ଏହି ପବିତ୍ର ଗାଥାରେ, ବିଭିନ୍ନ ପର୍ବତମାଳା ଓ ତାଙ୍କର ଶିଖର ଉପରେ ବିଶିଷ୍ଟ ଦେବତା, ମହାପୁରୁଷ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରଜାତିମାନେ ବାସ କରନ୍ତି ବୋଲି କହାଯାଇଛି। ଶତଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତରେ ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ଶତଧିକ ନଗର ଅଛି। ତାମ୍ରାଭ ପର୍ବତରେ କାଦ୍ରବେୟମାନେ ବାସ କରନ୍ତି, ଓ ବିଶାଖ ପର୍ବତରେ ଗୁହାଙ୍କର ନିବାସ ଅଛି। ଶ୍ୱେତୋଦର ପର୍ବତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ଓ ମହାତ୍ମା ସୁପର୍ଣ୍ଣ ରହନ୍ତି। ପିଶାଚକ ପର୍ବତରେ କୁବେରଙ୍କ ନିବାସ ଅଛି, ଓ ହରିକୂଟରେ ହରିଙ୍କ ଘର ଅଛି। କୁମୁଦ ପର୍ବତରେ କିନ୍ନରମାନେ ବାସ କରନ୍ତି, ଅଞ୍ଜନା ପର୍ବତରେ ଚାରଣମାନେ ଓ କୃଷ୍ଣ ପର୍ବତରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ରହନ୍ତି। ପାଣ୍ଡୁର ପର୍ବତରେ ସାତଟି ନଗର ଅଛି। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଭୋଗସମ୍ପନ୍ନ ଵିଦ୍ୟାଧରମାନେ ବାସ କରନ୍ତି। ସହସ୍ରଶିଖର ପର୍ବତରେ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିପୁଣ ଦୈତ୍ୟମାନେ ରହନ୍ତି। ଏଉଁପରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ସାତ ହଜାର ପୁରାତନ ନଗର ଅଛି। ମୁକୁଟ ପର୍ବତରେ ନାଗମାନେ ବାସ କରନ୍ତି, ପୁଷ୍ପକେତୁରେ ମହାଋଷିମାନେ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକରେ ବୈ୵ସ୍ୱତ, ସୋମ, ବାୟୁ, ନାଗମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଓ ତକ୍ଷକଙ୍କର ଚାରିଟି ନିବାସ ଅଛି। ଏଉଁପରି, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ମହାତ୍ମା ଗୁହା, କୁବେର, ସୋମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କର ନିବାସ ଅଛି। ମଧ୍ୟରେ, ସୀମା ପର୍ବତମାନେ ମୂଳ ସନ୍ଧିସ୍ଥଳ ରହିଛି, ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ ଓ ତାଙ୍କର ସାର୍ବଭୌମ ନିବାସ ଉମା ସହିତ ଗୁହାଗୃହରେ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାୟକତ୍ୱ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୋଇଛି, ଏଥିରେ କେବଳ ଏକ ନିଶ୍ଚିତତା ଅଛି। ଏହିପରି, ଅନନ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଡାଣ୍ଡର ରକ୍ଷକ ଓ ବିଶ୍ୱସାମ୍ରାଟ୍ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପରେ ବିଦ୍ୟେଶ୍ୱରମାନେ ଅଛନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି, ସୀମା ପର୍ବତମାନେ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କ ଅଧିଷ୍ଠିତ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ କେଉଁଠି ଅଛି। ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ୱ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କ ଅଧିନରେ ଅଛି, ଏବଂ କାଳାଗ୍ନିଶିବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ମୁଁ ଦେଉଛି। ଦେବକୂଟ ପର୍ବତର ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମହାକୂଟ ଅଛି, ଯାହା ସୁନା, ବୈଦୂର୍ୟ, ପଦ୍ମରାଗ, ନୀଳମଣି, ତପୋମାଣି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ଉଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଛି। ଏହି ପର୍ବତ ଶତହଜାର ଶାଖା, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗଛ, ଚମ୍ପକ, ଅଶୋକ, ପୁଣ୍ଣାଗ, ବକୁଳ, ଅସନ ଓ ପାରିଜାତ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ। ଏଠି ନାନା ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀମାନେ ବାସ କରନ୍ତି, ଶତଧିକ ଖଣିଜ, ରଙ୍ଗିନ ଫୁଲ ଓ ମାଳାରେ ଅଲଙ୍କୃତ। ଶୁଦ୍ଧ ମଧୁର ଝରଣା, ଏକାଧିକ ଝିଅ ଏବଂ ଫୁଲ ଝରିଥିବା ଝରଣା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଏଠି ଭୂତବନ ନାମକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି, ଯାହା ଦଶ ଯୋଜନ ଚୌହଦିରେ ବିସ୍ତୃତ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜୀବମାନଙ୍କ ନିବାସସ୍ଥଳ। ଏଠି ମହାଦେବ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଉଜ୍ୱଳ ନିବାସ ଅଛି, ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିରେ ଶୋଭିତ, ସୁନାର ଦେୱାଳି, ମଣିମୟ ଦ୍ୱାର, ଓ ଅଦ୍ଭୁତ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ମିନାର ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ। ଏଠି ମଣିମୟ ସିଂହାସନ, ଶୁଭ୍ର ଓ ଶୋଭାମୟ ଚାଦରରେ ଢାକା, ଭୂମିରେ ସୁନିଖୁତ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଓ ଭଗବାନ ଶର୍ବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧିଷ୍ଠିତ। ଅକ୍ଷୟ ମାଳା, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ଘର, ଏବଂ ଶୋଭାମୟ ମଣିର ମଂଚ ଅଛି। ଏଠି ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ନାୟକମାନେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ଓ ବିଭିନ୍ନ ପଶୁପକ୍ଷୀ—ବନ୍ଦର, ହାତୀ, ସିଂହ, ଭାଲୁ, ବାଘ, ଉଠ, କଳାବିଲା, ଗୃଧ୍ର, ପିଂଗଳ ଓ ହରିଣ ମୁହଁ ଥିବା ଅନେକ ପ୍ରମଥ ଏଠି ଉପସ୍ଥିତ। ଏଠି ତୀବ୍ର ହରିତ କେଶ, ଦୀର୍ଘ ବାହୁ, ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଓ ରଙ୍ଗର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରମଥମାନେ ବିବିଧ ଭଙ୍ଗିରେ ଅଛନ୍ତି। ଚମକୁଥିବା ମୁହଁ, ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟ, ନନ୍ଦୀଶ୍ୱରମାନେ ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ସମାନ, ଅଣିମା ଆଦି ଶକ୍ତିରେ ଏକାଗ୍ର। ଏଠି କେବେ ମୃତ୍ୟୁହୀନ ଏବଂ ମହାସଭା ଶୂନ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେଠି ଦେବତାମାନେ ସଦା ଭଗବାନଙ୍କ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଝାଞ୍ଜ, ଶଂଖ, ଢୋଳ, ଭେରୀ, ଡିଣ୍ଡିମା, ଗୋମୁଖ ତାଳ, ମଧୁର ଗୀତ, ଏବଂ ସମ ଲୟର ଗର୍ଜନ ଶୁଣାଯାଏ। ଏହିପରି ମହାଦେବ ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ପ୍ରମଥ, ସିଦ୍ଧ, ଋଷି, ଦେବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ଏଠି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଶିଖର ଦୁଇଭାଗ ଓ ଶଂଖପ୍ରଭାରେ ଚମକୁଛି। କୈଳାସ ପର୍ବତ କୁବେରଙ୍କ, ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ଦଶ ମିଳିଅନ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ନିବାସ। ଏଠି ଭବ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମହାତୀର୍ଥ ଅଛି, ଏଠି ସୋମ ତାଙ୍କ ସହଚର ହର ସହିତ ସଦା ବାସ କରନ୍ତି। ଏଠି ମନ୍ଦାକିନୀ ନାମକ ନଦୀ ଅଛି, ଯାହାକୁ ନଳିନୀ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ସୁନା ଓ ମଣିମୟ ପାଇଁଡ଼ି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, କୁବେରଙ୍କ ଉଜ୍ୱଳ ଶିଖର ଉପରେ ଅଛି। ଏହି ନଦୀ ସୁନାର ପଦ୍ମ, ଗନ୍ଧ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ଗୁଣରେ ଭରିଥିବା, ନୀଳମଣି ଗଛର ପତ୍ର, ଓ ମହାପଦ୍ମର ଶୋଭାରେ ଅଲଙ୍କୃତ। ଏଠି କୁମୁଦ ଓ ମହାପଦ୍ମ ଗୁଛରେ ଶୋଭିତ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦିବ୍ୟ ନାରୀ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଏଠି ସେବା କରନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ମନ୍ଦାକିନୀ ନଦୀର ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶୋଭାମୟ ଜଳକୁ ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, କିନ୍ନରମାନେ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି। ଏହି ନଦୀର ଉତ୍ତର କୂଳରେ ଅଶ୍ୱିନୀ ମଣିରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଭବଙ୍କ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଅଛି, ଯେଉଁଠି ଅକ୍ଷୟ ଶଙ୍କର ବାସ କରନ୍ତି। ସୁନାର ନନ୍ଦା ନଦୀର ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣ କୂଳରେ ଅନେକ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ପଶୁପକ୍ଷୀରେ ଭରିଥିବା ଏକ ବୃହତ୍ ଅରଣ୍ୟ ଅଛି। ଏଠି ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ଓ ଅମ୍ବା ସହିତ ଭଗବାନ ଏକ ପାହାଡ଼ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଘରରେ, ନନ୍ଦା ନଦୀର ପଶ୍ଚିମ କୂଳରେ, ଦକ୍ଷିଣାଂଶକୁ ଅଳ୍ପ ଝୁକିଥିବା ସ୍ଥାନରେ ବିହାର କରନ୍ତି। ଏଠି ଏଭଳି ଦିବ୍ୟ ପରିବେଶରେ, ଅନେକ ଦେବତା, ମହାପୁରୁଷ, ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଜୀବମାନେ ତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଓ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ବିଶ୍ୱକୁ ମହିମାମୟ କରିଥାନ୍ତି।