ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନରେ, ଏକ ସମୟରେ କ୍ଷୁପ ନାମକ ରାଜା, ଯିଏ କ୍ଷତ୍ରିୟ ମଧ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ, ନିଜର ଦୁର୍ଲଭ ଭକ୍ତି ପାଇଁ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ କୃପା ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲେ । ସେ କହିଲେ, “ହେ ପରମେଶ୍ୱର, ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭକ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ । ମୋ ପରି ନିମ୍ନ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଅତି ଅପୂର୍ବ ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦଧୀଚି ଋଷି, ରାଜା ଓ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇଦେଲେ । ସେଉଁଠାରେ ଦଧୀଚିଙ୍କ ରୁଦ୍ର ରୋଷର ଅଗ୍ନିରେ ଦେବମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମହାଋଷିମାନେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତେ ନାଶ ପାଇବେ ବୋଲି ଶାପ ଦେଲେ । ଏହି ଭାବେ, ଦକ୍ଷଙ୍କ ପବିତ୍ର ଯଜ୍ଞରେ, ଦଧୀଚି ଋଷି କ୍ଷୁପଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇ, ପୁନି ତାଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି କରି କହିଲେ, “ହେ ରାଜା, ଦେବମାନେ ରାଜାମାନଙ୍କ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଗଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏକମାତ୍ର ସକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସମର୍ଥ ।” ଏପରି କହି, ଦଧୀଚି ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ । କ୍ଷୁପ ରାଜା ଦଧୀଚିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ । ଏହି ସ୍ଥାନଟି ପରେ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ‘ସ୍ଥାନେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲା । ଯେଉଁଠାକୁ ଯାଏ, ସେ ଶିବଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ପାଏ । ଏଭଳି ଭାବରେ, କ୍ଷୁପ ଓ ଦଧୀଚିଙ୍କ ବିବାଦ ଏବଂ ଦଧୀଚି ଓ ଭବଙ୍କ ମହିମା କଥା ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କୁହାଗଲା । ଯିଏ ଏହି ଦିବ୍ୟ ବିବାଦକୁ ପଢ଼ିବେ, ସେ ଅକାଳମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୟ କରି, ଶରୀର ଛାଡ଼ିବା ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବେ । ଏହି ବିବାଦକୁ ପଢ଼ି, ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ, ସେ କେବେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ କରିବେ ନାହିଁ ଓ ସଦାବିଜୟୀ ହେବେ । ଏଠାରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା—“ତୁମେ କିପରି ମହାଦେବ, ଉମାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍କାର କଲେ? ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ କୁହ, ହେ ପ୍ରଭୁ।” ମୋ ବାପା ଶିଳାଦା, ଯିଏ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅନ୍ଧ ଥିଲେ, ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ, ବଜ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁ ଖୁସି ହୋଇ, “ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ବର ଚାହ” ବୋଲି ଶିଳାଦାଙ୍କୁ କହିଲେ । ତେବେ, ଦେବମାନଙ୍କ ସାଥିରେ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ଶିରୋମଣି ହରିଙ୍କୁ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, “ମୁଁ ଏମିତି ଏକ ପୁଅ ଚାହେଁ, ଯିଏ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ, ଏବଂ ଅମର ଓ ଅଜର ହେବେ ।” ତେବେ ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ମୃତ୍ୟୁଶୀଳ ପୁଅ ଦେବି; ଅମର ପୁଅ ଦେବି ନାହିଁ, କାରଣ ଏପରି କେହି ନାହାନ୍ତି ।” “ଏଠି ଆସି, ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନ ନେଇଥିବା ଓ ଅମର ପୁଅ ଦେଇପାରିବେ ନାହାନ୍ତି । ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଅମର ନୁହଁନ୍ତି; ସେ ଅଣ୍ଡଜ ଏବଂ ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି ।” “ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ଦুই ପରାର୍ଧ ଆୟୁ ଥିବା ସତ୍ଵେ, ମୃତ୍ୟୁଶୀଳ । କଳ୍ପର ଅସଂଖ୍ୟ ଦିନ ତାଙ୍କ ଆୟୁ । ତେଣୁ ତୁମେ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନ ନେଇଥିବା ଓ ଅମର ପୁଅ ପାଇଁ ଆଶା ଛାଡ଼, ନିଜ ସମାନ ପୁଅ ଗ୍ରହଣ କର ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶିଳାଦା ପୁନି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ମୁଁ ଗର୍ଭବିନା ଜନ୍ମ, ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦେହରୁ ଜନ୍ମ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଛି । ଏହା କିପରି ସମ୍ଭବ ହେଲା? ମୋତେ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ କୁହ ।” ଏହି ସନ୍ଦେହ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ, କାରଣ ପୁରୁଷ କଳ୍ପରେ ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା । ପରମେଶ୍ୱର ଜନାର୍ଦନ, ମନରେ ଚିନ୍ତନ କରି, ମେଘବାହନ କଳ୍ପରେ ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ । ଦେବ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ନାରାୟଣ ମେଘର ଆକାର ଧାରଣ କରି, ମହାଦେବଙ୍କୁ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କଲେ । ହରିଙ୍କ ଭାବ ନିଜ ମନରେ ଅନୁଭବ କରି, ଶଂକର ପ୍ରଭୁ, ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଶକ୍ତି ଦେଇଦେଲେ । ଏହିପରି ମେଘବାହନ କଳ୍ପ ନାମ ପଡ଼ିଲା । ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ଜନ୍ମିଲେ । ଜନାର୍ଦନଙ୍କ ପୁଅ, ତପସ୍ୟା କରି ଶଂକରଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, କହିଲେ, “ବିଷ୍ଣୁ ତୁମ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଜନ୍ମିଛନ୍ତି, ମୁଁ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ । ଆମେ ଦୁଇଁଜଣେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରିଛୁ । ନାରାୟଣ ମେଘ ଆକାର ଧାରଣ କରି ଆମକୁ ଦିନ ଓ ରାତି ଧାରଣ କରିଥିଲେ ।” “ବିଷ୍ଣୁ ତୁମକୁ, ଦେବାଦିଦେବ, ଜଗତ୍ ଗୁରୁ ଭାବରେ ଆଣିଛନ୍ତି । ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟଧିକ ଭକ୍ତ, ଶଂକର, ନାରାୟଣଠାରୁ ଅଧିକ । କୃପା କର, ସମସ୍ତ ଦିଅ, କାରଣ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା । ଏଭଳି ଦେଖି, ସେ ତୁମଠାରୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା ଭାବ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ ।” ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଶୀଘ୍ର ଗତି କରି ଏକ ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯାହା ସୁନା ଓ ମଣିମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଯାଏପାରିବେ ନାହିଁ, ସଜ୍ଜନମାନେ ମାତ୍ର ଦେଖିପାରିବେ, ଏବଂ ସନକ ଇତ୍ୟାଦି ମୁନିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିନଥିଲେ । ସେଠାରେ ଅଜନ୍ମା, ଯିଏ ଜଗତ୍ର ହୃଦୟସ୍ଥ, ଅନନ୍ତ ନାଗଶୟ୍ୟା ଉପରେ ଶୁଇଥିବା, ପଦ୍ମପୁରୀ ଦୃଷ୍ଟିବାନ୍, ଚତୁର୍ଭୁଜ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମଧାରୀ, ସମସ୍ତ ଆଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଚନ୍ଦ୍ରବଦନ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନିତ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ କରସ୍ପର୍ଶରେ ଚରଣ ରକ୍ତିମ, ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ସେହି ପରମାତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ନାୟକ, ଯିଏ କାଳର ଅନ୍ଧକାର ରୂପ ଏବଂ ରଜୋଗୁଣରେ ସୃଷ୍ଟି ଲୀଳା ଚାଳନା କରନ୍ତି, ସେଠି ଦର୍ଶନ ଦେଲେ ।