ମୋ ଦିବ୍ୟ ସ୍ମୃତି କିଛି କାରଣରୁ ହରାଇଗଲା। ମୁଁ ମାନବ ଦେହରେ ଥିବାକୁ ଦେଖି, ସମ୍ମାନିତ ଶିଳାଦା ମୋ ପିତା ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସ୍ନେହରେ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ, ସେ ମୋ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ସଂସ୍କାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦନ କଲେ। ଶିଳାଦା, ଶାଳଙ୍କାୟନଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମୋତେ ବେଶ୍ ଭକ୍ତିରେ ରୁଗ୍ବେଦ ଓ ଯଜୁର୍ବେଦ ଶିଖାଇଲେ। ସେ ମୋତେ ସାମବେଦର ହଜାର ଶାଖା, ତାହାର ସମସ୍ତ ଅଂଶ ଓ ଉପଅଂଶ, ଆୟୁର୍ବେଦ, ଧନୁର୍ବେଦ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଅଶ୍ୱଶାସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଶିଖାଇଲେ। ଏହି ସହିତ ସେ ହାତୀର ଚରିତ୍ର ଓ ମାନବଙ୍କ ଚିହ୍ନ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଅବଗତ କରାଇଲେ। ମୋ ସପ୍ତମ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ବଡ଼ ଋଷି, ଦେବତାମନ୍ୟ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ, ତପସ୍ୟା ଓ ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ। ସେହି ମହାତ୍ମାମାନେ, ମୋତେ ଆବୃତ୍ତିରେ ଦେଖି, କହିଲେ: “ପ୍ରିୟ, ନନ୍ଦୀ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଲେ ବି, ତାଙ୍କର ଆୟୁଷ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଳ୍ପ। ଏପରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କେବେ ଦେଖାଯାଇନାହିଁ—ଏହି ବର୍ଷ ପରେ ଆଉ ଆୟୁଷ୍ୟ ନାହିଁ।” ଏପରି କହିବା ପରେ, ପୁତ୍ରପ୍ରେମରେ ଭରିଥିବା ଶିଳାଦା ମୋତେ ବକ୍ଷେ ଧରି, ଦୁଃଖରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଇ, “ହା! ମୋ ପୁଅ! ମୋ ପୁଅ!” ବୋଲି କ୍ରନ୍ଦନ କରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ସେ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ କହିଲେ, “ହା! ଏହି ଭାଗ୍ୟ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି!” ତାଙ୍କର ଦୁଃଖଭରା ଆବାଜ ଶୁଣି, ଆଶ୍ରମବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆତୁର ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ, ସୁଭିତ୍ତି ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ କ୍ରିୟା କରି, ମହାଦେବ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସେମାନେ ମଧୁ ଓ ଅନେକ ପବିତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ ହୋମ କଲେ। ମୋ ପିତା ଓ ମୋ ପୁରୁଷପିତା ଅଚେତନ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ, ଦୁଃଖରେ ତଡ଼ପି, ମୃତପ୍ରାୟ ହେଇ ଭୂମିରେ ଶୟାନ ହେଲେ। ମୃତ୍ୟୁଭୟରେ, ମୁଁ ତୁରନ୍ତ ମୋ ପିତା ଓ ପୁରୁଷପିତାଙ୍କ ପାଦରେ ମଣ୍ଡିଆ ହୋଇ ପଡ଼ିଲି। ସେମାନେ ମୃତପ୍ରାୟ ଭାବେ ମୋ ଆଖିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ। ସେମାନେ ଚାରିପାଖ ଘୂରି, ମୁଁ ରୁଦ୍ରସ୍ତୁତି ପାଠ କରିବାରେ ଲଗିଗଲି, ହୃଦୟର କମଳରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆକାଶରେ ତ୍ରୟମ୍ବକ ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲି। ତେବେ ମୁଁ ସାକ୍ଷାତ୍ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲି—ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ଦଶ ବାହୁ, ଶାନ୍ତ, ପଞ୍ଚମୁଖୀ, ଶୁଭ, ପବିତ୍ର ଜଳରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ। ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଶୋଭିତ ମହାଦେବ ମୋ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ: “ନନ୍ଦିନ, ବଳଶାଳୀ, ତୁମେ କିପରି ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ କରୁଛ? ସେଇ ଦୁଇ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ମୁଁ ପଠାଇଥିଲି। ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ପରି। ତୁମ ଦେହ ଏହି ଲୋକୀକ ଅଟୁଟ ତଥ୍ୟ। ଦେବତା, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦାନବ କେହି ଏପରି ଦିବ୍ୟ ଦେହ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖିନାହାନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ଯାହାକୁ ଦିବ୍ୟ ବୋଲି ପୂଜା କରାଯାଉଥିଲା, ନନ୍ଦିଶ୍ୱର, ସେ ଏହି ସଂସାରର ନିୟମ—ପୁନଃପୁନଃ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ। ମାନବମାନେ ଜନ୍ମ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ସଦା ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ପାଇଁ। ଏପରି କହି ମହାଦେବ ମୋ ପାଖକୁ ଦୁଇ ଶୁଭ୍ର ହାତ ଦେଇ, ମୋ ଦୁଃଖ ଦୂର କଲେ। ପ୍ରସନ୍ନ ହୃଦୟ ଓ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଚିହ୍ନଧାରୀ ମହାଦେବ ଗଣମାନେ ଓ ହିମାବତୀ ଦୁହିତା ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ: “ତୁମେ ଅଜର, ଅମର, ସଦା ଦୁଃଖଶୂନ୍ୟ। ତୁମେ ଅବିନାଶୀ, ତୁମ ପିତା ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ସଦା ଅବିଚଳ। ମୋ ପ୍ରିୟ ଗଣ, ମୋ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପ ତୁମେ ଧାରଣ କରିବା। ତୁମେ ସଦା ମୋ ପାଖରେ, ମୋ ଶକ୍ତି ଓ ମହାଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।" ଏପରି କହି, ଭଗବାନ ତାଙ୍କ ଗଣମାନେ ସହିତ, ନିଜ ଗଳାରୁ କୁଶ ମାଳା ଖୋଲି ମୋ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧାଇଲେ। ସେ ଶୁଭ୍ର ମାଳା ପିନ୍ଧିବା ସହିତ, ମୁଁ ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ଦଶ ବାହୁ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଶଙ୍କର ପରି ରୂପାନ୍ତରିତ ହେଲି। ସେହି ମାଳାକୁ ମହାଦେବ ନିଜ ହାତରେ ଧରି କହିଲେ: “କହ, ଆଜି କଣ ଚାହୁଁଛ? ମୁଁ ତୁମକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବରା ଦେଇବି।” ତାପରେ, ନିଜ ଜଟାରୁ ଅତି ପବିତ୍ର ଜଳ ନେଇ, “ଏହା ଏକ ନଦୀ ହେଉ,” ବୋଲି ଛାଡ଼ିଲେ। ସେହି ଦିବ୍ୟ, ଶ୍ୟାମଳ, ଶୁଭ୍ର ଜଳରେ ଦଳ ଓ କମଳ ଶୋଭିତ ଏକ ମହାନଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା। ମହାଦେବ ଏହି ନଦୀକୁ କହିଲେ: “ତୁମେ ମୋ ଜଟା ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତେଣୁ ତୁମେ ଜଟୋଦକ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ। ଯେଉଁମାନେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରିବେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହେବେ।” ତାପରେ ମହାଦେବ ଦେବୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିଳାଦା ପୁତ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ: “ଏହି ତୁମ ପୁତ୍ର।” ଦେବୀ ମୋତେ ନିଜ ପାଦରେ ରଖି, ଅଙ୍କରେ ଧରି, ମୋ ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରି, ନରମ ହାତରେ ମୋତେ ମସିଲେ। ମାତୃସ୍ନେହରେ, ତିନି ଧାରା ଦୁଧ ନିଜ ସ୍ତନରୁ ଝରାଇ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଶଙ୍ଖପରି ଶୁଭ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିଲେ। ସେହି ତିନି ଧାରା ଦୁଧ ତିନିଟି ନଦୀ ହେଲା, ଏବଂ ମହାଦେବ କହିଲେ: “ଏହା ତିନି ଧାରା ନଦୀ ହେଉ।” ଏହି ତିନି ଧାରା ନଦୀକୁ ଦେଖି, ବୃଷ ଆନନ୍ଦରେ ଗର୍ଜନ କଲା, ଏହି ଧ୍ୱନିରୁ ଆଉ ଏକ ନଦୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ନଦୀ ବୃଷଧ୍ୱନୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା, ଦେବତାମାନେ ଯାହାକୁ ମହିମା କଲେ, ସୁନା ଜାମ୍ବୁ ଓ ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ ଏହି ନଦୀ ଅତି ଶୁଭ୍ର ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର। ଏପରି ଅନୁଗ୍ରହ ପରେ, ବୃଷଧ୍ୱଜ ପ୍ରଭୁ ମୋ ମାଥାରେ ଦିବ୍ୟ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧାଇଲେ, ଯାହାକୁ ନିଜେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ତିଆରି କରିଥିଲେ।