ଏକ ସମୟର କଥା, ବ୍ରହ୍ମା ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ କିପରି ଏକାଦଶ ରୂପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ?” ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି ମହେଶ୍ୱର ମୁସ୍କୁରାଇ କହିଲେ, ସୁଭଗ ହସ୍ତ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, “ମୋତେ ପରମାତ୍ମା ବୋଲି ଜାଣ, ଏହା ମୋର ଅଜନ୍ମା ମାୟା। ଏହି ରୁଦ୍ରମାନେ ତୁମକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଏଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।” ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ହସ୍ତଯୁଗଳ ଜୋଡି, ଅନନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ କନ୍ଠ ଭରି କହିଲେ, “ହେ ଦେବଦେବ, ମୁଁ ବିପଦରେ ପଡ଼ିଛି। ହେ ଶଙ୍କର, ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ରରୁ ମୋତେ ମୁକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।” ତାହା ପରେ ଭଗବାନ ଉମାପତି ପିତାମହାଙ୍କୁ ଦୟାର ସହିତ ମୁସ୍କୁରାଇଲେ। ଏହା ପରେ ସମସ୍ତ ରୁଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ମାୟା ସହିତ, ଜଗତ୍ର ନାଥ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ଏହିପରି ଶିଳାଦା, ଏହି ଜଗତରେ ଅଜନ୍ମା ପୁତ୍ର ଲଭ୍ୟ ନୁହେଁ ବୋଲି ଜାଣ। ଅମର ମଣିଷ ଦୁର୍ଲଭ; କମଳଜ (ବ୍ରହ୍ମା) ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତି ନୁହନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯଦି ଦେବଦେବ ରୁଦ୍ର ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ସେହି ସମ୍ଭବ। ତୁମ ପୁତ୍ର ଅଜନ୍ମା ଓ ଅମର ହେବା ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ—ମୋ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ। ଅଜନ୍ମା ଓ ଅମର ବିଷୟରେ ବିବରଣୀ ଦେବା ଅସମ୍ଭବ। ଏମିତି କହି ଦୟାମୟ ଭଗବାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିଳାଦାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ। ଦେବମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ଭଗବାନ ଧୂସର ବୃଷ ଉପରେ ଚଢ଼ି ଯାତ୍ରା କଲେ। ଏହି ଘଟଣା ପରେ, ଏକ ଦିନ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ବରଦାନ ଦେବାଳୁ ଯିବା ପରେ, ଶିଳାଦା ମହାଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ଭକ୍ତିଶୀଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଭଳି କଟିଗଲା। ତାଙ୍କ ଶରୀର ଉପରେ ପିଲାପୋକା ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁହଁ ବିଶିଷ୍ଟ ପୋକାମାନେ ଆସି ଆଣ୍ଠି ଗଠିଲେ। ମାଂସ, ରକ୍ତ, ଚର୍ମ ବିନା, ଦେହ ଏକ ଦେବାଳୟ ପାଟି ଭଳି ହୋଇ ଅସ୍ଥି ମାତ୍ର ରହିଗଲା। ଏମିତି ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା ଦେଖି ଶଙ୍କର ତାଙ୍କୁ ଦୟାର ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ଏହି ସ୍ପର୍ଶରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିଳାଦାଙ୍କ ସମସ୍ତ କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର ହେଲା। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଶୋଭାମୟ ଶଙ୍କର ତାଙ୍କ ସାଥି ଓ ମୋ ସହିତ ପ୍ରକଟ ହୋଇ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମର ତପସ୍ୟାରୁ ପ୍ରସନ୍ନ। ହେ ମହାମନା, ଏହି ତପସ୍ୟା ତୁମର କାହିଁକି? ମୁଁ ତୁମକୁ ଏମିତି ପୁତ୍ର ଦେବି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ଜାଣିଥିବେ ଓ ସର୍ବଜ୍ଞ ହେବେ।” ତାପରେ ଶିଳାଦା ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଚନ୍ଦ୍ରଧାରୀ ସୋମଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନା କରି କହିଲେ, “ହେ ଦେବଦେବ, ତ୍ରିପୁରାସୁର ନାଶକ, ଶଙ୍କର, ମୁଁ ଅଜନ୍ମା ଓ ଅମର ପୁତ୍ର ଚାହେଁ।” ପୁର୍ବେ ମଧ୍ୟ, ରୁଦ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଶିଳାଦାଙ୍କୁ ଦୟାର ସହିତ କହିଥିଲେ, “ହେ ଦ୍ୱିଜ, ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମା, ତପସ୍ୟାଶୀଳ ଋଷି, ଦେବମାନେ ମୋତେ ଅବତାର ନିମିତ୍ତେ ଉପାସନା କରିଥିଲେ। ମୁଁ ତୁମର ପୁତ୍ର ହେବି, ଅଜନ୍ମା ଓ ନନ୍ଦି ନାମକ; ତୁମେ ମୋର ପିତା ହେବ, ଯେପରି ବ୍ରହ୍ମା ଜଗତର ପିତା।” ଏମିତି କହି, ସୋମ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପ୍ରଭା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇ, ଶିଳାଦାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତିରେ ଦେଖି, ସ୍ଥାନରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ରୁଦ୍ରଙ୍କଠାରୁ ପୁତ୍ର ପାଇଁ, ଶିଳାଦା ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯଜ୍ଞବିଦ୍ ଭାବେ ମହାୟଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଶିବଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ସେଠାରୁ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଅଗ୍ନିର ଶିଖା ଭଳି ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇ ଜନ୍ମ ନେଲି। ତାପରେ ମେଘମାନେ ବର୍ଷା କଲେ, ଦେବ, କିନ୍ନର, ସିଦ୍ଧ, ସାଧ୍ୟମାନେ ଆକାଶରେ ଗୀତ ଗାଇଲେ; ମୁଁ ଶିଳାଦାଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେବାବେଳେ, ଉପେନ୍ଦ୍ର ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କଲେ। ମୋତେ ଦେଖି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅନ୍ତିମ ପ୍ରଭାଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଜଟାମୁକୁଟ, ତ୍ରିନୟନ, ଚାରିହାତି, ତ୍ରିଶୂଳ, ପରଶୁ, ଗଦାଧାରୀ ଶିଶୁ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ। ମୁଁ ଦୃଢ଼ବଜ୍ରଧାରୀ, ବଜ୍ରଦନ୍ତ, ବଜ୍ରକୁଣ୍ଡଳଧାରୀ, ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲି। ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ମହାର୍ଷି ଓ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ମୋତେ ସ୍ତୁତି କଲେ; ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କଲେ। ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ବୃହତ୍ ସୈବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ସ୍ତୁତି କରି, ନମସ୍କାର କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ହରି, ରୁଦ୍ର, ଶକ୍ର, ଶିବ, ଅମ୍ବିକା, ଜୀବ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଭାସ୍କର, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଈଶାନ, ନିରୃତି, ଯକ୍ଷ, ଯମ, ବରୁଣ, ବିଶ୍ୱେଦେବ, ରୁଦ୍ର, ବସୁମାନେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶଚୀ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠା, ସରସ୍ୱତୀ, ଅଦିତି, ଦିତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଲଜ୍ଜା, ଧୃତି, ନନ୍ଦା, ଭଦ୍ରା, ସୁରଭୀ, ସୁଶୀଳା, ସୁମନା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବୃଷେନ୍ଦ୍ର, ଧର୍ମ, ଧର୍ମପୁତ୍ର ଏବଂ ଅନେକ ଦେବତା ଓ ଦେବୀମାନେ ମୋତେ ଘେରି ସ୍ତୁତି କଲେ। ଶିଳାଦା, ମୋର ପିତା, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବଢ଼ା ଆନନ୍ଦରେ ମୋତେ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ, “ହେ ଦେବଦେବ, ତ୍ରିନୟନ, ମୋର ଅକ୍ଷୟ ପୁତ୍ର, ତୁମେ ଜଗତର ରକ୍ଷକ। ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଜଗତର ରକ୍ଷକ, ମୋର ପୁତ୍ର ସର୍ବବ୍ୟାପୀ। ଅଜନ୍ମା, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରେ, ତୁମେ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳ, ପ୍ରପିତାମହ, ପିତା, ପୁତ୍ର, ମହାପ୍ରଭୁ, ଜଗତର ଗୁରୁ। ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର। ମୁଁ ତୁମର ଦୟାରେ ଆନନ୍ଦିତ, ତେଣୁ ମୋର ନାମ ନନ୍ଦୀ। ଏହିପରି ମୋତେ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ, ମୁଁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ। ମୋର ପିତାମାତା ଆଜି ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ, ହେ ମହାବଳୀ, ଦୟା କର।