ଏହିପରି ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଯେଉଁ ପୁଅ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତ, ଏପରି ପୁଅ ପାଇଁ ଆଶା ଛାଡ଼। ତୁମ ସମାନ ଏକ ପୁଅକୁ ଗ୍ରହଣ କର। ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ବିଶ୍ଵପ୍ରସିଦ୍ଧ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମୋର ପିତା ଶିଳାଦା ମହାମୁନି ପୁନି ଶଚୀପତିଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ— “ପ୍ରଭୁ, ଗର୍ଭ ଛାଡ଼ି ଜନ୍ମ ନେବା, ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦେହରୁ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କରୁ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ମୁଁ ଶୁଣିଛି। ମହେନ୍ଦ୍ର ବଂଶରେ ପୂର୍ବେ, ଓ ନାରଦଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣିଛି— ଏଠାରେ ଏହିପରି କିପରି ଘଟିଲା, ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର କହ। ଦକ୍ଷାୟଣୀ ଦକ୍ଷଙ୍କ କନ୍ୟା, ପଦ୍ମଜନ୍ମା ଦେବତା ତାଙ୍କର ପୁଅ; ତେବେ ସେ କିପରି ସୁନହିରା ଗର୍ଭର କନ୍ୟା, ଏବଂ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ କିପରି ତାଙ୍କର?'' ତୁମର ଏହି ସନ୍ଦେହ ଯୋଗ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣ। ମୁଁ କାରଣ କହିବି— ପୁରୁଷ କଳ୍ପରେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା। ପରମେଶ୍ୱର ଜନାର୍ଦନ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ମେଘବାହନ କଳ୍ପରେ ଚିନ୍ତନ କରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଦେବ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାରାୟଣ ମେଘ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଅତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଧାରଣ କଲେ। ହରିଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବ ଦେଖି, ମହାଦେବ ଶଙ୍କର ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ଶକ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଦେଇଦେଲେ। ଏହି କଳ୍ପକୁ ମେଘବାହନ କଳ୍ପ ବୋଲି ନାମ ହେଲା। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଦେହରୁ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ପୁଅ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, କହିଲେ— “ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ବିଷ୍ଣୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଆଉ ମୁଁ ତୁମ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ। ମୋ ସହିତ ଅଚ୍ୟୁତ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସେ ବିଶ୍ୱର ତତ୍ତ୍ୱ, ମେଘ ରୂପେ ଦିନ ରାତି ଆମକୁ ଧାରଣ କଲେ। ବିଷ୍ଣୁ ତୁମକୁ, ଦେବତାମନ୍ୟଙ୍କ ଦେବତା, ଜଗତ୍ଗୁରୁ, ଆଣିଲେ; ମୁଁ ତୁମର ଭକ୍ତ, ଶଙ୍କର, ନାରାୟଣଠାରୁ ଅଧିକ। କୃପା କର, ସମସ୍ତ ଦିଅ, କାରଣ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା।'' ଏଭଳି ଦେବତା, ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମାତ୍ୱ ଲାଭ କଲୁ। ଶୀଘ୍ର ଗତି କରି ସେ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଏକ ଶୁଭ୍ର ସମୁଦ୍ରର ଶୁଭ୍ର ଧାମରେ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାର ଥିଲା। ଏହି ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥାନ ସୁନା ଓ ମଣିରେ ଶୋଭିତ, ମନରେ ଗଢ଼ା, ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ପାଇଁ ଅପ୍ରାପ୍ୟ, ମହାପୁଣ୍ୟବାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାପ୍ୟ, ଏବଂ ସନକ ଆଦି ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିନଥିଲେ। ଅଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ଦେଖିଲେ— ସେଇ ପୁରୁଷ, ଯାହାଙ୍କ ହୃଦୟେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୂତ, ଅନନ୍ତ ନାଗଶୟ୍ୟା ଉପରେ ଶୟାନ, ପଦ୍ମସଦୃଶ ନୟନ। ଚକ୍ର, ଶଂଖ, ଗଦା, ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଚାରିଟି ଭୁଜା, ସମସ୍ତ ଆଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଚନ୍ଦ୍ର ବିମ୍ବ ସଦୃଶ। ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନିତ, କୃପାମୟ ମୁହଁ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ହାତର ସ୍ପର୍ଶରେ ପଦ୍ମପାଦ ରକ୍ତିମ, ସେଇ ଜନାର୍ଦନ। ସେଇ ପରମାତ୍ମା, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, କାଳର ଅନ୍ଧକାର ରୂପ, ରଜୋଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ଲୀଳା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି। ସତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ପରମେଶ୍ୱର, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ମହାତ୍ମା, ପରମାତ୍ମା। ଅମୃତମୟ କ୍ଷୀରସାଗରରେ ଯୋଗନିଦ୍ରାରେ ଶୟାନ, ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା ଶ୍ରୀଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ କହିଲେ— “ତୁମ ଦୟାରେ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ମୁଁ ତୁମକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବି, କାରଣ ମୁଁ ତୁମେ।'' କିନ୍ତୁ ଭଗବାନ୍ ହସି, ପିତାମହଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କଲେ। ବଳଶାଳୀ ବିଷ୍ଣୁ ହସିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେ ଅଣ୍ଡଜ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନ୍ତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ଏହି ମହାତ୍ମା ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କଲେ। ପୁନଃ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ଭୃକୁଟି ମଧ୍ୟରୁ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଏପରି ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପରେ, ହରି ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମୂଳ ରୁଦ୍ର, ପୂର୍ବରୁ ବର ଦେଇଥିବା ଭୟାନକ ରୂପ ଧାରଣ କରି ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ, ବିଶ୍ୱାତ୍ମା, ପରମେଶ୍ୱର, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ହରିଙ୍କୁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ କୃପା ଦେବା ପାଇଁ ଆସିଲେ। ଏହିପରି, ଦୁଇ ଦେବତା ଏକାଠି ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଜନ୍ମଦାତା, କାଳାଗ୍ନି ସଦୃଶ ଭବ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଭୟାନକ, ଜଟାଧାରୀ ଶର୍ବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଦୂରରୁ ମହାଭକ୍ତି ସହ ଅଞ୍ଜଳି ଦେଲେ। ଭବ, ଭଗବାନ୍, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରି, ତିନିଏଠିଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ମହେଶ୍ୱର ଚଲିଯିବା ପରେ, ଜନାର୍ଦନ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ପରମ ନାଥ, ବିଶ୍ୱପତି, ଶଙ୍କର ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ; ସେ ଆମ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ନିବାସ, ମହେଶ୍ୱର। ବ୍ରହ୍ମନ୍, ମୁଁ ମହାତ୍ମା ଶଙ୍କରଙ୍କ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଜନ୍ମିଛି, ତୁମେ ଭବଙ୍କ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ। ଋଷିମାନେ ମୋତେ ପ୍ରଧାନ ତତ୍ତ୍ୱ, ପ୍ରକୃତି, ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଅଜନ୍ମା ବୋଲି କହନ୍ତି; ତୁମକୁ ପୁରୁଷ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଏହିପରି ମହାଦେବ ଆମ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ କାରଣ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନାଥ, ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ।'' ଏହାପରେ, ସେଠି ଅମର ନାଥଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଅଞ୍ଜଳି ଦେଲେ। ଏହିପରି, ଜନାର୍ଦନ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ଜଳରେ ବିଲୀନ ଧରାକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ। ପ୍ରଭୁ ପୂର୍ବବତ୍ ନଦୀ, ନାଳା, ସାଗର ତିଆରି କଲେ ଏବଂ ଭୂମିକୁ ସମତଳ କଲେ। ସେ ପାହାଡ଼ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ଭୂମିରେ ନିର୍ମାଣ କଲେ, ଏବଂ ଭୂ ଆଦି ଚାରି ଲୋକ ତିଆରି କଲେ। ଏହିପରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନୀ, ସୃଷ୍ଟିରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ଅଣ୍ଡଜ, ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟ ଆଦି ପ୍ରଧାନ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।