ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂରକ୍ଷଣ, ଏବଂ ଶେଷରେ ଲୟ—ଏଇ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଏକମାତ୍ର ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ କୃପାରେ ଘଟେ। ସେହି ପରମ ଦେବଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସବୁ ଘଟିଥାଏ। ଏହି ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ସୁଷେଣ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ଯେଉଁ ହସ୍ତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି। ଆତ୍ମଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ଯେଉଁମାନେ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନାରାୟଣଙ୍କ ସମାନ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ ଓ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ। ସନନ୍ଦନ, ସନକ, ସନାତନ, ବାଳଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ସିଦ୍ଧମାନେ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ—ଏମାନେ ସବୁବେଳେ ହରିଙ୍କୁ, ଏହି ବିଶ୍ୱର ମୂଳକାରଣଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି। ସାତଟି ଦ୍ୱୀପରେ ବିଭିନ୍ନ ଶିଖର ଥିବା ବହୁତ ପର୍ବତ ଅଛି। କିଛି ପର୍ବତ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଛି, ଏବଂ ସେମାନେ ଗୁହା ସମେତ ଅଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ସମୟର ଭାରେ ବହୁତ ଭୂପତିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି। ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ, କ୍ରଉଞ୍ଚ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ପ୍ରଜାପତିଠାରୁ ସମସ୍ତ ପୂର୍ବ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଏଠି ଅନେକ ଭୂପତି ଉପଜନ୍ମ କରିଛନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି—ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପୂର୍ବ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍ ମନ୍ବନ୍ତରରେ କେଉଁଠି କେଉଁ ଭୂପତି ଥିଲେ, ସେସବୁ ମୁଁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବି। ସମସ୍ତ ଭୂପତିମାନେ ସମାନ ଗର୍ବ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲେ; ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁଙ୍କ ନାତିମାନେ ବହୁତ ପ୍ରବଳ ଥିଲେ। ପ୍ରିୟବ୍ରତଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ—ଆଗ୍ନୀଧ୍ର, ଅଗ୍ନିବାହୁ, ମେଧ, ମେଧାତିଥି, ଓ ବସୁ, ତଥା ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ୍, ଦ୍ୟୁତିମାନ୍, ହବ୍ୟ, ସବନ—ଏମାନେ ସେହି ପୁତ୍ର। ପ୍ରିୟବ୍ରତ ସେମାନଙ୍କୁ ସାତଟି ଦ୍ୱୀପର ରାଜା ବନେଇଥିଲେ। ଆଗ୍ନୀଧ୍ରଙ୍କୁ ସେ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପର ଭୂପତି କଲେ; ମେଧାତିଥିଙ୍କୁ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପର ଭୂପତି କଲେ। ସାଲ୍ମଲଙ୍କୁ ଶୋଭା ଯୁକ୍ତ ରାଜା କଲେ, ଓ କୁଶଦ୍ୱୀପରେ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମତଙ୍କୁ ରାଜା କଲେ। କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପରେ ଦ୍ୟୁତିମତଙ୍କୁ, ଶାକଦ୍ୱୀପରେ ହବ୍ୟଙ୍କୁ, ପୁଷ୍କରଦ୍ୱୀପରେ ସବନଙ୍କୁ ଭୂପତି କଲେ। ପୁଷ୍କରରେ ସବନଙ୍କ ପୁତ୍ର ମହାବୀତ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଧାତକୀ ଓ ମହାବୀତ—ଏହି ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଉତ୍ତମ ଥିଲେ। ସେଠି ଏହାର ନାମ ମହାବୀତ ହେଲା; ଧାତକୀଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଧାତକୀଖଣ୍ଡ କୁହାଯାଏ। ହବ୍ୟଙ୍କ, ଶାକଦ୍ୱୀପର ଭୂପତିଙ୍କ, ସାତି ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ଜଳଦ, କୁମାର, ସୁକୁମାର, ମଣୀଚକ, କୁସୁମୋତ୍ତର, ମୋଦାକ ଓ ମହାଦ୍ରୁମ। ଏହି ସାତି ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ: ଆଲଦା, କୌମାର, ସୁକୁମାର, ମଣୀଚକ, କୁସୁମୋତ୍ତର, ମୋଦାକ ଓ ମହାଦ୍ରୁମ। ଦ୍ୟୁତିମତଙ୍କ (କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପର ଭୂପତି) ସାତି ପୁତ୍ର ଥିଲେ: କୁଶଳ, ମନୁଗ, ଉଷ୍ଣ, ପୀବର, ଅନ୍ଧକାରକ, ମୁନି ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି। ସେମାନଙ୍କ ନାମରେ ଏଠି ସାତି ଅଞ୍ଚଳ: କୁଶଳ, ମନୋନୁଗ, ଉଷ୍ଣ, ପୀବର, ଅନ୍ଧକାରକ, ମୁନି ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭି। କ୍ରଉଞ୍ଚଦ୍ୱୀପରେ ଏହି ସାତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନମାନେ ବସିଥାନ୍ତି। କୁଶଦ୍ୱୀପରେ ମଧ୍ୟ ସାତି ପ୍ରବଳ ଜନ ଅଛନ୍ତି—ଉଦ୍ଭିଦ, ବେଣୁମାନ୍, ଦ୍ୱୈରଥ, ଲବଣ, ଧୃତି, ପ୍ରଭାକର ଓ କପିଳ। ଏଠି ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳ ତାଙ୍କ ନାମରେ: ଉଦ୍ଭିଦ, ବେଣୁମଣ୍ଡଳ, ଦ୍ୱୈରଥ, ଲବଣ, ଧୃତିମତ, ପ୍ରଭାକର ଓ କପିଳ। ଶାଲ୍ମଲଦ୍ୱୀପର ସାତି ଭୂପତି ଥିଲେ ବପୁଷ୍ମତଙ୍କ ପୁତ୍ର: ଶ୍ୱେତ, ହରିତ, ଜିମୂତ, ରୋହିତ, ବୈଦ୍ୟୁତ, ମାନସା ଓ ସୁପ୍ରଭ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳ ସେମାନଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ: ଶ୍ୱେତ, ହାରିତ, ଜିମୂତ, ରୋହିତ, ବୈଦ୍ୟୁତ, ମାନସା ଓ ସୁପ୍ରଭ। ଏବେ ମୁଁ ଜମ୍ବୁଦ୍ୱୀପ ପରେ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ବିଷୟରେ କହିବି। ମେଧାତିଥିଙ୍କ ସାତି ପୁତ୍ର ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପର ରାଜା ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ଥିଲେ ଶାନ୍ତଭୟ। ସେମାନଙ୍କୁ ନେଇ ସାତି ଅଞ୍ଚଳ ଗଠିତ ହେଲା: ଶାନ୍ତଭୟ, ଶିଶିର, ସୁଖୋଦୟ, ଆନନ୍ଦ, ଶିବ, କ୍ଷେମକ ଓ ଧ୍ରୁବ। ପୂର୍ବ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ନିଜେ ନିଜେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଥିଲେ। ମେଧାତିଥିଙ୍କ ସେହି ପୁତ୍ରମାନେ ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପର ନିବାସୀମାନେକୁ ବିଭିନ୍ନ ଭାର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ଅନୁସାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିଥିଲେ। ପ୍ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପ ଓ ଶାକଦ୍ୱୀପ ସାମୀପ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଧର୍ମ ପଞ୍ଚଭିନ୍ନ ଭାବରେ ପ୍ରଚଳିତ, ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁସାରେ। ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଦ୍ୱୀପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଲକ୍ଷଣ ହେଉଛି—ସୁଖ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ନିଜ ସ୍ୱରୂପ, ଶକ୍ତି ଓ ଧର୍ମ।