ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କର ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ପୃଥିବୀକୁ ସମତଳ କରି, ପୂର୍ବ ସମୟର ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ସ୍ଥାପିତ କଲେ। ସେଉଁଠାରେ, ପୁନଃ ପୂର୍ବବତ୍ ଚାରିଟି ଲୋକ—ଭୂଲୋକ ଆଦି—ସୃଷ୍ଟି କରି, ଏବେ ପୁନି ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି ସୃଷ୍ଟି ସଙ୍କଳ୍ପ ସହିତ, ତାଙ୍କ ମନରେ ମୋହ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା। ଏହି ସମୟରେ, ପୂର୍ବ ଜ୍ଞାନ ସମ୍ପନ୍ନ ଦ୍ୱିଜଜନମା ଲୋକମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ଧକାର, ମୋହ, ମହାମୋହ, ତାମିସ୍ରା ଓ ଅନ୍ଧ ନାମକ ପାଞ୍ଚଟି ଅଜ୍ଞାନ ରୂପ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା। ଏହି ଅଜ୍ଞାନରେ ଆବୃତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ପ୍ରାଥମିକ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ନ ଥିଲା; ଏହି ପ୍ରାଥମିକ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ। ତା’ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଅନ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ବିଚାରିଲେ। ପ୍ରଧାନ ବୃକ୍ଷମାନେ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲେ। ସେ ଋଷିଙ୍କ ଘଳୁ ଧ୍ୟାନରେ ତିନି ପ୍ରକାର ରୂପ ଦେଖାଦେଲା। ପ୍ରଥମେ, ତାଙ୍କୁ ଚେଉଁଠାରୁ ଅନୁଲମ୍ବୀ ସୃଷ୍ଟି ଜନ୍ମ ନେଲା, ତା’ପରେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ ସତ୍ତ୍ୱିକ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। ପୁନି ଅଧୋଗାମୀ ଓ ଦୟାମୟ ସୃଷ୍ଟି, ଏବଂ ପଞ୍ଚଭୂତ ଉପାଦାନ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମହତ୍ ସୃଷ୍ଟି, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ଉପାଦାନ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତୃତୀୟଟି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୃଷ୍ଟି, ଚତୁର୍ଥଟି ପ୍ରାଥମିକ, ପଞ୍ଚମଟି ପଶୁ, ଷଷ୍ଠଟି ଦୈବିକ, ସପ୍ତମଟି ମାନବ, ଅଷ୍ଟମଟି କୃପାମୟ, ନବମଟି ଯୌବନମୟ। ଏହି ସବୁ ସ୍ୱାଭାବିକ ଓ ବିକୃତ ସୃଷ୍ଟି। ପ୍ରଥମେ, ବ୍ରହ୍ମା ସନନ୍ଦ, ସନକ ଓ ସନାତନ ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ନିଷ୍କ୍ରିୟତା ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଏହା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଯୋଗ ବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ମରୀଚି, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ଦକ୍ଷ, ଅତ୍ରି ଓ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହି ନଉଜଣେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ସମାନ ଭାବରେ ସ୍ମୃତ। ଏହା ସହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦ୍ୱାଦଶ ପ୍ରଜା—ସଙ୍କଳ୍ପ, ଧର୍ମ, ଅଧର୍ମ ଓ ଧର୍ମର ଉପସ୍ଥିତି ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ସନାତନ ପ୍ରଥମେ ଋଭୁ ଓ ସନତ୍କୁମାରଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦୈବିକ ଓ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସମାନ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାତା ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଏହି ପ୍ରଥମ ଋଷିମାନେଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ସଂଗିନୀମାନେଙ୍କ ବିଷୟରେ ବ୍ରହ୍ମା କଥା ହେଲେ। ସାରାଂଶରେ, ପ୍ରଜାର ଉତ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ, ପ୍ରଭୁ ସତରୂପା ରାଣୀ ଓ ବୀରାଜଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମାନ୍ୟ ରାଣୀ ସତରୂପା, ଯିଏ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନ ନେଇଥିଲେ, ସେ ଦୁଇଜଣ ଧର୍ମପରାୟଣ ପୁଅ ଓ ଦୁଇଜଣ କନ୍ୟା ପାଇଲେ। ଉତ୍ତାନପାଦ ଛୋଟ, ପ୍ରିୟବ୍ରତ ବଡ଼, ଆକୂତି ଜ୍ୟେଷ୍ଠା କନ୍ୟା, ପ୍ରସୂତି କ୍ଷୁଦ୍ର କନ୍ୟା। ସେବେଳେ, ପ୍ରଜାପତି ରୁଚି ଆକୂତିକୁ ବିବାହ କଲେ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ଧାରକ ଦକ୍ଷ ଯୋଗୀ ପ୍ରସୂତିଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ଆକୂତି ଯଜ୍ଞ ଓ ଦକ୍ଷିଣାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଦକ୍ଷିଣା ପୁନି ବାରଟି ଦୈବୀକ କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଦକ୍ଷ ଓ ପ୍ରସୂତି ଏକାଠି ଚବିଶଟି କନ୍ୟାକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଧୃତି, ପୁଷ୍ଟି, ତୁଷ୍ଟି, ମେଧା, କ୍ରିୟା, ବୁଦ୍ଧି, ଲଜ୍ଜା, ଵପୁଃ, ଶାନ୍ତି, ସିଦ୍ଧି, କୀର୍ତ୍ତି, ମହାତପା, ଖ୍ୟାତି, ଶାନ୍ତି, ସମ୍ଭୂତି, ସ୍ମୃତି, ପ୍ରୀତି, କ୍ଷମା, ସମ୍ନତି, ଅନସୂୟା, ଊର୍ଜା, ସ୍ୱାହା, ସୁରାରଣୀ, ସ୍ୱଧା। ଶ୍ରଦ୍ଧାରୁ କୀର୍ତ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତେରୋଟି କନ୍ୟା ଧର୍ମ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଜୀବନ ସଂଗିନୀ ହେଲେ। ଭୃଗୁ ଖ୍ୟାତିକୁ, ମରୀଚି ସମ୍ଭୂତିକୁ, ଅଙ୍ଗିରା ସ୍ମୃତିକୁ, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ପ୍ରୀତିକୁ, ପୁଲହ କ୍ଷମାକୁ, କ୍ରତୁ ସମ୍ନତିକୁ, ଅତ୍ରି ଅନସୂୟାକୁ, ବଶିଷ୍ଠ ଊର୍ଜାକୁ ବିବାହ କଲେ। ଭିଭାବସୁ ସ୍ୱାହାକୁ ବିବାହ କଲେ, ପିତୃମାନେ ସ୍ୱଧାକୁ ବିବାହ କଲେ। ସତୀ, ଯିଏ ମନରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ ଶିବଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ସେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଜୀବନ ସଂଗିନୀ ହେଲେ। ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ, ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ବ୍ରହ୍ମା 'ବିଭକ୍ତ ହେଉ' ବୋଲି କହିଲେ, ଏବଂ ସେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକର ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କ ଅଂଶ, ଏବଂ ଏକାଦଶ ରୁଦ୍ରମାନେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମିତ। ସେ ସମସ୍ତ ନାରୀତ୍ୱର ମୂର୍ତ୍ତି, ନୀଳଲୋହିତ ପୁରୁଷତ୍ୱର ମୂର୍ତ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ଦକ୍ଷଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଏହି ବିଶ୍ୱଧାରିଣୀକୁ ତୁମର ଏବଂ ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ କନ୍ୟା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କର; ସେ ପୁତ୍ ନାମକ ନରକରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, ତେଣୁ ସେ କନ୍ୟା ଭାବେ ପରିଚିତ।' 'ଏହି ସୁନ୍ଦରୀ ତୁମର କନ୍ୟା, ବିଶ୍ୱର ମାତା ହେବେ; ତେଣୁ ସେ ତୁମର କନ୍ୟା ସତୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେବେ।' ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଦକ୍ଷ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ସତୀକୁ ସିଧାସଳଖ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ। ଧର୍ମଙ୍କ ତେରୋଟି ଜୀବନ ସଂଗିନୀ ଥିଲେ—ଶ୍ରଦ୍ଧା ଆଦି। ଏହି ମହାନ୍ତି ସନ୍ତାନମାନେ ହେଲେ—କାମ, ଦମ୍ଭ, ନିୟମ, ସନ୍ତୋଷ, ଲୋଭ, ଶିକ୍ଷା, ଦଣ୍ଡ, ସମ୍ମତି, ବୁଦ୍ଧି, ଜାଗୃତି, ନମ୍ରତା, ଧୃତି, କୁଶଳ, ସୁଖ, ଯଶସ୍ୱୀ। ଧର୍ମର ପ୍ରଚଳନାରେ, ଦଣ୍ଡ ଓ ସମ୍ମତି, ଜାଗୃତି ଓ ବୁଦ୍ଧି, ଏହି ସବୁ ଧର୍ମ ଓ ଜ୍ଞାନର ପୁଅ। ଏହିପରି, ଏଠାରେ ପନ୍ଦରଟି ଧର୍ମର ପୁଅ ଥିଲେ। ଭୃଗୁଙ୍କ ଜୀବନ ସଂଗିନୀ ଖ୍ୟାତି, ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା, ସେ ଶ୍ରୀକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ।