ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରାତନ କଥାରେ, ମହାତ୍ତ୍ୱ ତତ୍ତ୍ୱ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଲା, ସେହି ସମୟରେ ତାହା ପୁନଃ ଲୟ ହେଲା, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଅବ୍ୟକ୍ତ ସ୍ୱ-ଗୁଣ ସହିତ ସତ୍ତାରେ ଲୟ ହେଲା। ଏହା ପରେ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ପୁରୁଷ ଶିବଙ୍କୁ ଆଧାର କରି ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ସେଥିରୁ ତାଙ୍କ ଚିତ୍ତରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଚିତ୍ତଜ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। କିନ୍ତୁ, ପଦ୍ମଜ ଅର୍ଥାତ୍ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଏହି ଜଗତରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ନାହିଁ। ସେମାନଙ୍କ ବିକାଶ ପାଇଁ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ମନସ୍ ପୁତ୍ରମାନେ ସହିତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଲେ, ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଭବ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଜାଣିଲେ। ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଭୂକୁଟି ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଭୁ ଉଦ୍ଭବ କରି, ପିତୃସ୍ନେହର ଉଲ୍ଲେଖ କରି, ନାରୀ ଓ ପୁରୁଷ ଦୁଇ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ମହାଦେଵ, ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ଭଗବାନ ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦାହ କଲେ। ପରେ, ଶିବ ତାଙ୍କ ସ୍ୱୟଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଧାଂଶକୁ ଯୋଗ ମାର୍ଗରେ ଉପଭୋଗ କଲେ, ଏହିପରି ଜଗତର ବିକାଶ ପାଇଁ। ସେଠି, ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ମହାନ୍ତ ନାରୀ ଅଂଶରେ, ପ୍ରଭୁ ହରି ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା ଥିବା ଏହି ଜଗନ୍ନାଥ, ପଶୁପତି ଅସ୍ତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହିପରି ମହାଦେବୀ ଠାରୁ ବ୍ରହ୍ମା, ତାଙ୍କ ଅଂଶରୁ ହରି, ଅଣ୍ଡଜ, ପଦ୍ମଜ, ଓ ଭବଙ୍କ ଦେହଠାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ହେଲେ। ଏହା ସମସ୍ତ ପୁରାତନ ଗାଥା ତୁମକୁ କୁହିଦେଲି; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶ୍ରୀ ଏକ ପରାର୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଲା। ଏଵେ, ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବିରକ୍ତି ଯାହା ଅନ୍ଧକାରରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା, ତାହା କଥା କହିବି; ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ନାରାୟଣ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପକୁ ଦୁଇ ଭାଗ କଲେ। ତାଙ୍କ ଅଂଗଠାରୁ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ, ଏବଂ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଋଷି, ଏକ କଳ୍ପର ଶେଷରେ, ରୁଦ୍ର, ହରି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ପୁନର୍ବାର ଏକ କଳ୍ପ ଶେଷରେ, ହରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ପୁନି, ବ୍ରହ୍ମା ନାରାୟଣଙ୍କୁ, ଭବ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ବିଚାର କଲେ ଯେ, ସଂସାର ଦୁଃଖମୟ। ସେଉଁଠି ସୃଷ୍ଟିକୁ ଆତ୍ମାଭିତରେ ସଂକୋଚ କରି, ପ୍ରାଣ ଚଳନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପାଷାଣ ଭଳି ନିର୍ଜୀବ ହେଲେ। ପ୍ରଭୁ ଦଶ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ସମାଧିରେ ରହିଲେ; ହୃଦୟ ସ୍ଥିତ ସୁନ୍ଦର ପଦ୍ମ ତଳମୁଖୀ ହେଲା। ଶ୍ୱାସ ନିମିତ୍ତେ ସେହି ପଦ୍ମ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଏବଂ ଜାଗ୍ରତ ହେଲା; ତାହାର ଉପର ମୁଖ ଶ୍ୱାସ ରୋଧ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେଲା। ସେହି ପଦ୍ମ ମାଝରେ, ପଦ୍ମଗଣ୍ଡରେ, ସେ ବିଶ୍ଵନାଥ, ‘ଓଁ’ ଧ୍ୱନି, ଶିବ, ପରମ ଦେବତାଙ୍କୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅର୍ଧାଂଶ ତଳେ ଥାଏ। ପଦ୍ମ ତନ୍ତୁର ଶତାଂଶ ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବା, ଏପରି ହୃଦୟରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଓ ନିୟମିତ ଚେତନା ସହିତ, ସେ ଯମ ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କଲେ; ଯିଏ ଯଜ୍ଞ ଯୋଗ୍ୟ, ଅଜର, ଅମର। ହୃଦୟ ପଦ୍ମରେ ବସିଥିବା ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏକ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିଲେ। ତାଙ୍କ ଭୂକୁଟିରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇ, ସେ ପିତାମହଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶିତ କଲେ; ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ସ୍ୱୟଂଭୁ, ନୀଳ ଓ ଶିବଙ୍କ ହୃଦୟରୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ। ଅଗ୍ନି ସମ୍ୟୋଗରେ, ପ୍ରଭୁ ପୁରୁଷ ପ୍ରକୃତିରୁ ଉଦ୍ଭବିଲେ; ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରୂପରେ, ଯାଁଠାରୁ କାଳ ରୂପୀ ପୁରୁଷ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେଉଁଠି, ସେ ଦେବତା ନୀଳଲୋହିତ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ; ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ କାଳ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ। ପିତାମହ ଖୁସିରେ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଆତ୍ମା, ଏଠି ଏଠି ଦେବତାଙ୍କୁ ଆଠ ନାମରେ ସ୍ତୁତି କଲେ। "ନମସ୍କାର ଆପଣଙ୍କୁ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରୁଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ନମସ୍କାର ଭବ, ମୂଳ ଓ ଜଳର ଦେବତା। ନମସ୍କାର ଶର୍ବ, ଭୂମି ରୂପୀ, ସଦା ସୁଗନ୍ଧିତ; ନମସ୍କାର ଈଶ, ବାୟୁ ଓ ସ୍ପର୍ଶ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ରୂପକୁ।" "ନମସ୍କାର, ପଶୁପତି, ଅଗ୍ନିଠାରୁ ଅଧିକ ତେଜସ୍ବୀ, ଭୟଙ୍କର, ଆକାଶ ରୂପୀ, ଶବ୍ଦ ମାତ୍ର ତ୍ୱରା। ନମସ୍କାର, ମହାଦେବ, ସୋମ, ଅମର; ନମସ୍କାର, ଉଗ୍ର, ଯଜ୍ଞ କର୍ତ୍ତା, କର୍ମ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଅନୁଷ୍ଠାନ କର୍ତ୍ତା।" ଯିଏ ଏହି ପୂର୍ବଜ ସ୍ତୋତ୍ରକୁ ପଢ଼େ, ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସହ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣାଇଥାଏ, ସେ ଏଗାର ବର୍ଷରେ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତିରେ ଏକତା ପାଏ। ଏଭଳି ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ପିତାମହ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଏହାପରେ, ମହାଦେବ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅଷ୍ଟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ସେ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା, ଚନ୍ଦ୍ର ତାହାର କଳାପଥ ସହ ଦେଖାଦେଲା। ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ମନୁଷ୍ୟ, ଜଳ, ଆକାଶ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ — ଏହି ସମସ୍ତ ଅଷ୍ଟ ରୂପରେ ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କ ଦୟାରେ, ବିରିଞ୍ଚି (ବ୍ରହ୍ମା) ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସମସ୍ତ ଜଗତ ସୃଷ୍ଟି କରି, ବ୍ରହ୍ମା ପୁନର୍ବାର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ଏକ ହଜାର ଯୁଗ ଧରି, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜୀବ ଶୟନାଶୀଳ ଥିଲେ, ସେଉଁଠି ସୃଷ୍ଟି ଇଚ୍ଛା କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଘୋର ତପସ୍ୟା କଲେ। ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ବେଳେ କିଛି ଉପଜିଲା ନାହିଁ; ବହୁ ଦିନ ପରେ, ଏହି ଦୁଃଖରୁ କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମିଲା। ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁରୁ, କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳବିନ୍ଦୁ ପଡ଼ିଲା; ସେହି ଅଂଶୁ ଠାରୁ ଭୂତ, ପ୍ରେତ ଓ ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟରାତ୍ରି ଚରାଣ୍ଡା ଉପଜିଲେ। ସେଉଁଠି, ସମସ୍ତ ବୃଦ୍ଧ ଭୂତ, ପ୍ରେତ ଓ ରାତିରେ ଘୁରୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦେଖି, ଅଜନ୍ମା, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜକୁ ଦୋଷାରୋପ କଲେ। କ୍ରୋଧାବେଶରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମା ଜୀବନବାୟୁକୁ ତ୍ୟାଗ କଲେ; ତାଙ୍କ ମୁଖରୁ ପ୍ରାଣ ମୟ ରୁଦ୍ର ଉଦ୍ଭବିଲେ। ସେଉଁଠି, ଅର୍ଧପୁରୁଷ ଅର୍ଧନାରୀ ଭାବେ, ଉଦୟତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପେ ରହି, ଏକାଦଶ ରୂପରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଅର୍ଧ ଅଂଶରେ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମା ଥିବା ଶିବା, ଉମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁର୍ଗା ଓ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।