ଏକ ସମୟର କଥା, ମୁନିବର, ସମସ୍ତ ଯୁଗମାନେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଥମେ ଥିଲା କୃତ ଯୁଗ, ତାପରେ ତ୍ରେତା, ପୁନି ଦ୍ୱାପର, ଏବଂ ଶେଷରେ ତିଷ୍ୟା କିମ୍ବା କଳି ଯୁଗ—ଏହି ଚାରିଟି ଯୁଗ ଏହିଭଳି ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବେ ଆସିଥିଲା। ଏହି ଯୁଗମାନଙ୍କର ସ୍ୱଭାବ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଥିଲା—କୃତ ଯୁଗ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତ୍ରେତା ରଜସ୍ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ଦ୍ୱାପର ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍ ଦୁଇଁଥିରେ ମିଶ୍ର, ଏବଂ କଳି ତମସ୍ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ। କୃତ ଯୁଗରେ ଧ୍ୟାନକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମନାଯାଏ, ତ୍ରେତାରେ ଯଜ୍ଞ ସ୍ତୁତିତ, ଦ୍ୱାପରରେ ଶୁଦ୍ଧ ଉପାସନା ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ଏବଂ କଳି ଯୁଗରେ ମାତ୍ର ଦାନକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନାଯାଏ। କୃତ ଯୁଗ ଚାରି ହଜାର ବର୍ଷର ଥିଲା, ଏହାର ସନ୍ଧ୍ୟା କାଳ ଚାରି ଶତାବ୍ଦୀ ଏବଂ ଏହାର ଅନ୍ତ୍ୟ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ଏପରି। ସେଠାରେ ଲୋକମାନେ ଚାରି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ରହୁଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ କୃତ ଯୁଗ ଓ ତାହାର ସନ୍ଧ୍ୟା ଶେଷ ହେଲା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଧର୍ମର ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଗଲା। ତ୍ରେତା ଯୁଗ ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ କମ୍, ଦ୍ୱାପର କୃତ ଯୁଗର ଅର୍ଦ୍ଧ, ତିଷ୍ୟା ତାହାର ମଧ୍ୟ ଅର୍ଦ୍ଧ ହେବାକୁ କୁହାଯାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗର ସନ୍ଧ୍ୟା କ୍ରମଶଃ ତିନି ଶତାବ୍ଦୀ, ଦୁଇ ଶତାବ୍ଦୀ ଓ ଏକ ଶତାବ୍ଦୀ ହେଉଛି, ଏହିଭଳି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚକ୍ରରେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। କୃତ ଯୁଗରେ ଧର୍ମ ଚାରି ପାଏଁ ଉପରେ ଦୃଢ଼ ଥିଲା, ତ୍ରେତାରେ ତିନି ପାଏଁ ଉପରେ, ଦ୍ୱାପରରେ ଦୁଇଟିପାଏଁ ଉପରେ ରହିଗଲା। କଳି ଯୁଗରେ ଧର୍ମ ତିନି ପାଏଁ ହରାଇ ଗଲା, କେବଳ ସତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ରହିଲା। କୃତ ଯୁଗରେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତି ସରଳ ଏବଂ ସାର ଭରିଥିଲା। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଏବଂ ଆନନ୍ଦରେ ରହୁଥିଲେ, କୌଣସି ଉଚ୍ଚ-ନିଚ୍ଚ ଭେଦ ନଥିଲା, ସମସ୍ତେ ଶୁଭ ଏବଂ ଏକରୂପ। ସେମାନଙ୍କର ଆୟୁ, ସୁଖ ଓ ଆକୃତି ସମାନ ଥିଲା; ଏକାଠି ପ୍ରେମ ଓ ସମ୍ମିଳିତ ଜୀବନ, ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ବିରୋଧ, ଦ୍ୱେଷ କିମ୍ବା କ୍ଳାନ୍ତି ନଥିଲା। ସେମାନେ ପାହାଡ଼ ଓ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅନିୟତ ଅବସ୍ଥାନରେ ବାସ କରୁଥିଲେ, ଶୋକ ଶୂନ୍ୟ, ସତ୍ତ୍ୱରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତ ଥିଲେ। ସେମାନେ ନିର୍ଲୋଭ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ମନ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ; କୃତ ଯୁଗରେ କୌଣସି ପୁଣ୍ୟ କିମ୍ବା ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇନଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲା, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ମିଶ୍ରଣ ନଥିଲା। କାଳର ପ୍ରଭାବରେ ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ଏହି ସାର ହ୍ରାସ ପାଇଲା। ଯେତେବେଳେ ସେହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ହରାଇଗଲା, ଆଉ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଆସିଲା। ଜଳର ସୂକ୍ଷ୍ମତା ପୁନର୍ବାର ଫେରିଲା, ତାହା ପାଇଁ ମେଘର ସ୍ୱଭାବରୁ ଜଳ ଆସିଲା। ମେଘ ଓ ବିଦ୍ୟୁତରୁ ବର୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହେଲା; ଏକ ବର୍ଷାରେ ସମସ୍ତ ଭୂମି ଭିଜିଗଲା। ତାହାଠାରୁ 'ଗୃହବୃକ୍ଷ' ନାମକ ବୃକ୍ଷ ବିକାଶ ପାଇଲା; ସମସ୍ତ ଜୀବନ ଓ ଭୋଗ ଏହି ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଭର କରି ଥିଲା। ତ୍ରେତା ଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ଲୋକମାନେ ଏହି ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିପରୀତତା ଆସିଲା। ହଠାତ୍ ରଜସ୍ ଓ ଲୋଭ ଭାବ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା; ଏହି ବିପରୀତତା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଗୃହବୃକ୍ଷ ନଷ୍ଟ ହେଲା। ବୃକ୍ଷ ନାଷ୍ଟ ହେବା ପରେ, ଲୋକମାନେ ଅଭିଭ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ, ଯୌନ ସଂଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତଥାପି, ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ଥିଲେ, ସେମାନେ ସେଇ ସାଧନାକୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ; ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପୁନି ଗୃହବୃକ୍ଷ ପ୍ରକଟ ହେଲା। ସେଠାରୁ ଜନ୍ମ ହେଲା ବସ୍ତ୍ର, ଫଳ ଓ ଆଳଙ୍କାର; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଗନ୍ଧ, ରଙ୍ଗ ଓ ରୁଚି ସମ୍ପନ୍ନ ବସ୍ତୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଛର ଗୁଛରେ ମଧୁ ମିଳିଲା, ଯାହା ଭୂମିପରି ଦୃଢ଼ ଥିଲା; ଏହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସଦା ସୁଖରେ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୋଇ ରହିଲେ। ଏହି ସାଧନା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଆନନ୍ଦିତ, ପୂଷ୍ଟ ଏବଂ ଦୁଃଖ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ ରହିଲେ; କିନ୍ତୁ କିଛି ସମୟ ପରେ ପୁନି ଲୋଭ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା। ସେମାନେ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଗଛ ଓ ମଧୁକୁ ଦଖଳ କଲେ; ଏହି ଦୁର୍ବ୍ୟବହାର ଓ ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଇଚ୍ଛାବୃକ୍ଷ ଓ ମଧୁ ହେଉଛି ଏଠାରେ ଏଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ଏହି ସାଧନାର କିଛି ଅଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଲା, କିନ୍ତୁ କାଳର ପ୍ରଭାବରେ ସେଠାରେ ବି ହ୍ରାସ ହେଲା। ତ୍ରେତା ଯୁଗର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ସହିତ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଉପଜିଲା—ତୀବ୍ର ଶୀତ, ବର୍ଷା ଓ ତାପ; ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ସେମାନେ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ପାଇଲେ। ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଆବରଣ ପିନ୍ଧିଲେ; ଏବଂ ପାହାଡ଼ରେ ଶରଣ ଗଢ଼ିଲେ। ପୂର୍ବରୁ ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିଥିଲେ, କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଘର ନଥିଲା; କିନ୍ତୁ ପରେ ଆବଶ୍ୟକତା ଓ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଘରେ ବାସ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଜୀବିକାର ଉପାୟ ଭାବିଲେ; କାରଣ ଏହି ସମୟରେ ଇଚ୍ଛାବୃକ୍ଷ ଓ ମଧୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲା। ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ଲୋକମାନେ ବିବାଦ, ତୃଷ୍ଣା ଓ ଭୋକରେ ପୀଡିତ ହେବା ସମୟରେ, ଏକ ନୂଆ ସାଧନା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା। ପ୍ରୟୋଜନାନୁସାରେ ବର୍ଷା ଆସିଲା; ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଝରଣା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳସ୍ରୋତ ଉପଜିଲା। ନିରନ୍ତର ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଝରଣା ଉପଜିଲା; ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ବର୍ଷା ପଡ଼ିବା ସହିତ ନଦୀ ଚଲିଲା। ଏହି ଜଳବିନ୍ଦୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି, ଜଳ ଓ ମାଟିର ସଂଯୋଗରେ ଔଷଧି ଉପଜିଲା। ତାପରେ, ଚୌଦ୍ଦ ପ୍ରକାର ଛୋଟ ବଡ଼, ବନ୍ୟ ଓ ଘରୋଇ, ଋତୁକାଳୀନ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଦେଇଥିବା ବୃକ୍ଷ ଓ ଝାଡ଼ ଉପଜିଲା। ଏହି ବିଭିନ୍ନ ବୃକ୍ଷ ଓ ଔଷଧି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାରା ତ୍ରେତା ଯୁଗରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜୀବନ୍ତ ରହିଲେ। ପୁନି, ତ୍ରେତା ଯୁଗର ନିୟତ ପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରଜସ୍ ଓ ଲୋଭ ଉପଜିଲା। ଏହା ପରେ ସେମାନେ ନଦୀ, କ୍ଷେତ୍ର, ପାହାଡ଼, ବୃକ୍ଷ, ଝାଡ଼ ଓ ଔଷଧିକୁ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦଖଳ କଲେ। ଏହାର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ, ସେଇ ଚୌଦ୍ଦ ପ୍ରକାର ଔଷଧି ନଷ୍ଟ ହେଲା, ଏବଂ ଏହା ବୁଝି ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହିଭଳି ଔଷଧିମାନେ ପିତାମହ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି।