ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂର୍ବକାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା, ତାପସ୍ୟାରେ ପ୍ରବୀଣ ଋଷିମାନେ, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମୋତେ ମହାବତାର ନେବା ପାଇଁ ପୂଜା କରିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ମୁଁ ତୁମର ପୁଅ ଭାବେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବି, ମୋର ନାମ ହେବ ନନ୍ଦି, ମୁଁ ଅଜନ୍ମା, ଆଉ ତୁମେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ପିତା ହେବ, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ଜଗତର ପିତା । ଏପରି କହି, ସମ୍ମାନରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଉଜ୍ୱଳ ଏବଂ ପ୍ରସନ୍ନ ସୋମ ତାହା ସ୍ଥାନରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ । ରୁଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ପୁଅ ପାଇ ଶିଳାଦ ନାମକ ପିତା ବଡ଼ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ସେ ବଡ଼ ବିଦ୍ୱାନ୍ ଯଜ୍ଞକାରୀ ମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବେ ମହାୟଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ । ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେହି ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପରୁ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଅଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲି । ତାପରେ ମେଘ ଝରିଲା, ଦେବତା, କିନ୍ନର, ସିଦ୍ଧ, ସାଧ୍ୟମାନେ ଆକାଶରେ ସଙ୍ଗୀତ ଗାଇଲେ; ମୁଁ ଶିଳାଦଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲିବାବେଳେ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କରିଲେ । ମୋତେ ଦେଖିଲେ—ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅନ୍ତିମ ଦୀପ୍ତି ପରି ଉଜ୍ୱଳ, ଜଟାମୁକୁଟ, ତିନି ଆଖି, ଚାରି ହାତ, ଏବଂ ତ୍ରିଶୂଳ, ପରଶୁ ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରିଥିବା ଏକ ଶିଶୁ । ବଜ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା, ବଜ୍ରଦନ୍ତ, ବଜ୍ରକୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଭୟାନକ ଓ ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଧ୍ୱନି କରୁଥିବା ଏହି ଶିଶୁକୁ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସର୍ବ ଦେବତା, ମହାଋଷିମାନେ ସ୍ତୁତି କଲେ; ସମସ୍ତଠାରେ ସଙ୍ଗୀତ ହେଲା, ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ । ହେ ଋଷିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁନିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ବେଦର ଋକ୍, ଯଜୁସ୍, ସାମ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୋର ସ୍ତୁତି କଲେ ଏବଂ ନମସ୍କାର କଲେ । ବ୍ରହ୍ମା, ହରି, ରୁଦ୍ର, ଶକ୍ର, ଶିବ, ଅମ୍ବିକା, ଜୀବ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଥିଲେ । ଇଶାନ, ନିରୃତି, ଯକ୍ଷ, ଯମ, ବରୁଣ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱେଦେବ, ରୁଦ୍ର, ବସୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶଚୀ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠା, ସରସ୍ୱତୀ, ଅଦିତି, ଦିତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଲଜ୍ଜା, ଧୃତି, ନନ୍ଦା, ଭଦ୍ରା, ସୁରଭି, ସୁଶୀଳା, ସୁମନା, ଦୀପ୍ତିମାନ ବୃଷେନ୍ଦ୍ର, ଧର୍ମ, ଧର୍ମପୁତ୍ର—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଘେରି ମୋର ସ୍ତୁତି କଲେ । ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମୋର ପିତା ଶିଳାଦ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ହେଲେ, ମୋତେ ନମସ୍କାର କରି, ସ୍ନେହରେ କହିଲେ: "ପ୍ରଭୁ, ଦେବତାଙ୍କ ଦେବ, ତ୍ରିନେତ୍ର, ମୋର ଅବିନାଶୀ ପୁଅ, ଯହେତୁ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକ, ଏଠାରେ ଅଧିକ କଣ କହିବି? ମୋର ପୁଅ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ତୁମେ ଅଜନ୍ମା, ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରେ, ତୁମେ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ, ପ୍ରପିତାମହ, ପିତା, ପୁଅ, ମହାପ୍ରଭୁ, ଜଗତର ଗୁରୁ ।" "ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୁଅ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ । ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୋ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ, ଏହି ନାମ 'ନନ୍ଦି' ମୋତେ ଦିଆଯାଇଛି । ଏହିପରି ଆନନ୍ଦ ଦିଅ, ନନ୍ଦିନ୍, ମୁଁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ । ମୋର ପିତାମାତା ଆଜି ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ଗଲେ, ଦୟା କର ।" "ଏହି ମହାପ୍ରଭୁ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ମୋର ଜନ୍ମ ନିଷ୍ଫଳ ନୁହେଁ । ମୋର ପୁଅ ମୋର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାରୁ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ ।" "ପୁଅ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର, ଦେବତାଙ୍କ ଦେବ, ଜଗତ ଗୁରୁ । ତୁମକୁ ପୁଅ ଭାବେ ଭାବି ଯାହା କିଛି କହିଛି, ତାହା ମୁଁ ମାଗୁଛି, କ୍ଷମା କର । ଦେବଦାନବମାନେ ତୁମକୁ ପୂଜନ୍ତି । ଯେଉଁଠି ମୋର ପୁଅର କଥା ପଢ଼ିବେ କିମ୍ବା ଶୁଣିବେ, କିମ୍ବା ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣିବେ, ସେମାନେ ମୋ ସହ ଆନନ୍ଦିତ ହେବେ ।" ଏପରି ପରି ବଡ଼ ଭକ୍ତିରେ ପୁଅଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ନମସ୍କାର କଲେ । ଶିଳାଦ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେଠାରେ କହିଲେ: "ଦେଖ, ମୋର ଅମର ଭାଗ୍ୟ କେତେ ମହାନ! ନନ୍ଦି ପ୍ରଭୁ ଏଠି ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଇଛନ୍ତି, ତେବେ ଦେବ କି ଦାନବ, କିଏ ମୋ ସମାନ? ଏହି ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ନନ୍ଦି ମୋ ପାଇଁ ଉପକୃତି ।" ମୋର ପିତା ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ତାଙ୍କ ଅଶ୍ରମକୁ ଫେରିଗଲେ, ଯେପରି ଗରିବ ଲୋକ ଧନ ମିଳିଲା ପରେ ଖୁସି ହୁଏ । ମୁଁ ଶିଳାଦଙ୍କ ଅଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲିବାବେଳେ ମୋ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ତ୍ୟାଗ କରି ମାନବ ରୂପ ଧାରଣ କଲି । ଏହି ସମୟରେ ଅଜଣା କାରଣରୁ ମୋର ଦିବ୍ୟ ସ୍ମୃତି ହରାଇଗଲା । ମୋତେ ମାନବ ଦେହରେ ଦେଖି, ସମ୍ମାନିତ ଶିଳାଦ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ; ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିଲେ, ସେ ବଡ଼ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଏବଂ ଜନ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିଦେଲେ । ଶିଳାଦ, ଶାଳଙ୍କାୟନଙ୍କ ପୁଅ, ପୁଅ ପ୍ରତି ଅତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଥିଲେ; ସେ ମୋତେ ଋଗ୍ବେଦର ଶାଖା, ଯଜୁର୍ବେଦ ଓ ସାମବେଦର ହଜାର ଶାଖା, ଏହାର ସମସ୍ତ ଅଂଶ, ଆୟୁର୍ବେଦ, ଧନୁର୍ବେଦ, ସଙ୍ଗୀତ, ଅଶ୍ବଶାସ୍ତ୍ର, ହସ୍ତୀଚାଳନ ଓ ମାନବ ଚିହ୍ନ ଶିଖାଇଦେଲେ । ମୋର ସପ୍ତମ ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ, ଦେବଶକ୍ତି ଓ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଦୁଇ ଦିବ୍ୟ ଋଷି—ମିତ୍ର ଏବଂ ବରୁଣ—ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ମୋତେ ଦେଖିବାକୁ ଅଶ୍ରମକୁ ଆସିଲେ । ସେମାନେ ପୁନିପୁନି ମୋତେ ଦେଖି କହିଲେ: "ନନ୍ଦି ଦେବ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ତାତ୍ପର୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ତାଙ୍କ ଆୟୁ ଅତି ଅଳ୍ପ । ଏପରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କେବେ ଦେଖାଯାଇନାହିଁ—ଏହି ବର୍ଷ ପରେ ଆୟୁ ରହିବ ନାହିଁ ।" ଏପରି କହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିଳାଦ, ପୁଅ ପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ, ମୋତେ ଆଁକୁଡ଼ି ଧରି ଦୁଃଖରେ ବଡ଼ ଜୋରରେ କାନ୍ଦିଲେ: "ହାୟ, ମୋର ପୁଅ, ମୋର ପୁଅ!" ବେହୋସ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ । ଦୁଃଖରେ ଅତିବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ କହିଲେ, "ହା, ଏହି ତାଲି ଓ ବିଧାତାଙ୍କ ଶକ୍ତି!" ତାଙ୍କର ଏହି ବିଷଣ୍ଣ ସ୍ୱର ଶୁଣି ଅଶ୍ରମବାସୀମାନେ...