ଏହି ଉତ୍କଳିତ କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଏପରି: ଏକ ସମୟରେ, ମହାଦେବ ଚାରିପାଖରେ ଅଷ୍ଟ ଆକାର ଧାରଣ କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର କୃଷ୍ଣ ପଥ ସହିତ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ପୃଥିବୀ, ପବନ, ମନୁଷ୍ୟ, ଜଳ, ଆକାଶ ଓ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଆକାର ତାଙ୍କର ଅଷ୍ଟ ରୂପ ହେଲା। ଏହି ଦିନରୁ, ତାଙ୍କୁ "ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତିଧାରୀ" ଭଗବାନ୍ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତି ମହାଦେବଙ୍କର କୃପାରେ, ବିରିଞ୍ଚି—ଅର୍ଥାତ୍ ବ୍ରହ୍ମା—ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି କରିଲେ। ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ପୁନଃ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଯେତେବେଳେ ଏକ ଯୁଗର ଶେଷ ହେଲା। ଏକ ହଜାର ଯୁଗ ଧରି ସମସ୍ତ ଜୀବ, ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ, ସମସ୍ତେ ଶୟାନ ଥିଲେ; ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଆଶାରେ ଉତ୍କଟ ତପସ୍ୟା କରିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଥିବାବେଳେ କିଛି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା ନାହିଁ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ଦୁଃଖରୁ ତାଙ୍କର ରୋଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧିତ ଚକ୍ଷୁରୁ ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁ ପଡିଲା; ଏହି ଅଶ୍ରୁବିନ୍ଦୁରୁ ଭୂତ, ପ୍ରେତ ଓ ଅନ୍ୟ ଜୀବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ସମସ୍ତ ପୁରାତନ ଜୀବ—ଭୂତ, ପ୍ରେତ ଓ ରାତିରେ ଘୁଞ୍ଚିବା ଜୀବ—କୁ ଦେଖି ନିଜକୁ ଦୋଷ ଦେଲେ। ତାଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହେଇ, ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣବାୟୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମୁଖରୁ ରୁଦ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଯିଏ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି। ମହାଦେବ ଏହି ସମୟରେ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ବର ରୂପେ—ଅର୍ଧ ପୁରୁଷ ଓ ଅର୍ଧ ନାରୀ ଭାବେ—ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକିଲେ। ପରେ ତିନି ନିଜକୁ ଏଗାର ଆକାରରେ ବିଭାଜିତ କଲେ ଓ ଏହି ରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏହି ରୂପର ଅର୍ଧ ଭାଗରୁ, ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା ଭାବେ, ଶିବା ଉମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଉମା ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଦୁର୍ଗା ଓ ସରସ୍ବତୀଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହିପରି, ଭଗବାନ୍ ବାମା, ରୌଦ୍ରୀ, ମହାମାୟା, ବୈଷ୍ଣବୀ, କଳା, ବିକିରିଣୀ, କାଳୀ ଓ କମଳବାସିନୀଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ତାପରେ ବଳବିକିରିଣୀ, ବଳପ୍ରମଥିନୀ—ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କୁ ଅଧିନ କରିବା ଶକ୍ତି—ଓ ମନୋନ୍ମନୀ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହିପରି ଅନେକ ନାରୀ, ହଜାର ହଜାର, ଉମାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ଏବଂ ରୁଦ୍ରମାନ୍ୟ ମହାଦେବ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ତିନି ଜଗତର ନାଥ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଉମାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖି, ତିନି ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା ଭାବେ ଦ୍ୱିପଦେ ଦ୍ୱିପଦେ ଦେଖା ଦେଲେ; ଏହି ଭଗବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହାଦେବ, ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ। କୃପାଶୀଳ ମହେଶ୍ୱର, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ପୁନଃ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରାଣବାୟୁ ଦେଇ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ଫେରାଇଲେ; ଏହି ପ୍ରାଣବାୟୁ ମହାଦେବଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ତାପରେ ରୁଦ୍ର ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି କିଛି ପ୍ରାପ୍ତ କରି; ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ନାଥ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବାକ୍ୟରେ କହିଲେ: "ଭୟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ, ହେ ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବିରିଞ୍ଚି, ଜଗତର ଆଚାର୍ୟ। ମୁଁ ତୁମର ପ୍ରାଣବାୟୁ ଏଠାରେ ସ୍ଥାପନ କରିଛି; ତେଣୁ ଉଠ, ହେ ନାଥ।" ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଜଣେ ସ୍୵ପ୍ନରୁ ଜାଗିଥିବା ପରି ଶାନ୍ତ ମନ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଖିଳିଥିବା ପଦ୍ମ ପରି ଚମକିଲା। ଜୀବନ ଫେରିଥିବା ପରେ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦେଖି, କମଳ ହାତ ଜୋଡି ମୃଦୁ ଓ ଗଭୀର ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ: "ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ମୋ ମନ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି, ତୁମେ କଥା କହ।" "ତୁମେ କିଏ, ଅଷ୍ଟ ଆକାର ଧାରଣ କରିଛ, ତଥାପି ଏଗାର ଆକାରରେ ସ୍ଥିତ?" ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ମହେଶ୍ୱର ଉତ୍ତର ଦେଲେ: ନିଜ ଶୁଭ ହାତରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ନାଶକ କହିଲେ: "ମୋତେ ପରମାତ୍ମା ଭାବେ ଜଣ, ଏହି ଅଜନ୍ମ ମାୟା ମୋର ଅଂଶ।" "ଏହି ରୁଦ୍ରମାନ୍ୟ ଏଠାରେ ତୁମ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ରହିଛନ୍ତି।" ଏହିପରି, ବ୍ରହ୍ମା ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ନାଥକୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ: "ହେ ଦେବ, ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ଦେବ, ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ।" "ଶଙ୍କର, ମୁଁ ଚାହେଁ ମୋତେ ଏହି ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରରୁ ମୁକ୍ତ କର।" ତାପରେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଉମାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ପିତାମହଙ୍କୁ ହସି ଦେଖିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମହାଦେବ ରୁଦ୍ରମାନ୍ୟ ଓ ଉମାଙ୍କୁ ସହ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତେଣୁ, ଶିଲାଦା, ଏହି ବିଶ୍ୱରେ ଅଜନ୍ମ ଜନ୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଅମୃତ୍ୟୁ ଜନ୍ମ ମାନବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ; ମନ୍ଦାର ପୁଷ୍ପରେ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁରୁ ଅପରିହାର୍ଯ। ଯଦି ରୁଦ୍ର, ଦେବତାମାନ୍ୟଙ୍କ ଦେବ, ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ତେବେ ଏହି ସମ୍ଭବ। "ତୁମ ପୁତ୍ର, ଅଜନ୍ମ ଓ ଅମୃତ୍ୟୁ, ମୋ, ବିଷ୍ଣୁ, ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।" "ଅଜନ୍ମ ଓ ଅମୃତ୍ୟୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଜୀବକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ଅସମ୍ଭବ।" ଏପରି କହି, କୃପାଶୀଳ ଭଗବାନ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ। ଦେବମାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଘିରି, ଭଗବାନ୍ ଏକ ଧଳା ବୃଷ୍ଟିରେ ଚଢ଼ି ବିଦାୟ ହେଲେ। ଏହା ପରେ, ଶିଲାଦା, ଏହି ବିଶ୍ୱର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ଭବଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଆଶାରେ। ଏହି ଭକ୍ତିମୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପରି ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ଦେହ ଜାଣିପିଁ ଦ୍ୱାରା ଢାକିଯାଇଥିଲା, ଲାଲ ଗୋଡିଆ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁଁହ ବିଶିଷ୍ଟ କୀଟମାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଛାଇଯାଇଥିଲା। ମାଂସ, ରକ୍ତ, ଚର୍ମ ଶୂନ୍ୟ ଦେହ, ଦିବାଲି ପରି ଅସ୍ପର୍ଶ୍ୟ; କେବଳ ହାଡ଼ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲା। ଏପରି ଶଙ୍କର ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ କାମ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ହାତ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ କରାଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ଦ୍ୱିଜ ତାଙ୍କର କ୍ଳାନ୍ତି ଭାଗିଦେଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ, ଶଙ୍କର ନିଜ ଗଣମାନ୍ୟ ଓ ମୋ ସହିତ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ।" "ହେ ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ଏହି ତପସ୍ୟାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ'ଣ? ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଅଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ପୁତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରିବି।