ଏକ ଦିନ, ମୁନିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା ଓ ବିଶ୍ୱର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ସ୍ଥଳଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ। ରୁଦ୍ରପୁରୀ ନାମକ ଏକ ଅତି ଶୋଭାମୟ ନଗରୀ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ରଜପ୍ରାସାଦରେ ଭିଡ଼ ଲାଗିଥାଏ। ସେଠାରେ ଶିବ ନିଜକୁ ଏକ ସଂଖ୍ୟାରେ ଶତବାର ବଢ଼ାଇ ନିଜ ଦେବୀ ଅମ୍ବା ସହ ବିଭିନ୍ନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲୀଳା କରନ୍ତି। ଏହି ଦିବ୍ୟ ନଗରୀ ଶିବଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନ ଅଟୁଟ ଥାଏ, ଏଉଁପରି ଶର୍ବଙ୍କ ଶତ-ହଜାର ତୀର୍ଥସ୍ଥଳ ରହିଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ବୀପ, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ନଦୀ କୂଳ, ହ୍ରଦ ଓ ଜଳସଂଗମରେ ଏମିତି ଅନେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଅଛି। ଏଉଁପରି ଅନେକ ନଦୀ ବିବରଣା ଦିଆଯାଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ସଦା ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶୁଭ ହୋଇଥାଏ, ହ୍ରଦରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଅନେକ ଦ୍ବୀପ ଓ ପ୍ରଦେଶରେ ବିସ୍ତାରିତ। ଏହି ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମୁଖ, ଉତ୍ତରରୁ ଉତ୍ପତ୍ତି, ପଶ୍ଚିମରେ ଉତ୍ସ, ଏବଂ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଥାଏ। ଆକାଶର ମହାସାଗର 'ସୋମ' ନାମରେ ଅଛି, ସେହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଆଧାର ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ଅମୃତର ଉତ୍ସ। ସୋମ ଆକାଶରୁ ଏକ ପବିତ୍ର ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଶୁଭ ଜଳରେ ଆକାଶ ମାଗରେ ଗତି କରେ। ସପ୍ତମ ନଦୀ ପବନ ପଥରେ ଚାଲି ଅମୃତ ଜଳ ବହାଇଥାଏ। ଏହି ନଦୀ ତାରା ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ଦେବତାମାନେ ସେବା କରନ୍ତି, ଆକାଶରେ ଲକ୍ଷ-ଲକ୍ଷ ତାରା ସହ ଯୋଗ ହୋଇଥାଏ। ଯେପରିକି ଚନ୍ଦ୍ର ଦିନକୁ ଦିନ ଦୌଡ଼େ, ଏହି ନଦୀ ବି ଏମିତି ଚଳି ଏକାଠି ଅଠାଉଁ ଚାରି ହଜାର ଯୋଜନା ବିସ୍ତାରରେ ଉପରେ ଉଠିଯାଏ। ମହା ମେରୁ ପର୍ବତ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଖେଳସ୍ଥଳ ଭଳି ଏତିକି ବିସ୍ତାର ରଖିଛି; ଏଠାରେ ଶର୍ବ ଅମ୍ବା ଓ ଗଣପତିମାନେ ସହ ଉପବେଶ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଶିବ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା କରନ୍ତି; ଏଠାରୁ ଏକ ଶୁଭ ନଦୀ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ବହିଯାଏ। ତାହାର ଜଳ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ଚାରି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶିଖରରେ ତେଜରେ ପଡ଼ିଥାଏ। ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏହି ନଦୀ ମହାସାଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଚାରି ଦିଗରେ ଶାଖା ହୋଇ ଯାଏ। ଏଉଁପରି ଏହି ନଦୀରୁ ଶତ-ହଜାର ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ଦ୍ବୀପ, ପାହାଡ଼, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଗିଛି। ଅନେକ ଛୋଟ ନଦୀ ବହିଯାଏ; କେତୁମାଳ ଦ୍ବୀପରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ କଳା ହୋଇଛନ୍ତି, ଗଙ୍ଗାବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧନ୍ତି ଓ କଠାଳ ଖାନ୍ତି। ସେଠାରେ ମହିଳାମାନେ ପଦ୍ମରଙ୍ଗର, ତାଙ୍କର ଆୟୁ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ; ଭଦ୍ରାଶ୍ୱରେ ମହିଳାମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ରଶିମାନେ ପରି ଧଳା। ସମସ୍ତେ କଳା ଆମ୍ବ ଖାନ୍ତି, ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ପ୍ରେମରେ ଲଗିଥାନ୍ତି, ଶିବ ଭକ୍ତିରେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ମନ ପ୍ରଭୁକୁ ସମର୍ପିତ, ସୁନାର ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ; ରମଣକ ଦ୍ବୀପରେ ଲୋକମାନେ ବଟ ଫଳ ଖାନ୍ତି। ଏ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଲୋକ ଶିବ ଧ୍ୟାନରେ ଲଗିଥିବା, ଏକ ଲକ୍ଷ ପାଖାପାଖି ଆୟୁ ରଖିଥିବା, ସୁନାର ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ, ସୁନା ଜଙ୍ଗଲରେ ବସିଥିବା, ଏହି ସଂଖ୍ୟା ୧୧,୧୫୦ ଅଟୁଟ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଏତିକି ବର୍ଷ ଜୀବନ କରନ୍ତି, ପିପଳ ଫଳ ଖାନ୍ତି, ମନ ପ୍ରଭୁକୁ ନିବେଦିତ। କୁରୁ ଦ୍ବୀପରେ, କୁରୁମାନେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକରୁ ପଡ଼ି ଯୁଗଳ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଦୁଧ ପିଉଥିବା, ଦୁଧ ଖାଇଥିବା। ସେମାନେ ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ ଭଳି ଏକାପରି ଭକ୍ତ, ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ସଦା ଶୁଭ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରବଳ ଲୋକ ୧୩,୧୫୦ ବର୍ଷ ଜୀବନ କରନ୍ତି, ନିଜ ଜନା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ ମହିଳା ସହ ସମ୍ପର୍କ ନାହିଁ। ଦିବ୍ୟ କୁରୁମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାପରି ମୃତ୍ୟୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଶୁଭ ଭୋଜନ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ଗଭୀର ଆନନ୍ଦ ଓ ଧନ୍ୟତାରେ ରହିଥିବା। ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରମଣି ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସଦା ଯୁବ, କଳା ଅଙ୍ଗ, ଶୋଭାମୟ ଭୂଷଣ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଜମ୍ବୁଦ୍ବୀପରେ ମଧ୍ୟ କୁରୁ ଅଞ୍ଚଳ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶିର ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ମହଳ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ। ଭାରତ ଦେଶରେ ମାନବମାନେ କର୍ମଫଳ ଅନୁସାରେ ଜୀବନ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗରେ, ସୀମିତ ଶରୀରରେ ଅଛନ୍ତି। ବିଭିନ୍ନ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା, ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଉପଭୋଗ, ବିଭିନ୍ନ ଜ୍ଞାନ ଓ ଧନ ରଖିଥିବା, ସେମାନେ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅଳ୍ପ ଉପଭୋଗ ରଖନ୍ତି। କିଛି ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ବୀପ, କିଛି କସେରୁ, କିଛି ତାମ୍ରଦ୍ବୀପ, କିଛି ଗଭସ୍ତିମତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଗଲେ; କିଛି ନାଗଦ୍ବୀପ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଭରୁଣା ଅଞ୍ଚଳ; ମ୍ଲେଚ୍ଛ, ପୁଲିନ୍ଦ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଜନ୍ମର ଲୋକ ଅଛନ୍ତି। ପୂର୍ବରେ କିରାତ, ପଶ୍ଚିମରେ ଯବନ, ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶୂଦ୍ର; ସେମାନେ ଯଜ୍ଞ, ଯୁଦ୍ଧ, ବ୍ୟାପାରରେ ନିବେଶିତ, ପରସ୍ପର ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଲଗିଥିବା। ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମରେ ଯୋଗ ରଖି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ରେଣୀ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଷ୍ଠା ଏବଂ ଗର୍ବରେ କରନ୍ତି, ଜୀବନ ଅନୁକ୍ରମ ଅନୁସାରେ। ଏଠାରେ ମାନବ କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ; ସେମାନେ କ୍ରିୟା କଳିଯୁଗ ଅନୁସାରେ ଅଟୁଟ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। କିମ୍ପୁରୁଷ ଦ୍ବୀପରେ ମାନବ ଆୟୁ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ; ପୁରୁଷମାନେ ସୁନା ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ, ମହିଳାମାନେ ଦିବ୍ୟ ଅପ୍ସରା ପରି। ସମସ୍ତେ ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ, ଶିବ ଭକ୍ତ, ପବିତ୍ର, ସୁନାର ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ, ଜନା ସହ ରହି, ପ୍ଲକ୍ଷ ଫଳ ଖାନ୍ତି। ହରିବର୍ଷରେ ଲୋକମାନେ ମହା ଚାନ୍ଦିର ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ; ସମସ୍ତେ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ, ଦେବଲୋକରୁ ପଡ଼ିଥିବା। ସେମାନେ ହରାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଶୁଭ ଇଖୁର ରସ ପିଉଥିବା; ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଆସେନାହିଁ, ଲୋକମାନେ ପୁରୁଣା ହେଉନାହିଁ। ଏଠାରେ ମାନବମାନେ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଜୀବନ କରନ୍ତି; ମଧ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ 'ଇଲାବୃତ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।