ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ପୁଅ ତପସ୍ୟା କରି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି କହିଲେ, “ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ବିଷ୍ଣୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ମୁଁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି।” ମୋ ସହିତ ଏକତାରେ ଅଚ୍ୟୁତ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି; ସେ ବିଶ୍ୱର ସାର୍ବଭୂତ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଅଟୁଟ ରହି ଦିନ ରାତି ଆମକୁ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ବିଷ୍ଣୁ ଆପଣଙ୍କୁ, ଦେବଦେବ, ଜଗତ୍ଗୁରୁ, ନେଇଆସିଛନ୍ତି; ମୁଁ ନାରାୟଣଠାରୁ ଅଧିକ ଭାବରେ ଆପଣଙ୍କ, ଶଙ୍କରଙ୍କ, ଭକ୍ତ। ମହାପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ଦୟା କରି ସମସ୍ତ କିଛି ଦିଅ। ଏହି ଦୟା ପାଇ ଶୁଭ ଜନାର୍ଦନ ତୁରନ୍ତ ଆପଣଙ୍କୁ ଆତ୍ମତ୍ୱ ଅବସ୍ଥା ଲାଭ କରିଲେ। ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ ସେ ଏକା ଏକ ସମୁଦ୍ରର ଶୁଦ୍ଧ ଆଶ୍ରୟରେ, ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାର ମଧ୍ୟରେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠି ମନରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ରତ୍ନରେ ଅଳଙ୍କୃତ ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଥିଲା, ଯାହା ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ପାଇଁ ଅପହୃତ, କେବଳ ନିର୍ମଳଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ, ଏବଂ ସନକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିନଥିଲେ। ଅଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନିବାସ ହୃଦୟରେ ରହୁଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଅନନ୍ତ ସର୍ପଶୟା ଉପରେ ଶୟନ କରୁଥିବା, ପଦ୍ମସମ ଚକ୍ଷୁ, ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ ଧରି, ଚାରି ହାତରେ ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ଗୋଳାକାର ସମ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନିତ, କୃପାମୟ ମୁହଁ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ହାତର ସ୍ପର୍ଶରେ ରଙ୍ଗିତ ପଦ୍ମପାଦ ଥିବା ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ପ୍ରଭୁ, ସମୟର ଅନ୍ଧକାର ରୂପରେ ରହି, ରଜସ୍ରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଲୀଳା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି। ସତ୍ତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଭୂତକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତି, ସର୍ବାତ୍ମା, ମହାତ୍ମା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ପ୍ରଭୁ। ସେ ଦୁଧର ସମୁଦ୍ରର ନେକ୍ତରରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ଯୋଗନିଦ୍ରା ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବା ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ, “ତୁମର କୃପାରେ, ଆଗରୁ ଯେପରି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଅଂଶୀକରିବି, କାରଣ ମୁଁ ତୁମେ।” କିନ୍ତୁ, ଶୁଭ ଜନାର୍ଦନ ହସି ତାଙ୍କୁ ଜାଗିଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜନାର୍ଦନ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ହସିଲେ ଏବଂ ଡିଞ୍ଜା ଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ବ୍ରହ୍ମା ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଅଂଶୀକରିଲେ। ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ଭୂରୁ ମଧ୍ୟରୁ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଏପରି ହରି ସେଠି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଦେବଙ୍କ ମୂଳ ରୁଦ୍ର, ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ବର ପ୍ରକାର ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ବିଷ୍ଣୁ, ବିଶ୍ୱର ଆତ୍ମା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ହରିଙ୍କୁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଦୟା ଦେବାକୁ ଆସିଲେ। ଦୁଇ ଦେବ ଏକତାରେ ଭବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଥିରୁ ସମସ୍ତ ଦେବ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, କାଳାଗ୍ନି ସମ, ପ୍ରଭୁ। ସେମାନେ ଶର୍ବ, ଭୟଙ୍କର ଜଟାଧାରୀଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କରି, ଦୂରରୁ ବରଦାତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନମସ୍କାର କଲେ। ଭବ, ଶୁଭ ପ୍ରଭୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଦୟା କରି, ସେଠି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ମହେଶ୍ୱର ଯିବା ପରେ, ଜନାର୍ଦନ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କମଳଜ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ, ବିଶ୍ୱର ନାୟକ, ଶଙ୍କର ସର୍ବବ୍ୟାପୀ; ସେ ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ଶରଣ, ମହେଶ୍ୱର। ବ୍ରହ୍ମନ, ମୁଁ ମହାତ୍ମା ଶଙ୍କରଙ୍କର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଆପଣ ଭବଙ୍କର ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି। ଋଷିମାନେ ମୋତେ ମୂଳ ତତ୍ତ୍ୱ, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଅଜନ୍ମା ବୋଲି କହନ୍ତି; ଆପଣଙ୍କୁ ପୁରୁଷ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଏହିପରି ସେମାନେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦୁଇଜଣଙ୍କର କାରଣ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାୟକ, ଅବିନାଶୀ ସ୍ୱାମୀ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରନ୍ତି।” ଏହି ଅମର ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, କମଳଜ ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କରି, ବରଦାତା ଏବଂ ପୂଜ୍ୟ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ପରେ, ଜନାର୍ଦନ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ଜଳରେ ବିଲିନ ହୋଇଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ପ୍ରଭୁ ପୂର୍ବବତ୍ ନଦୀ, ଝରଣା, ସମୁଦ୍ର ସୃଷ୍ଟି କରି, ପୃଥିବୀକୁ ସମ, ଉଚ୍ଚ-ନିଚ୍ ହୀନ କରିଲେ। ସେ ପର୍ବତ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ପର୍ବତକୁ ପୃଥିବୀରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ, ଭୂ ଦ୍ୱାରା ଚାରି ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନୀ ଏହି ଶୁଭ ଜନାର୍ଦନ ସୃଷ୍ଟି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି, ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ—ଡିଞ୍ଜା ଜନ୍ମା, ଦେବମାନେ, ମାନବମାନେ—ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ, ଦୟାଳୁ ଓ ଅନୁତାପହୀନ, ପ୍ରଥମେ ସନନ୍ଦ ଓ ସନକଙ୍କୁ ଦୟା କରି ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେ ସନାତନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିର୍ମଳ, ବିରାଗରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ମରୀଚି, ଭୃଗୁ, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଦକ୍ଷ, ଅତ୍ରି, ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଯୋଗ ଶକ୍ତିରେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ପ୍ରଭୁ ନିଷ୍ଠା, ଧର୍ମ, ଏବଂ ଅଧର୍ମ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ପ୍ରଜାପତିମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ; ଆରମ୍ଭରେ ସନାତନ ଋଭୁ ଓ ସନତ୍କୁମାରକୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏହି ଦୁଇଜଣ ଦିବ୍ୟ, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଶକ୍ତିରେ ଜନ୍ମା, ବ୍ରହ୍ମା ସମ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ। ଏପରି, କମଳଜ ବ୍ରହ୍ମା ମୁଖ୍ୟ ଓ ପ୍ରଥମ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରି, ସମସ୍ତ ଯୁଗର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଜଗତର ନିୟମ ସ୍ଥାପନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ମୋର ପିତା ଶକ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ମହା ଋଷି ଉଭୟ ହାତ ଜୋଡି ଦେବଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। “ଓ ଶୁଭ ଶକ୍ର, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଅଧିକାରୀ, ଦେବମାନେ ପୂଜିତ, ଶଚୀଙ୍କ ପତି, ବିଶ୍ୱର ନାୟକ, ହଜାର ଚକ୍ଷୁ, ମହାପ୍ରଭୁ! କମଳଜ ଶୁଭ ଜନ୍ମା କିପରି ଯୁଗର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କଲେ? ମୁଁ ନମସ୍କାର କରିଛି, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜଣାଇବା ଉଚିତ।” ମହାତ୍ମା ଶିଳାଦଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ର ଦେଖିଥିବା ଯୁଗର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।