ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ, ପ୍ରିୟବ୍ରତ ନାମକ ଏକ ମହାନ ରାଜା ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଅନେକ ପୁଅ ଥିଲେ—ଯଥା ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ୍, ଦ୍ୟୁତିମାନ୍, ହବ୍ୟ, ସବନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ । ପ୍ରିୟବ୍ରତ ସେମାନଙ୍କୁ ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପ ଉପରେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରିଥିଲେ । ସେ ଆଗ୍ନୀଧ୍ରଙ୍କୁ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି କରିଥିଲେ, ଏବଂ ମେଧାତିଥିଙ୍କୁ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପର ରାଜା କରିଥିଲେ । ଶାଲ୍ମଳଙ୍କୁ ସେ ଶୋଭାମୟ ରୂପରେ ରାଜା କରିଥିଲେ, ଏବଂ କୁଶଦ୍ୱୀପର ଶାସକ ଭାବେ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ୍ଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ । ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ଙ୍କୁ ସେ କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପର ରାଜା କରିଥିଲେ, ଓ ହବ୍ୟଙ୍କୁ ଶାକଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି କରିଥିଲେ । ସବନଙ୍କୁ, ଯିଏ ନିୟମରେ ଦୃଢ଼, ପୁଷ୍କରଦ୍ୱୀପର ରାଜା କରିଥିଲେ । ପୁଷ୍କରରେ, ସବନଙ୍କ ପୁଅ ମହାୱୀତ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେଠି ଧାତକୀ ଓ ମହାୱୀତ ନାମେ ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ; ଏହି ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ମହାୱୀତଙ୍କ ନାମରେ ସେଇ ଦ୍ୱୀପର ଏକ ଅଞ୍ଚଳକୁ "ମହାୱୀତ" ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଧାତକୀଙ୍କ ନାମରେ "ଧାତକୀଖଣ୍ଡ" ରହିଛି । ହବ୍ୟ, ଯିଏ ଶାକଦ୍ୱୀପର ଅଧିପତି, ସେ ମଧ୍ୟ ପୁଅମାନେ ପାଇଥିଲେ—ଜଳଦ, କୁମାର, ସୁକୁମାର, ମଣୀଚକ, କୁସୁମୋତ୍ତର, ମୋଦାକ ଓ ସପ୍ତମ, ମହାଦ୍ରୁମ । ଏହି ସପ୍ତ ପୁଅଙ୍କ ନାମରେ ଶାକଦ୍ୱୀପର ସପ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ରହିଛି—ଜଳଦଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳ "ଅଳଦ", କୁମାରଙ୍କର "କୌମାର", ସୁକୁମାରଙ୍କର "ସୁକୁମାର", ମଣୀଚକଙ୍କର "ମଣୀଚକ", କୁସୁମୋତ୍ତରଙ୍କର "କୁସୁମୋତ୍ତର", ମୋଦାକଙ୍କର "ମୋଦାକ" ଓ ମହାଦ୍ରୁମଙ୍କର "ମହାଦ୍ରୁମ" । ଏହିପରି, ସପ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ସେଠି ନାମିତ । ଦ୍ୟୁତିମାନ୍, କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପର ରାଜାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଥିଲେ—କୁଶଳ, ମନୁଗ, ଉଷ୍ଣ, ପୀବର, ଅନ୍ଧକାରକ, ମୁନି ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି । ସେମାନଙ୍କ ନାମରେ କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପର ଅଞ୍ଚଳମାନେ ଅଛି—"କୁଶଳ", "ମନୋନୁଗ", "ଉଷ୍ଣ", "ପୀବର", "ଅନ୍ଧକାରକ", "ମୁନି", "ଦୁନ୍ଦୁଭି" । ଏହି ସପ୍ତ ପ୍ରଶସ୍ତ ପ୍ରଜାମାନେ କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପରେ ବସୁଥିଲେ । କୁଶଦ୍ୱୀପରେ ମଧ୍ୟ ସପ୍ତ ପୁଅ ଥିଲେ—ଉଦ୍ଭିଦ, ବେଣୁମାନ୍, ଦ୍ୱୈରଥ, ଲବଣ, ଧୃତି, ପ୍ରଭାକର ଓ କପିଳ । ସେମାନଙ୍କ ନାମରେ ଅଞ୍ଚଳ ହେଉଛି—"ଉଦ୍ଭିଦ", "ବେଣୁମଣ୍ଡଳ", "ଦ୍ୱୈରଥ", "ଲବଣ", "ଧୃତିମତ", "ପ୍ରଭାକର", ଓ "କପିଳ" । ଏହି ଅଞ୍ଚଳମାନେ ସେମାନଙ୍କର ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଶାଲ୍ମଳଦ୍ୱୀପର ସପ୍ତ ଅଧିପତି ଭଲି ପୁଅ ଥିଲେ—ଶ୍ୱେତ, ହରିତ, ଜୀମୂତ, ରୋହିତ, ବୈଦ୍ୟୁତ, ମାନସା ଓ ସୁପ୍ରଭ । ସେମାନଙ୍କ ନାମରେ ଅଞ୍ଚଳମାନେ ଅଛି—"ଶ୍ୱେତ", "ହାରିତ", "ଜୀମୂତ", "ରୋହିତ", "ବୈଦ୍ୟୁତ", "ମାନସା", ଓ "ସୁପ୍ରଭ" । ଏବେ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ କଥା କହିବି । ମେଧାତିଥିଙ୍କ ସପ୍ତ ପୁଅ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପର ରାଜା ଥିଲେ—ଶାନ୍ତଭୟ, ଶିଶିର, ସୁଖୋଦୟ, ଆନନ୍ଦ, ଶିବ, କ୍ଷେମକ ଓ ଧ୍ରୁବ । ସେମାନେ ପୂର୍ବ ସ୍ୱାୟଂଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ସେଠିରେ ପ୍ରଜାମାନେ ଵର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ ଅନୁସାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲେ । ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ଓ ଶାକଦ୍ୱୀପ ସମୀପର ଅଞ୍ଚଳରେ ପଞ୍ଚଧା ଧର୍ମ ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା । ସମସ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ ସଉଖ୍ୟ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ନିଜ ରୂପ, ଶକ୍ତି ଓ ଧର୍ମ ସାଧାରଣ ଗୁଣ ଥିଲା । ଏଠିରେ ଲୋକମାନେ ସଦା ରୁଦ୍ର ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖୁଥିଲେ, ପୁଷ୍କରଦ୍ୱୀପରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଅନ୍ୟ ଅଧିପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି । ପ୍ରଜାପତି ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲୋକମାନେ ଭକ୍ତିର ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ଥିଲେ । ଏହିପରି, ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ପୁଅ ଆଗ୍ନୀଧ୍ର, କାମ୍ୟାଙ୍କ ପୁଏ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଇଥିଲେ । ସେ ଭାବଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ, ସଦା ଯୁବା, ତପସ୍ୟାରେ ଦୃଢ଼, ଗୋମାନ୍, ଧୀମାନ୍ ଓ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ସହ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ନଉ ପୁଅ ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ପ୍ରଜାପତି ସମାନ, ମହେଶ୍ୱର ଭକ୍ତ ଓ ମହାଦେବଙ୍କ ଉପାସକ । ବଡ଼ ପୁଅ ଥିଲେ ନାଭି, ତାଙ୍କ ପରେ କିମ୍ପୁରୁଷ, ତୃତୀୟ ହରିବର୍ଷ, ଚତୁର୍ଥ ଇଳାବୃତ, ପଞ୍ଚମ ରମ୍ୟ, ଷଷ୍ଠ ହିରଣ୍ମାନ୍, ସପ୍ତମ କୁରୁ, ଅଷ୍ଟମ ଭଦ୍ରାଶ୍ୱ, ଓ ନବମ କେତୁମାଳ । ତାଙ୍କ ପିତା ନାଭିଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଅଞ୍ଚଳ "ହେମ" ଦେଇଥିଲେ । କିମ୍ପୁରୁଷଙ୍କୁ "ହେମକୂଟ", ହରିଙ୍କୁ "ନୈଷଧ", ଏବଂ ଇଳାବୃତ, ଯେଉଁଠାରେ ମେରୁ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି, ସେଠା ଓ ନୀଳାଚଳ ପାଦର ମନୋହର ଅଞ୍ଚଳ ତାଙ୍କ ପୁଅଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ । ଏପରି ଭାବେ, ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ସପ୍ତ ଦ୍ୱୀପରେ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନୀତି ଓ ଧର୍ମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିଥିଲେ ।