ୟବସାୟରେ ନିପୁଣ ଓ ନିମଗ୍ନ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏଠି ଏକାପରି ଦୂତି, ଆଦାନ-ପ୍ରଦାନ ଚାଲିଥାଏ। ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ କାମ ସହିତ ଯୋଗ ରଖି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନସମୂହ ନିଜ-ନିଜ କ୍ରମ ଓ ଜୀବନ ଶ୍ରେଣୀ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ ଓ ଗର୍ବ ସହିତ। ଏଠି ମାନବ କାର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକ ଓ ମୋକ୍ଷ ଲାଗି ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ; ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କାଳ ଅନୁଯାୟୀ, ଅନ୍ୟ ଭାବରେ ନୁହେଁ। କିମ୍ପୁରୁଷ ଦ୍ୱୀପରେ ମାନବମାନେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ ନେଇଥାନ୍ତି; ପୁରୁଷମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗର, ନାରୀମାନେ ଦେବାଙ୍ଗନା ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖ ରହିତ, ଶିବ ଭକ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ୱଭାବର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦେହର, ଦମ୍ପତି ଭାବେ ରହି, ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛର ଫଳ ଭୋଜନ କରନ୍ତି। ହରିବର୍ଷରେ ଲୋକମାନେ ମହା ଚାନ୍ଦି ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି; ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟ ଆକାରର, ଦେବଲୋକରୁ ତଳକୁ ପଡ଼ିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ ହରଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ଶୁଦ୍ଧ ଉଖିର ରସ ପିଉନ୍ତି; ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ସେମାନେ କୁ ଭୋଗାଇ ନଥାଏ, ସେମାନେ କେବେ ବୃଦ୍ଧ ହେଉନ୍ତି ନାହିଁ। ଏଠି ମାନବମାନେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ ନେଇଥାନ୍ତି; ଏହି ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ଇଲାବୃତ୍ତ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ। ଏଠି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚମକେନି, ଲୋକମାନେ ବୃଦ୍ଧ ହେଉନ୍ତି ନାହିଁ; ଇଲାବୃତ୍ତରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାରା କିମ୍ବା ଆଲୋକ ନାହିଁ। ସେମାନେ ପଦ୍ମ ପରି ଚମକୁଛନ୍ତି, ପଦ୍ମ ପରି ମୁହଁ, ପଦ୍ମ ପତ୍ର ପରି ଚକ୍ଷୁ, ପଦ୍ମ ପତ୍ର ପରି ସୁଗନ୍ଧିତ; ସେମାନେ ଏଠି ଜନ୍ମ ନେଇ, ଜୀବନରେ ନିମଗ୍ନ। ସେମାନେ ଜାମ୍ବୁ ଫଳର ରସ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ଅଚଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ; ଦେବଲୋକରୁ ଆସିଥିବା ଲୋକମାନେ ଏଠି ଜନ୍ମ ନେଇ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ରହିତ। ସେହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଲୋକମାନେ ଇଲାବୃତ୍ତର ଦିବ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ତେର ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ ନେଇଥାନ୍ତି। ଜାମ୍ବୁ ଫଳର ରସ ପିଇଥିବାରୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଭୋକ, କ୍ଲାନ୍ତି, କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ସେମାନେ ଭୋଗାଇ ନଥାନ୍ତି। ଏଠି ଜାମ୍ବୁନଦ ନାମକ ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ଦେବମାନେ ଭୂଷଣ କରନ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପ ପରି ଚମକୁଥିବା ଏହି ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅତି ଚମକୁଥିବା। ଏଭଳି ନବ ଅଞ୍ଚଳରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ରଙ୍ଗ, ଆୟୁ, ଭୋଜନ ଓ ଅନ୍ୟ ବିଶେଷତାକୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି, ଏଠି ଏହାର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ନୁହେଁ। ହେମକୁଟ ପର୍ବତରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ଦଳ ରହିଛନ୍ତି; ନିଷାଧରେ ନାଗମାନେ—ଶେଷ, ବାସୁକି ଓ ତକ୍ଷକ ଅଛନ୍ତି। ତେରିଶ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯଜ୍ଞ ଦେବତାମାନେ ଏଠି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ନୀଳ ଶିଳା ପର୍ବତରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ବସନ୍ତି। ଧଳା ପର୍ବତ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ନିବାସ; ଶ୍ରିଙ୍ଗବାନ ପର୍ବତ ସଦା ପିତୃମାନଙ୍କ ନିବାସ। ହିମବତ ପର୍ବତ ଯକ୍ଷ, ଭୂତ ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳ; ସମସ୍ତ ପର୍ବତରେ ମହାଦେବ, ହରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅମ୍ବିକା ଉପସ୍ଥିତ। ନନ୍ଦୀ ଓ ପରିକରମାନେ, ଅଞ୍ଚଳ ଓ ଜଙ୍ଗଲ, ନୀଳ, ଧଳା ଓ ତିନି-ଶିଖର ପର୍ବତରେ, ଭଗବାନ ନୀଳ-ରକ୍ତ ଅବସ୍ଥିତ। ସିଦ୍ଧ, ଦେବ ଓ ପିତୃମାନେ ସେଉଁଠି ସଦା ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ବିଶେଷ ଭାବରେ ନୀଳ ଶିଳା, ଧଳା, ଚମକୁଥିବା ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତରେ। ମୟୂର ପିଞ୍ଜ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ତିନି-ଶିଖର ଶ୍ରିଙ୍ଗବାନ—ଏହି ପର୍ବତ ରାଜାମାନେ ଜାମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ବସିଛନ୍ତି। ପ୍ଲକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱୀପରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱୀପରେ ସାତ ପର୍ବତ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସିଧାସଳଖ ଭାବରେ ବିସ୍ତାରିତ, ଅଞ୍ଚଳ ପର୍ବତ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପରେ ସାତ ଦିବ୍ୟ ପର୍ବତ—ଗୋମେଦକ ପ୍ରଥମ, ଚନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱିତୀୟ, ତୃତୀୟ ନାରଦ, ଚତୁର୍ଥ ଦୁନ୍ଦୁଭି, ପଞ୍ଚମ ସୋମକ, ଷଷ୍ଠ ସୁମନସ, ସପ୍ତମ ଭାଇଭବ ଓ ଭାଇଭ୍ରଜ। ଏହି ସାତ ପର୍ବତ ପ୍ଲକ୍ଷ ଦ୍ୱୀପରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ। ଶାଲମଳି ଦ୍ୱୀପରେ ମଧ୍ୟ ସାତ ପର୍ବତ—କୁମୁଦ, ଉତ୍ତମ, ବଳାହକ, ଦ୍ରୋଣ, କଙ୍କ, ମହିଷ, ସପ୍ତମ କକୁଦ୍ମାନ। କୁଶ ଦ୍ୱୀପରେ ମଧ୍ୟ ସାତ ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବତ—ବିଦ୍ରୁମ ପ୍ରଥମ, ହେମପର୍ବତ ଦ୍ୱିତୀୟ, ତୃତୀୟ ଦ୍ୟୁତିମାନ, ଚତୁର୍ଥ ପୁଷ୍ପିତ, ପଞ୍ଚମ କୁଶେଶୟ, ଷଷ୍ଠ ହରିଗିରି, ସପ୍ତମ ମନ୍ଦାରା। ମନ୍ଦାରା ପର୍ବତ ଦିବ୍ୟ ଓ ମହାଦେବଙ୍କ ନିବାସ; ମନ୍ଦା ନାମକ ନଦୀ ଏଠି ଅଛି, ମନ୍ଦାରା ପର୍ବତ ଏହି ଜଳ ଧରିଥିବାରୁ ଏହି ନାମ। ଏଠି ବୃଷ ଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ, ଶୁଦ୍ଧ ଶିବ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ ସୋମ, ନନ୍ଦୀ ସହିତ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମହଲରେ ବସିଛନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ, ମହେଶ୍ୱର ମନ୍ଦାରାରେ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇଥିଲେ, ଅବିମୁକ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର ପାଇଥିଲେ। ମହାଦେବ ନିବାସ ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ, ତେଣୁ ଅମ୍ବା ସହିତ ଅବିମୁକ୍ତରୁ ଆସି, ମନ୍ଦାରାରେ ନିବାସ କରିଲେ। ନନ୍ଦୀ ଓ ପରିକର ସହିତ, ସୋମ ଏଠି ବସନ୍ତି ଓ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ। କ୍ରଉଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପରେ ସାତ ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବତ—ପ୍ରଥମ କ୍ରଉଞ୍ଚ, ପରେ ବାମନକ, ତୃତୀୟ ଅନ୍ଧକାରକ, ଅନ୍ଧକାର ପରେ ଦିବାବୃନ, ଦିବାବୃନ ପରେ ବିଭିନ୍ଦ, ବିଭିନ୍ଦ ପରେ ପୁଣ୍ଡରୀକ, ପୁଣ୍ଡରୀକ ପରେ ଦୁନ୍ଦୁଭିସ୍ୱନ। ଏହି ସାତ ରତ୍ନଖଚିତ ପର୍ବତ କ୍ରଉଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପର। ଏଭଳି ଶାସ୍ତ୍ର ଶ୍ଲୋକର ଅନୁସୃତିରେ, ନବ ଦ୍ୱୀପ ଓ ପର୍ବତମାନଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ବିବରଣୀ, ଏଠିର ଜନମାନେ, ଦେବ, ଦାନବ, ପିତୃ, ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଏବଂ ମହାଦେବଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଦର୍ଶାଯାଇଛି; ଏହି ଭୂମିର ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପ, ଆୟୁ, ଭୋଜନ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜୀବନ ବିଶେଷତା ଏହି ଦିବ୍ୟ କାହାଣୀରେ ଚିତ୍ରିତ।