ଏଠାରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ ଭୂମିର କଥା ଆସେ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାପୁରୁଷମାନେ ବର୍ଷର ବର୍ଷ ଜୀବନ କଟାନ୍ତି, ସେମାନେ ପୀପଳ ଫଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭାରେ ଉଜ୍ଵଳ, ଏବଂ ମନସ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଉପହାର କରି ଦେଇଥାନ୍ତି। କୁରୁ ଭୂମିରେ, ସେଠାରେ ଉପରୁ ପଡିଥିବା କୁରୁମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାଧାରଣ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ଦୁଧ ପିଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ଦୁଧ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସମର୍ପିତ, ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ପରି, ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ସଦା ଆନନ୍ଦରେ ଅଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକେ ତେର ହଜାର ଏବଂ ଏକ ଶହ ପଚାଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ କଟାନ୍ତି, ଏବଂ ନିଜ ଜନ୍ମାନ୍ତର ନାରୀ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କାହା ସହିତ ସମ୍ପର୍କ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେହି ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ କୁରୁମାନେ ଏକାଠି ମୃତ୍ୟୁ ଲାଭ କରନ୍ତି, ସଦା ଆନନ୍ଦିତ, ବଡ଼ ଧନୀ ଓ ନାନା ପ୍ରକାର ଅମୃତ ଖାଦ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ଚିରଯୁବକ, ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ମଣି ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି, ଶ୍ୟାମ ଦେହ ଓ ନାନା ପ୍ରକାର ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ। ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ କୁରୁ ଦେଶ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକେ। ଭାରତ ଭୂମିରେ ଲୋକେ ନିଜ କର୍ମାନୁସାରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ଓ ସୀମିତ ଦେହ ଥିବା ଦୀର୍ଘାୟୁ ମଣିଷ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲିନ, ନାନା କର୍ମଫଳ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ବିଭିନ୍ନ ଜ୍ଞାନ ଓ ଧନ ରଖି, ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅଳ୍ପ ଭୋଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। କିଛି ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୱୀପ, କିଛି କସେରୁ, କିଛି ତାମ୍ରଦ୍ୱୀପ ଓ ଗଭସ୍ତିମତ୍ ଦେଶକୁ ଯାଇଛନ୍ତି। କିଛି ନାଗଦ୍ୱୀପ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ବରୁଣ ଦେଶକୁ, ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜାତିର ମ୍ଲେଛ ଓ ପୁଲିନ୍ଦା ଅଛନ୍ତି। ପୂର୍ବକୁ କିରାତ, ପଶ୍ଚିମର ସେଷରେ ଯବନ, ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ ଓ ସବୁଠି ଶୂଦ୍ର ବସନ୍ତି। ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ, ଯୁଦ୍ଧ ଓ ବ୍ୟାପାରରେ ସ୍ଥିତ, ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମରେ ଜୁଡିଥିବା ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ଧର୍ମାନୁସାରେ, ଚର୍ଯ୍ୟାନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ମଣିଷ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କଳି, ଦ୍ୱାପର, ତ୍ରେତା, ସତ୍ୟ ଯୁଗ ଅନୁସାରେ ବନ୍ଧିତ। କିମ୍ପୁରୁଷ ଦେଶରେ ମଣିଷ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ କରନ୍ତି, ପୁରୁଷମାନେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭାର, ନାରୀମାନେ ଦେବକନ୍ୟା ପରି। ସେମାନେ ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ, ଶିବଭକ୍ତ, ଶୁଭ୍ର ଚରିତ୍ର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭା, ଦମ୍ପତି ଭାବେ ରହି, ପ୍ଲକ୍ଷ ଫଳ ଭୋଜନ କରନ୍ତି। ହରିବର୍ଷ ଦେଶରେ ଲୋକେ ମହା ରୂପଶାଳୀ ରୂପେ ଦେବତା ପରି ଦେହ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ରୁ ପଡିଥିବା ଦେବତାମାନେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭଗବାନ୍ ହରଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ଶୁଧା ଉଖୁ ରସ ପାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ନାହିଁ, ସେମାନେ କଦାପି ବୃଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଏଠାରେ ମଣିଷ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ କରନ୍ତି, ଏହି ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ଇଳାବୃତ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଇଳାବୃତ୍ତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଏ ନାହିଁ, ଲୋକେ ବୃଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, ଏଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାରା, କିମ୍ବା କୌଣସି ଆଲୋକ ନାହିଁ। ସେମାନେ ପଦ୍ମ ପରି ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାମୟ, ପଦ୍ମମୁଖ, ପଦ୍ମନୟନ, ପଦ୍ମପତ୍ର ଗନ୍ଧ ନିବାସୀ, ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଜୀବନରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାନ୍ବିତ। ସେମାନେ ଜମ୍ବୁ ଫଳର ରସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ଅଚଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ; ସ୍ୱର୍ଗ ରୁ ଆସିଥିବା ଏହି ଲୋକେ ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ। ଏଠାରେ ଉତ୍ତମ ଲୋକେ ତେର ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ ଜମ୍ବୁ ଫଳର ରସ ପାନ କରି ତାଙ୍କୁ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଭୁକ୍, କ୍ଲାନ୍ତି କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ଛୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଜମ୍ବୁନଦ ନାମକ ଏକ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକାର ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହା ଦେବତାଙ୍କ ଭୂଷଣ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପ ପୋକା ପରି ଚମକେ। ଏପରି ଭାବରେ ନବ ଦ୍ୱୀପର ଜନମାନେ କେଉଁ ରଙ୍ଗ, ଜୀବନାବଧି, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୁଣ ଅଛି, ତାହା ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ଏଠି ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଲା। ହେମକୁଟ ପର୍ବତରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରା ରହନ୍ତି, ନିଷଧ ପର୍ବତରେ ସମସ୍ତ ନାଗ, ଯଥା ଶେଷ, ବାସୁକି, ଟକ୍ଷକ ରହନ୍ତି। ତେଇତିଶ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଯଜ୍ଞଦେବତା ଏଠି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି; ନୀଳ ବୈଦୂର୍ୟ ପର୍ବତରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ରହନ୍ତି। ଧଳା ପର୍ବତ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବଙ୍କ ନିବାସ, ଶୃଙ୍ଗବାନ୍ ପର୍ବତ ପିତୃମାନେ ସଦା ବସିଥିବା ସ୍ଥାନ। ହିମବତ୍ ପର୍ବତ ଯକ୍ଷ, ପିଶାଚ ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ନିବାସସ୍ଥଳୀ, ସମସ୍ତ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ମହାଦେବ, ହରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅମ୍ବିକା ବସନ୍ତି। ନନ୍ଦି ଓ ଗଣମଣ୍ଡଳ ସହିତ, ନିଳ, ଧଳା ଓ ତ୍ରିଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତରେ ଭଗବାନ୍ ନୀଳଲୋହିତ ବସିଥାନ୍ତି। ସେଉଁଠି ସିଦ୍ଧ, ଦେବତା, ପିତୃମାନେ ସଦା ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ନୀଳ ବୈଦୂର୍ୟ, ଧଳା, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଓ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପର୍ବତରେ। ମୟୂରପିଛ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଓ ତ୍ରିଶୃଙ୍ଗ ଶୃଙ୍ଗବାନ—ଏହି ପର୍ବତରାଜମାନେ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପରେ ବିରାଜିତ। ପ୍ଲକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକରେ ସାତଟି ପର୍ବତ ଅଛି, ସବୁ ଦିଗକୁ ସିଧା ଅଭିମୁଖୀ, ଏମିତି ଏହାକୁ ଦିଗ୍ପର୍ବତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପରେ ସାତଟି ଦିବ୍ୟ ପର୍ବତ ଅଛି—ଗୋମେଦକ ପ୍ରଥମ, ଚନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱିତୀୟ, ତୃତୀୟ ନାରଦ, ଚତୁର୍ଥ ଦୁନ୍ଦୁଭି, ପଞ୍ଚମ ସୋମକ, ଷଷ୍ଠ ସୁମନସ୍, ସପ୍ତମ ବୈଭବା, ଏବଂ ବୈଭ୍ରଜ। ଶାଲ୍ମଳିଦ୍ୱୀପରେ ମଧ୍ୟ ସାତଟି ପର୍ବତ ଅଛି—କୁମୁଦ, ଉତ୍ତମ, ବଳାହକ, ଦ୍ରୋଣ, କଙ୍କ, ମହିଷ ଓ କକୁଦ୍ମାନ। କୁଶଦ୍ୱୀପରେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ସାତଟି ପ୍ରଧାନ ପର୍ବତ ଅଛି। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱୀପ, ଦେଶ, ପର୍ବତ ଓ ଜନମାନେ ଏହି ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ରୂପ, ଜୀବନ ଓ ଧର୍ମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦୃଶ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି।