ଏକ ସମୟର କଥା, ଶାଲ୍ମଳଦ୍ୱୀପରେ ବପୁଷ୍ମତଙ୍କ ସାତ ପୁଆ ଥିଲେ—ଶ୍ୱେତ, ହରିତ, ଜୀମୂତ, ରୋହିତ, ବୈଦ୍ୟୁତ, ମାନସା ଏବଂ ସୁପ୍ରଭ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁଅଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନାମ ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ଦିଆଯାଇଥିଲା—ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ ଶ୍ୱେତ ଅଞ୍ଚଳ, ହରିତଙ୍କୁ ହାରିତ ଅଞ୍ଚଳ, ଜୀମୂତଙ୍କୁ ଜୀମୂତ ଅଞ୍ଚଳ, ରୋହିତଙ୍କୁ ରୋହିତ ଅଞ୍ଚଳ, ବୈଦ୍ୟୁତଙ୍କୁ ବୈଦ୍ୟୁତ ଅଞ୍ଚଳ, ମାନସାଙ୍କୁ ମାନସା ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ସୁପ୍ରଭଙ୍କୁ ସୁପ୍ରଭ ଅଞ୍ଚଳ। ଏହିପରି, ସାତ ଅଞ୍ଚଳ ସାତ ପୁଅଙ୍କ ନାମରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ପରେ, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ପରେ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପର କଥା ଆସିଥିଲା। ମେଧାତିଥିଙ୍କ ସାତ ପୁଅ—ଶାନ୍ତଭୟ, ଶିଶିର, ସୁଖୋଦୟ, ଆନନ୍ଦ, ଶିବ, କ୍ଷେମକ ଏବଂ ଧ୍ରୁବ—ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପର ରାଜା ଭାବରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ବିଭକ୍ତ କରିଥିଲେ। ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ୱନ୍ତରରେ ଏହି ସାତ ଅଞ୍ଚଳ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା। ମେଧାତିଥିଙ୍କ ପୁଅମାନେ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପର ଲୋକମାନେକୁ ତାହାରେ ବସାଇଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଵର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ନୀତିରେ ଅନୁସୃତ ଥିଲେ। ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ଓ ଶାକଦ୍ୱୀପ ନିକଟର ଅଞ୍ଚଳରେ ଧର୍ମ ପଞ୍ଚଭାଗ ଭାବରେ ଅନୁସୃତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ପଞ୍ଚ ଦ୍ୱୀପରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁଖ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ସ୍ୱରୂପ, ଶକ୍ତି ଓ ଧର୍ମ ଦିଆଯାଇଛି। ଏଠିରେ ଲୋକମାନେ ମାହେଶ୍ୱର ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ପୁଷ୍କରଦ୍ୱୀପର ଅନ୍ୟ ଜନମାନେ ଲୋକଙ୍କ ନାୟକ ଭାବରେ ଥିଲେ। ପ୍ରଜାପତି ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକମାନେ ଭକ୍ତିର ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇଥିଲେ। ଏହିପରେ, କାମ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପୁଅ ଆଗ୍ନୀଧ୍ର, ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ନାୟକ ଭାବରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ। ଆଗ୍ନୀଧ୍ର ଭବଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ, ସଦା ଯୁବ, ତପସ୍ୟାରେ ନିଷ୍ଠ, ଭବଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲଗ୍ନ, ଗୋମାନ୍, ଧୀମାନ୍ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ସହ ଗରିମାମୟ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ନଉଟି ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ପ୍ରଜାପତି ସମାନ ଏବଂ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ। ଏହି ପୁଅମାନେ—ନାଭି, କିମ୍ପୁରୁଷ, ହରିବର୍ଷ, ଇଳାବୃତ, ରମ୍ୟ, ହିରଣ୍ମାନ୍, କୁରୁ, ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ ଏବଂ କେତୁମାଳ। ତାଙ୍କ ପିତା ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁଅଙ୍କୁ ଏକ ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇଥିଲେ—ନାଭିଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଅଞ୍ଚଳ ହେମ, କିମ୍ପୁରୁଷଙ୍କୁ ହେମକୂଟ, ହରିଙ୍କୁ ନୈଷଧ, ଇଳାବୃତଙ୍କୁ ମେରୁ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ନୀଳାଚଳ ପାଦର ଅଞ୍ଚଳ, ହିରଣ୍ମୟଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଅଞ୍ଚଳ ଶ୍ୱେତ, କୁରୁଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଶୃଙ୍ଗବର୍ଷ, ଭଦ୍ରାଶ୍ୱଙ୍କୁ ମାଲ୍ୟବତ୍, କେତୁମାଳଙ୍କୁ ଗନ୍ଧମାଦନ। ଏପରି, ନଉଟି ମହାଞ୍ଚଳରେ ଆଗ୍ନୀଧ୍ର ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ରାଜା ଭାବରେ ବସାଇ ଦେଲେ। ତାଙ୍କର ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଜୀବନରେ, ଆଗ୍ନୀଧ୍ର ନିଜ ପୁଅମାନେକୁ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ, ତପସ୍ୟା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଲଗ୍ନ ରହିଲେ। ଶିବ ଧ୍ୟାନରେ ଆତ୍ମସମାଧିରେ ବିଲୀନ ହେଲେ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ ସ୍ୱଭାବତଃ ଅତି ସହଜରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ-ସୁଖ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନ କୌଣସି ଧର୍ମ-ଅଧର୍ମ, ଉତ୍ତମ-ଅଧମ ଭେଦ ଅଛି, ନ ଯୁଗର ଭିନ୍ନତା ଅଛି। ରୁଦ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯେଉଁ ଜୀବମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିବା, ସେମାନେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯାନ୍ତି। ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାର୍ଥ ଏଠି ଅଞ୍ଚଳ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ଏଠି ମହାଦେବ ସଦା ପ୍ରକଟ ରହନ୍ତି। ଏଠିର ଲୋକମାନେ ନିଜ ହୃଦୟରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ସଦା ସୁଖୀ ରହନ୍ତି; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମହାଦେବ ଏଠି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଏହିପରେ, ନାଭିଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କୁହାଯାଉଛି। ନାଭି, ମେରୁଦେବୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରି, ଏକ ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଋଷଭ, ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ। ଋଷଭଙ୍କୁ ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଏବଂ ଶୂର ବାରତ। ଋଷଭ ନିଜ ପୁଅକୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠ ହେଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ମୂଳ ନାଗମାନେକୁ ଜୟ କରି ପରମାତ୍ମାରେ ଆତ୍ମସମାଧିରେ ବିଲୀନ ହେଲେ। ସେ ନିଜ ଚେତନାରେ ପରମ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ନିର୍ବସନ, ଜଟାଧାରୀ, ଅନ୍ନ ନ ଖାଇ, ଚାଲ ରେ ପିନ୍ଧି, ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ଇଚ୍ଛା ଓ ସନ୍ଦେହରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ପରମ ଶୈବ ଅବସ୍ଥା ଲାଭ କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳ ବାରତଙ୍କୁ ଦେଲେ। ତେଣୁ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ବାରତ ନାମରେ 'ଭାରତ' ଭାବରେ ପରିଚିତ। ବାରତଙ୍କ ପୁଅ ସୁମତି, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ। ବାରତ ନିଜ ପୁଅକୁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, ନିଜ ଗୌରବ ତ୍ୟାଗ କରି, ରାଜା ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ଏହି ଦ୍ୱୀପର ମଧ୍ୟରେ ବିଶାଳ ମେରୁ ପାହାଡ଼ ଅଛି, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନର ଶିଖରରେ ଶୋଭିତ, ସ୍ଥିର ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ପାହାଡ଼ ଅଠାଉଁ ଚାରି ହଜାର ଦିଗ୍ଘିରେ ଉଚ୍ଚତା, ଶୋଳେ ହଜାର ତଳେ ଏବଂ ଶୋଳେ ହଜାର ପ୍ରସ୍ଥରେ ବିସ୍ତୃତ। ଏହି ମେରୁ ପାହାଡ଼ ଉଲ୍ଟା ମଣ୍ଡା ଆକାରରେ, ଶିଖରରେ ଏହା ଅତିଶୟ ବିସ୍ତୃତ—ତିରିଶି ଦୁଇ ହଜାର ଦିଗ୍ଘି, ଏବଂ ଏହାର ପରିଧି ତାହାର ପ୍ରସ୍ଥର ତିନି ଗୁଣା।